Bộ Công Thương tìm giải pháp phát triển ngành thép Việt Nam

Tham dự hội nghị có đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ, gồm Cục Công nghiệp, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Cục Khoa học và Công nghệ, Vụ Kế hoạch - Tài chính, Cục Xuất nhập khẩu, Cục Phòng vệ thương mại và các đơn vị liên quan; đại diện một số Sở Công Thương địa phương; Hiệp hội Thép Việt Nam cùng lãnh đạo các tập đoàn, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thép.

Toàn cảnh Hội nghị “Phát triển ngành thép Việt Nam”

Phát biểu tại hội nghị, TS. Nguyễn Văn Hội - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) cho biết: Ngành thép giữ vai trò quan trọng trong nền công nghiệp quốc gia, cung cấp nguyên liệu đầu vào cho nhiều lĩnh vực kinh tế. Tuy nhiên, trước những biến động của thị trường, áp lực cạnh tranh quốc tế, các biện pháp phòng vệ thương mại và yêu cầu chuyển đổi xanh, ngành thép Việt Nam đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Hội nghị “Phát triển ngành thép Việt Nam” được tổ chức nhằm phổ biến Chiến lược phát triển ngành thép và kế hoạch hành động của Bộ Công Thương; đồng thời lắng nghe kiến nghị của địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp, từ đó trao đổi các định hướng và giải pháp phát triển ngành trong thời gian tới.

Phát triển ngành thép Việt Nam theo hướng hiện đại, xanh và tự chủ

Tại Hội nghị, TS. Hoàng Trường - Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học tại Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương đã trình bày những nội dung trọng tâm của Quyết định số 261/QĐ-TTg ngày 9/2/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển ngành thép và Quyết định số 2187/QĐ-BCT ngày 8/9/2026 của Bộ Công Thương về kế hoạch hành động triển khai Chiến lược.

Theo TS. Hoàng Trường, Chiến lược xác định ngành thép là ngành công nghiệp nền tảng, có vai trò quan trọng trong xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Do đó, phát triển ngành thép cần chú trọng chiều sâu, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh; đồng thời khai thác hiệu quả nguồn nguyên liệu trong nước, huy động các nguồn lực đầu tư và tổ chức không gian phát triển phù hợp với lợi thế từng vùng, địa phương.

Một trong những định hướng xuyên suốt là phát triển ngành thép trên nền tảng công nghệ tiên tiến, hiện đại, thân thiện với môi trường, phù hợp với các cam kết của Việt Nam về ứng phó biến đổi khí hậu.

Về mục tiêu, Chiến lược hướng tới nâng cao chất lượng sản phẩm thép theo tiêu chuẩn quốc tế, đa dạng hóa cơ cấu sản phẩm, gia tăng tỷ trọng thép có giá trị gia tăng cao, đặc biệt là thép phục vụ cơ khí chế tạo. Đồng thời, nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng xuất khẩu, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu và từng bước thay thế nhập khẩu đối với các sản phẩm như thép hợp kim, thép dụng cụ, thép tròn đặc phục vụ ngành cơ khí chế tạo.

Đáng chú ý, ngành thép sẽ từng bước chuyển dịch cơ cấu sản xuất từ thép dài sang thép dẹt, ưu tiên các dự án sản xuất thép xanh, thép hợp kim và thép chế tạo. Việc lựa chọn dự án cần gắn với lợi thế về hạ tầng, cảng nước sâu và nguồn năng lượng, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nâng cao chất lượng sản phẩm và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

TS. Hoàng Trường - Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học tại Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương phát biểu tại Hội nghị

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, kế hoạch hành động của Bộ Công Thương tập trung vào các nhóm nhiệm vụ trọng tâm: hoàn thiện cơ chế, chính sách và phát triển thị trường tiêu thụ; đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu; thúc đẩy thu gom, tái chế thép phế liệu; ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong đó, cần nghiên cứu quy định về tỷ lệ sử dụng thép sản xuất trong nước đối với các dự án hạ tầng sử dụng ngân sách nhà nước; tăng cường quản lý chất lượng, kiểm soát công nghệ và kiên quyết không nhập khẩu thiết bị, công nghệ lạc hậu đã qua sử dụng. Doanh nghiệp cũng cần đẩy mạnh ứng dụng IoT, chuyển đổi số, công nghệ thu giữ carbon và các giải pháp tiết kiệm tài nguyên trong sản xuất.

Về môi trường, các cơ sở sản xuất thép phải tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, ưu tiên công nghệ ít phát thải, kiểm soát khí thải, nước thải, thực hiện kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính theo quy định; đồng thời tăng cường tái chế, tuần hoàn nước và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Đối với cơ cấu sản phẩm, Chiến lược tiếp tục khuyến khích đầu tư thép xây dựng, thép hợp kim, thép hình, tôn mạ, ống thép, thép thanh và thép dẹt. Đặc biệt, tập trung làm chủ công nghệ sản xuất thép tấm chịu lực, thép dự ứng lực, thép không gỉ và thép ống dầu; phát triển các sản phẩm thép phục vụ hạ tầng năng lượng, đường sắt tốc độ cao, công trình điện, quốc phòng, an ninh và kinh tế biển.

Về tổ chức thực hiện, Bộ Công Thương giữ vai trò chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương triển khai Chiến lược; xây dựng lộ trình phát triển về công nghệ, quy mô và cơ cấu sản phẩm, hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá định kỳ. Các Bộ Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường phối hợp thực hiện nhiệm vụ theo chức năng, lĩnh vực được phân công.

Theo TS. Hoàng Trường, việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp sẽ tạo nền tảng để ngành thép Việt Nam chuyển dịch theo hướng hiện đại, xanh và bền vững, từng bước nâng cao năng lực tự chủ, đáp ứng nhu cầu trong nước và tăng cường vị thế trong chuỗi giá trị thép toàn cầu.

Các hiệp hội, doanh nghiệp đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh ngành thép

Ông Đinh Quốc Thái - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam phát biểu tại Hội nghị

Đại diện Hiệp hội Thép Việt Nam, ông Đinh Quốc Thái - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội cho rằng, để phát triển bền vững, ngành thép cần được triển khai đồng bộ từ thượng nguồn đến hạ nguồn, tăng cường liên kết với các ngành công nghiệp liên quan. Trước những thách thức từ tình trạng dư thừa công suất toàn cầu, áp lực chuyển đổi xanh và sự phụ thuộc vào nguyên liệu, công nghệ nhập khẩu, Hiệp hội kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ ngành thép; có giải pháp bảo vệ hợp lý sản xuất trong nước trước áp lực cạnh tranh từ thép nhập khẩu.

Bên cạnh đó, cần khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng các giải pháp giảm phát thải các-bon, đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực quản trị và từng bước chủ động nguồn nguyên liệu. Đây là những điều kiện quan trọng để củng cố năng lực cạnh tranh và vị thế của ngành thép Việt Nam trong giai đoạn tới.

Ông Chu Thắng Trung - Quyền Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) phát biểu tại Hội nghị

Từ góc độ phòng vệ thương mại, ông Chu Thắng Trung - Quyền Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), lưu ý nguy cơ dư cung toàn cầu và công suất sản xuất trong nước tiếp tục gia tăng, đòi hỏi doanh nghiệp phải thận trọng trong đầu tư, mở rộng sản xuất, bảo đảm cân đối cung -cầu.

Ông đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu ngành thép đồng bộ, tăng cường cảnh báo sớm nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại tại các thị trường xuất khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp chủ động ứng phó. Đồng thời, cần nâng cao năng lực sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại, nhất là chống bán phá giá và chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại, qua đó bảo vệ sản xuất trong nước và duy trì sức cạnh tranh của ngành.

Bà Trần Thị Thu Hiền - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Hòa Phát phát biểu tại Hội nghị

Ở góc độ doanh nghiệp sản xuất, bà Trần Thị Thu Hiền - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Hòa Phát cho biết, Tập đoàn đang định hướng chuyển dịch từ thép xây dựng truyền thống sang thép dẹt và thép chất lượng cao phục vụ các ngành công nghiệp, cơ khí chế tạo, đóng tàu, năng lượng và các lĩnh vực chuyên sâu. Dự kiến cuối năm 2027, Hòa Phát đưa vào vận hành dây chuyền sản xuất thép tấm, đồng thời nâng công suất sản xuất thép lên 18 triệu tấn vào năm 2028.

Để tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển, đại diện Hòa Phát kiến nghị sớm hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các chủng loại thép, đặc biệt là thép phục vụ công nghiệp và xây dựng. Cùng với đó, cần tăng cường quản lý nhập khẩu, nâng cao hiệu quả các biện pháp phòng vệ thương mại, tháo gỡ khó khăn về biến động giá nguyên liệu đầu vào và bảo đảm ổn định chuỗi cung ứng. Qua đó, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Ông Võ Minh Nhựt - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kirby Đông Nam Á chia sẻ tại Hội nghị

Đáng chú ý, từ góc nhìn về hiệu quả phát triển toàn chuỗi, ông Võ Minh Nhựt - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kirby Đông Nam Á cho rằng, ngành thép không nên chỉ tập trung vào sản lượng hay tỷ lệ tự chủ mà cần lấy giá trị gia tăng làm thước đo quan trọng. Trong bối cảnh nguồn cung thép toàn cầu dư thừa, việc lựa chọn công nghệ cần được cân nhắc trên cơ sở tính khả thi và hiệu quả kinh tế. Các giải pháp sản xuất thép xanh, công nghệ hydrogen và hoàn nguyên trực tiếp (DRI) cần được nghiên cứu, đánh giá phù hợp với điều kiện thực tế.

Đại diện doanh nghiệp cũng lưu ý, chính sách bảo hộ ngành thép cần được cân nhắc hài hòa, tránh làm tăng giá thép trong nước, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của các ngành sản xuất hạ nguồn. Theo đó, giá trị gia tăng trên mỗi tấn thép, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư và khả năng tiêu thụ sản phẩm cần được xem là những chỉ số trọng tâm trong định hướng đầu tư, phát triển ngành.

Ông Hà Tuấn Hưng - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên (TISCO) phát biểu

Về phía Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên (TISCO), ông Hà Tuấn Hưng - Phó Tổng Giám đốc Công ty, cho biết doanh nghiệp đang từng bước mở rộng các dòng thép chuyên dụng phục vụ đóng tàu, giao thông, cơ khí, quốc phòng và nghiên cứu phát triển thép mạ kim loại phục vụ hạ tầng năng lượng. Định hướng này nhằm đa dạng hóa sản phẩm, gia tăng giá trị và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường.

Doanh nghiệp đồng thời chú trọng hợp tác với các viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo để hình thành chuỗi liên kết từ nghiên cứu nhu cầu, phát triển sản phẩm đến sản xuất, kiểm định chất lượng và ứng dụng thực tế. Trong sản xuất, TISCO định hướng chuyển đổi xanh thông qua giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên, tăng cường quan trắc, công khai thông tin môi trường và tận thu năng lượng.

Để tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai, đại diện TISCO kiến nghị cụ thể hóa chính sách phù hợp với điều kiện sản xuất của doanh nghiệp, bảo đảm nguồn nguyên liệu cho các cơ sở sản xuất trong nước; nâng cao hiệu quả phòng vệ thương mại trước áp lực từ thép nhập khẩu và sớm thống nhất định hướng, tiêu chuẩn kỹ thuật. Đồng thời, cần đẩy nhanh các cơ chế hỗ trợ về vốn và nguồn lực đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì sản xuất, đổi mới công nghệ và phát triển các dòng thép chuyên dụng.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, hoàn thiện kế hoạch triển khai các nhiệm vụ

Phát biểu kết luận Hội nghị, TS. Nguyễn Văn Hội - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương ghi nhận và đánh giá cao những ý kiến đóng góp tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu. Theo ông, dù thời gian tổ chức Hội nghị có hạn, các nội dung trao đổi, thảo luận cơ bản đã đạt được mục tiêu đề ra, cung cấp thêm nhiều luận cứ và đề xuất thiết thực phục vụ quá trình hoàn thiện định hướng, giải pháp phát triển ngành thép.

TS. Nguyễn Văn Hội - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương phát biểu kết luận

Trên cơ sở các ý kiến tại Hội nghị, Ban Tổ chức sẽ tổng hợp, rà soát những nội dung thuộc trách nhiệm của các đơn vị trong Bộ Công Thương, đặc biệt là Cục Công nghiệp và Cục Xúc tiến thương mại, để cụ thể hóa thành các nhiệm vụ và kế hoạch triển khai.

Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương sẽ xây dựng dự thảo báo cáo trình lãnh đạo Bộ Công Thương và các đơn vị liên quan; đồng thời tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp trực tiếp cũng như bằng văn bản của đại biểu nhằm hoàn thiện báo cáo, bảo đảm chất lượng và tính khả thi.

TS. Nguyễn Văn Hội nhấn mạnh, báo cáo cần bám sát các nhiệm vụ, chỉ tiêu được giao, đồng thời làm rõ những kiến nghị mới, đề xuất thiết thực và các vấn đề trọng tâm cần giải quyết. Ban Tổ chức sẽ khẩn trương tổng hợp, hoàn thiện báo cáo và gửi tới các đại biểu trong thời gian sớm nhất.