Chấm điểm giải ngân đầu tư công: Điểm số không chỉ để xếp loại

20 đơn vị rất tốt, 5 đơn vị chưa tốt

Theo kết quả chấm điểm kỳ tháng 10 của Bộ Tài chính, trong tổng số 67 bộ, cơ quan trung ương và địa phương được đánh giá, có 20 đơn vị được xếp loại giải ngân rất tốt, 31 đơn vị giải ngân tốt, 11 đơn vị giải ngân trung bình và 5 đơn vị giải ngân chưa tốt.

Ở nhóm giải ngân rất tốt, Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Bộ Công an và Bộ Quốc phòng cùng đạt 100 điểm.

Trong nhóm địa phương, Điện Biên đạt 100 điểm, Hải Phòng đạt 99,9 điểm, Cà Mau đạt 98 điểm. TPHCM và Đồng Nai cũng nằm trong nhóm này, lần lượt đạt 96,4 và 90,6 điểm.

Bộ Khoa học và Công nghệ có số điểm thấp nhất, chỉ đạt 38,4 điểm. Đài Tiếng nói Việt Nam đạt 47,4 điểm; Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đạt 50 điểm; Đại học Quốc gia TPHCM đạt 50,3 điểm. Cao Bằng là địa phương duy nhất thuộc nhóm giải ngân chưa tốt, với 57,5 điểm.

Cầu Đuống mới hợp long, dự kiến thông xe năm 2026. Ảnh: Trọng Tài.

Đáng chú ý, có những đơn vị đạt 100 điểm nhưng chỉ được xếp loại tốt do tỷ lệ giải ngân thấp hơn bình quân chung cả nước. Điều này cho thấy, kết quả xếp loại không chỉ căn cứ vào tổng điểm mà còn xét đến tỷ lệ giải ngân thực tế.

Cơ chế chấm điểm được thực hiện theo thang điểm 100, gồm 3 nhóm tiêu chí: Tiến độ giải ngân so với bình quân chung cả nước, tối đa 50 điểm; kết quả giải ngân so với kế hoạch đăng ký trong tháng, tối đa 45 điểm; chấp hành chế độ báo cáo, tối đa 5 điểm.

Bà Nguyễn Thị Quế Hương - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng, Bộ Tài chính - cho biết, trong các tháng 6-9 đơn vị đã tổ chức chạy thử hệ thống, hoàn thiện phương pháp tính và cấu trúc phần mềm chấm điểm giải ngân đầu tư công. Kết quả thử nghiệm được gửi đến các đơn vị để đối chiếu, phản hồi về phương pháp tính, cách nhập dữ liệu và lỗi kỹ thuật.

Toàn bộ quy trình chấm điểm được vận hành tự động trên hệ thống công nghệ thông tin, với dữ liệu đầu vào là số liệu giải ngân thực tế và kế hoạch giải ngân đăng ký của các bộ, ngành, địa phương.

Kết quả chấm điểm hằng tháng, hằng quý nhằm theo dõi, đôn đốc tiến độ, giúp các đơn vị nhận diện rõ kết quả chỉ đạo, điều hành của mình để kịp thời có giải pháp đẩy nhanh tiến độ giải ngân. Việc chấm điểm chính thức có tính quyết định được thực hiện vào cuối năm, nhưng công bố chính thức vào ngày 28/1 năm sau.

Chuyển vốn thế nào?

Kết quả chấm điểm được công bố trong bối cảnh giải ngân đầu tư công có chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn khoảng cách đáng kể giữa các đơn vị. Lũy kế đến hết tháng 10/2026, tỷ lệ giải ngân đạt 74,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tăng hơn 217.500 tỷ đồng về số tuyệt đối so với cùng kỳ năm trước.

Hiện 25 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn bình quân chung cả nước. Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam có tỷ lệ giải ngân dưới 15%.

Cần tiếp tục tháo gỡ khó khăn về vật liệu xây dựng, bảo đảm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Ảnh minh họa.

Bộ Tài chính yêu cầu các đơn vị có kết quả chấm điểm chưa tốt khẩn trương rà soát, làm rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm và tập trung tháo gỡ khó khăn. Các bộ, ngành, địa phương cũng cần rà soát tiến độ từng dự án, kịp thời điều chuyển vốn không có khả năng giải ngân hoặc giải ngân chậm sang những dự án có khả năng thực hiện tốt hơn.

Việc điều chuyển vốn còn được tính đến khi đánh giá KPI cả năm. Đơn vị điều chuyển giảm vốn, sau khi bù trừ phần vốn nhận điều chuyển tăng, nếu số vốn giảm lớn hơn 50% tổng kế hoạch vốn, sẽ bị trừ 5 điểm; nếu từ 50% trở xuống, bị trừ 2 điểm. Ngược lại, đơn vị nhận điều chuyển vốn được cộng tương ứng 5 hoặc 2 điểm.

Như vậy, cơ chế này không chỉ tạo sức ép đối với nơi giải ngân chậm mà còn khuyến khích các đơn vị có khả năng triển khai tốt tiếp nhận thêm nguồn lực. Kết quả chấm điểm cả năm cũng là cơ sở để các bộ, ngành, địa phương xây dựng tiêu chí đánh giá, xếp loại tập thể, cá nhân.

TS. Nguyễn Quốc Việt - giảng viên Khoa Kinh tế Phát triển, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - cho rằng việc chấm điểm, so sánh tốc độ giải ngân giữa các bộ, ngành, địa phương là cần thiết để tạo động lực thi đua. Tuy nhiên, quá trình đánh giá cần tính đến những yếu tố khách quan như vướng mắc giải phóng mặt bằng, tính chất đặc thù của dự án và biến động giá nguyên vật liệu.

Theo ông Việt, không nên chỉ nhìn vào số tiền giải ngân trên giấy tờ mà cần xem xét khối lượng công việc thực tế trên công trường và chất lượng công trình. Cơ chế KPI đã tạo thêm động lực thúc đẩy giải ngân, nhưng đây mới là kỳ đánh giá chính thức đầu tiên, cần tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chí theo hướng đầy đủ, khách quan, phản ánh cả quá trình chuẩn bị và triển khai dự án.