Bộ Công Thương vào cuộc tháo gỡ vướng mắc về kiểm tra an toàn thực phẩm tại cửa khẩu

Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu gặp nhiều áp lực do những thay đổi về chính sách quản lý an toàn thực phẩm, Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương vừa có Công văn số 135/XNK-TMQT gửi Sở Công Thương các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, đề nghị phối hợp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm, qua đó bảo đảm hoạt động thông quan hàng hóa diễn ra thông suốt, ổn định.

Công văn được ban hành trên cơ sở thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long tại Văn bản số 1012/VPCP-KGVX ngày 31/01/2026 của Văn phòng Chính phủ, liên quan đến việc xử lý kiến nghị tháo gỡ khó khăn trong triển khai Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/01/2026 của Chính phủ về quản lý an toàn thực phẩm. Theo đó, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị các Sở Công Thương chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng, nhất là trong giai đoạn đầu thực hiện nghị định mới, nhằm hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến hoạt động xuất nhập khẩu.

Đối với các địa phương có đường biên giới, Cục Xuất nhập khẩu nhấn mạnh yêu cầu tăng cường trao đổi, đàm phán với chính quyền và cơ quan quản lý của nước láng giềng để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm.

Đồng thời, các địa phương cần chủ động điều tiết, kéo dài thời gian thông quan tại cửa khẩu khi cần thiết, đặc biệt trong các dịp cao điểm như lễ, Tết, nhằm tạo thuận lợi cho xuất khẩu nông sản, tránh phát sinh ùn ứ, ách tắc hàng hóa. Việc thường xuyên cập nhật diễn biến giao nhận, thông quan tại cửa khẩu và kịp thời phản ánh về Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan được coi là yêu cầu quan trọng để xử lý linh hoạt các tình huống phát sinh.

Với các Sở Công Thương trên cả nước, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trên địa bàn để triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn trong thực hiện thủ tục kiểm tra an toàn thực phẩm. Trên cơ sở cập nhật thường xuyên thông tin từ các tỉnh biên giới, các địa phương cần chủ động điều chỉnh nhịp độ đưa hàng lên cửa khẩu và nhập khẩu hàng hóa phù hợp với năng lực thông quan thực tế.

Bên cạnh đó, công tác thông tin, khuyến cáo doanh nghiệp xuất nhập khẩu tuân thủ đầy đủ hướng dẫn của cơ quan quản lý, đồng thời chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh phù hợp với diễn biến thông quan tại cửa khẩu, được xác định là yếu tố then chốt nhằm hạn chế rủi ro, thiệt hại phát sinh.

Động thái của Cục Xuất nhập khẩu được đưa ra trong bối cảnh thời gian gần đây, tại một số cửa khẩu đã phát sinh tình trạng ùn ứ xe chở nông sản tươi và thực phẩm nhập khẩu, trùng với thời điểm Nghị định số 46/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực. Theo các cơ quan chức năng, nguyên nhân ban đầu xuất phát từ những vướng mắc trong giai đoạn chuyển tiếp khi triển khai nghị định mới, đặc biệt liên quan đến việc xác định thẩm quyền và quy trình kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng nhập khẩu có nguồn gốc thực vật. Điều này đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thông quan, gây áp lực lớn cho doanh nghiệp, nhất là trong cao điểm cận Tết Nguyên đán.

Trước tình hình đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động triển khai hàng loạt biện pháp tháo gỡ. Dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Trần Đức Thắng và lãnh đạo Bộ, các đơn vị chuyên môn như Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường đã phối hợp chặt chẽ với Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) để rà soát hệ thống quy định pháp luật, làm rõ thẩm quyền và thống nhất quy trình kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng nhập khẩu có nguồn gốc thực vật.

Ngày 30/1, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức cuộc họp với các đơn vị liên quan nhằm rà soát toàn diện các điểm nghẽn pháp lý phát sinh trong quá trình triển khai Nghị định 46/2026/NĐ-CP, tập trung làm rõ trách nhiệm và thẩm quyền của từng cơ quan trong công tác kiểm tra an toàn thực phẩm tại cửa khẩu. Trên cơ sở đó, Bộ đã chỉ đạo các cục chuyên môn khẩn trương phối hợp với Bộ Y tế để thống nhất cách hiểu và cách áp dụng quy định, không để xảy ra ách tắc do lúng túng trong giai đoạn chuyển tiếp chính sách.

Song song với đó, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã yêu cầu hệ thống kiểm dịch thực vật vùng chủ động xử lý hồ sơ theo đúng thẩm quyền, đồng thời thực hiện chế độ báo cáo hằng ngày về tình hình thông quan, với mục tiêu ưu tiên là giải phóng nhanh nông sản, giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp. Đến chiều ngày 31/01/2026, theo báo cáo từ các cơ quan kiểm dịch thực vật vùng, tình trạng ùn ứ hàng hóa tại nhiều cửa khẩu đã cơ bản được giải quyết, hoạt động thông quan dần trở lại bình thường.

Trong thời gian tới, thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục tổng hợp đầy đủ các khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, gửi Bộ Y tế - cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm để báo cáo Chính phủ và kiến nghị sớm ban hành văn bản hướng dẫn thống nhất, khắc phục các khoảng trống trong giai đoạn chuyển tiếp của Nghị định 46/2026/NĐ-CP.

Các bộ, ngành liên quan khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ nhằm vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng quản lý rủi ro, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và phù hợp với thông lệ quốc tế, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông, xuất nhập khẩu hàng hóa, góp phần ổn định thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.

Hà Linh