Bộ Công Thương xây dựng, hoàn thiện dự thảo Chiến lược mới về xuất nhập khẩu hàng hóa

Bộ Công Thương họp về dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Cần thiết xây dựng Chiến lược mới về xuất nhập khẩu hàng hóa

Phát biểu tại cuộc họp với sự tham dự của Lãnh đạo các Cục, Vụ, đơn vị thuộc Bộ Công Thương, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết: Thực hiện chủ trương của Đảng cũng như sự chỉ đạo của Chính phủ và của Bộ, chúng ta cần phải xây dựng một chiến lược xuất nhập khẩu mới, trong đó cập nhật bối cảnh tình hình cũng như năng lực sản xuất trong nước để làm sao chúng ta có một chiến lược mang tính toàn diện, phù hợp với bối cảnh mới; đồng thời có tính khả thi, cùng kế hoạch hành động rõ ràng nhằm góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Định hướng trao đổi, đóng góp ý kiến với dự thảo Chiến lược, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh một số nội dung chính như: các nội dung của Chiến lược phải bám sát các chủ trương gần đây, các nghị quyết của Bộ Chính trị xuyên suốt thời gian qua; bám sát các mục tiêu đề ra và xác định quyết tâm cố gắng đạt được; Chiến lược xuất nhập khẩu cần gắn kết với các chiến lược khác như chiến lược phát triển thị trường trong nước, chiến lược phát triển các nhóm hàng, chiến lược phát triển các chủ thể hay chiến lược phát triển các động lực mới, đổi mới mô hình tăng trưởng.

"Đổi mới mô hình tăng trưởng bao gồm việc phát huy các lợi thế và nguồn lực khác nhau, kể cả mô hình kinh tế biển hay các loại hình tiên tiến mới nhất trên thế giới mà chúng ta cần phải tận dụng. Những nội dung này có sự giao thoa, gắn kết với nhau và rất cần được đưa vào chiến lược này (hoặc ở một khía cạnh nào đó) để góp phần đưa ra mục tiêu và bảo đảm tính khả thi thực hiện", Thứ trưởng nêu rõ.

Bên cạnh đó là những vấn đề về tính cân bằng động của thị trường, bảo đảm cán cân hợp lý; nhập khẩu để hỗ trợ xuất khẩu; các giải pháp và nhóm công cụ hỗ trợ, từ logistics, xúc tiến thương mại đến thể chế trong nước và thể chế quốc tế (như việc đàm phán các hiệp định FTA) nhằm đạt được mục tiêu trọng tâm của Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa; giải pháp đối với các ngành hàng và doanh nghiệp cụ thể, kết nối chuỗi cung ứng từ nguyên liệu, sản xuất, lưu thông đến xuất khẩu...

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân phát biểu định hướng nội dung cuộc họp

Định vị lại hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam trong bối cảnh mới

Báo cáo tóm tắt những nội dung trọng tâm của dự thảo Chiến lược, ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, đối với sự cần thiết phải xây dựng chiến lược, về cơ sở pháp lý, Kết luận số 18-KL/TW ngày 02 tháng 4 năm 2026 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số”. Kết luận giao Đảng uỷ Bộ Công Thương xây dựng mới Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, thời hạn hoàn thành trong năm 2026.

Về cơ sở thực tiễn, thứ nhất, xác định yêu cầu và mục tiêu tăng trưởng xuất nhập khẩu gắn với yêu cầu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn mới.

Theo Chiến lược hiện hành, “tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa bình quân 6 - 7%/năm trong thời kỳ 2021 - 2030”, trong khi theo Kết luận số 18-KL/TW, tăng trưởng xuất khẩu từ 15-16%/năm. Để đạt được yêu cầu này, Chiến lược phải cập nhật những giải pháp, nhiệm vụ đột phá mới, gắn với đổi mới mạnh mẽ năng lực sản xuất, khơi thông năng lực vận tải, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu.

Thứ hai, Chiến lược hiện hành đã xác định vấn đề hài hoà cán cân thương mại với các đối tác thương mại chủ chốt, nhưng các nhiệm vụ, giải pháp tập trung ở các giải pháp về thị trường, xúc tiến nhập khẩu,... Để có thể điều chỉnh cán cân thương mại với các đối tác lớn, đòi hỏi Chiến lược cần bổ sung giải pháp về sản xuất, đầu tư, bên cạnh các giải pháp về thương mại.

Thứ ba, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp với những trật tự thương mại quốc tế mới, quy tắc, quy định mới. Chiến lược mới cần định vị lại hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam trong bối cảnh mới của kinh tế, thương mại thế giới và ứng phó với các thách thức, rủi ro an ninh xuất nhập khẩu.

Thứ tư, hoàn thiện mô hình quản lý nhà nước về xuất nhập khẩu, tích hợp và đồng bộ với các chiến lược, quy hoạch ngành, lĩnh vực và cam kết quốc tế.

Ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (thứ hai từ trái sang) thông tin về những nội dung trọng tâm của dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Về quá trình xây dựng Chiến lược, ông Nguyễn Anh Sơn thông tin, ngày 21/4/2026, Bộ Công Thương có văn bản gửi các Bộ, ngành, UBND các tỉnh, thành phố về việc tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện và đề xuất xây dựng mới Chiến lược. Cục Xuất nhập khẩu đã xây dựng dự thảo Chiến lược, báo cáo Lãnh đạo Bộ. Ngày 09/7/2026, Bộ Công Thương đã có văn bản gửi các Bộ, ngành, địa phương và các Cục, Vụ, Viện của Bộ Công Thương về việc tham gia ý kiến dự thảo Chiến lược.

Theo tổng hợp, đã có 11 Bộ, ngành, 27 tỉnh, thành phố cùng các Cục, Vụ, Viện của Bộ Công Thương đã tham gia ý kiến đối với dự thảo Chiến lược. Các ý kiến cơ bản đều thống nhất với sự cần thiết xây dựng Chiến lược, các vấn đề hạn chế được chỉ ra, quan điểm, định hướng trong thời gian tới.

"Một số ý kiến về mục tiêu, về kịch bản tăng trưởng, về bài học kinh nghiệm, về bổ sung đánh giá bối cảnh, về các giải pháp cụ thể, về trách nhiệm thực thi, về xác định rõ nhiệm vụ, thời gian, đơn vị thực hiện. Cục đều đã nghiên cứu kỹ, tiếp thu tối đa các ý kiến", ông Nguyễn Anh Sơn cho biết.

Đề xuất 4 quan điểm chiến lược và 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Về quan điểm chiến lược, dự thảo Chiến lược đề ra 4 quan điểm, trong đó tập trung vào các định hướng lớn: (i) Phát triển theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng, năng suất và năng lực cạnh tranh; (ii) Phát triển bền vững gắn với nâng cao tính tự chủ chiến lược; (iii) Phát triển đồng bộ với phát triển sản xuất, phát triển thị trường; (iv) Mô hình quản lý nhà nước về xuất nhập khẩu hiện đại, chuyển sang tư duy kiến tạo phát triển.

Với 3 nhóm mục tiêu cụ thể: quy mô, chất lượng, thị trường, điểm mới của Chiến lược là xác định các nhóm giải pháp trọng tâm từ mô hình truyền thống (3 Trụ cột: sản xuất - thị trường - Tổ chức xuất khẩu) sang thành các nhóm gắn với các hạn chế, các bài toán cần giải quyết, bao gồm: (1) Hoàn thiện thể chế, tăng cường quản lý nhà nước trong tổ chức hoạt động xuất nhập khẩu; (2) Phát triển và quản trị thị trường xuất khẩu, thị trường nhập khẩu; (3) Phát triển sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, tạo nguồn hàng có chất lượng cho xuất khẩu; (4) Quản lý và kiểm soát nhập khẩu đáp ứng đủ nhu cầu cho sản xuất trong nước và hướng đến cán cân thương mại lành mạnh, hợp lý; (5) Hỗ trợ, thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp dẫn đầu; (6) Phát triển xuất khẩu gắn với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, tuân thủ ESG; (7) Phát triển dịch vụ logistics, thương mại điện tử xuyên biên giới; (8) Phát triển xuất nhập khẩu theo liên kết vùng, theo địa phương; (9) Đổi mới hoạt động, phát huy vai trò của Hiệp hội ngành hàng.

Các nhiệm vụ này được chi tiết thành 82 nhiệm vụ, cụ thể hoá về thời gian, sản phẩm, đơn vị thực hiện.

Cần cách tiếp cận mới về quản trị xuất nhập khẩu

Tại cuộc họp, đại diện các đơn vị thuộc Bộ Công Thương đã đóng góp ý kiến về những nội dung liên quan trong dự thảo Chiến lược, đặc biệt là các nội dung về thúc đẩy xuất khẩu khu vực doanh nghiệp trong nước, quản trị thị trường xuất nhập khẩu, quản lý nhập khẩu hay các vấn đề về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững,...

Các ý kiến cũng nhấn mạnh những vấn đề đang được quan tâm hiện nay như: Định hướng thị trường dẫn dắt định hướng sản phẩm; gắn kết phát triển thương hiệu phục vụ thị trường ngoài với thị trường trong nước; xác định rõ mục tiêu tăng trưởng theo quy mô và theo giá trị; nghiên cứu xây dựng ma trận ngành hàng và thị trường cụ thể; phân tách rõ ràng nhập khẩu đầu vào cho sản xuất và nhập khẩu để thay thế sản xuất trong nước; xây dựng hệ thống cảnh báo sớm về rủi ro thương mại. Đồng thời đại diện các Cục, Vụ đề nghị dự thảo Chiến lược xem xét, bổ sung nội dung về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ vừa tham gia chuỗi cung ứng; phân loại rõ ràng sản phẩm ưu tiên xuất khẩu, nhập khẩu và sản xuất trong nước...

Ghi nhận và đánh giá cao những ý kiến đóng góp của đại diện các đơn vị, kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đề nghị Cục Xuất nhập khẩu đầu mối tổng hợp lại tất cả các ý kiến đóng góp; phối hợp với các Cục, Vụ liên quan để bổ sung các nội dung còn thiếu và tiếp tục gửi dự thảo lấy ý kiến của các đơn vị liên quan.

Yêu cầu ban soạn thảo rà soát và cân chỉnh lại tất cả số liệu, dữ liệu trong dự thảo Chiến lược, Thứ trưởng nhấn mạnh các mục tiêu đề ra phải bảo đảm tính khả thi góp phần thực hiện tăng trưởng hai con số, theo đó cần bổ sung thêm các giải pháp nhưng phải cụ thể hóa thành hành động, đồng thời tiếp tục gia cố, bổ sung thêm ở các góc độ liên quan đến địa phương và các chủ thể liên quan, tích hợp lại để dự thảo Chiến lược toàn diện và rõ ràng hơn trước khi tổ chức hội nghị lấy ý kiến ở phạm vi rộng.