Bồ Đào Nha: Giá nhà tăng vọt, người dân xuống đường phản đối khủng hoảng nhà ở

Giá nhà và tiền thuê nhà tăng nhanh hơn thu nhập đang khiến khả năng tiếp cận nhà ở tại Bồ Đào Nha ngày càng suy giảm. Hàng nghìn người đã xuống đường tại hàng chục thành phố, yêu cầu chính phủ kiểm soát giá thuê, hạn chế đầu cơ bất động sản và tăng nguồn cung nhà ở công…

Hàng chục thành phố tại Bồ Đào Nha đồng loạt diễn ra các cuộc biểu tình hôm thứ Bảy nhằm phản đối tình trạng thiếu nhà ở. Ảnh: Armando Franca.

Hàng chục thành phố tại Bồ Đào Nha đồng loạt diễn ra các cuộc biểu tình hôm thứ Bảy nhằm phản đối tình trạng thiếu nhà ở. Ảnh: Armando Franca.

Tình trạng này phản ánh áp lực ngày càng lớn trên thị trường bất động sản Bồ Đào Nha, khi giá nhà và tiền thuê tăng nhanh hơn thu nhập, khiến người dân, đặc biệt là giới trẻ và các hộ gia đình có thu nhập trung bình, ngày càng khó tìm được chỗ ở phù hợp. Dòng vốn đầu tư nước ngoài, sự bùng nổ du lịch và hoạt động cho thuê ngắn hạn cũng đang làm gia tăng sức ép lên nguồn cung nhà ở dài hạn.

GIÁ NHÀ TĂNG NHANH, NGƯỜI DÂN NGÀY CÀNG KHÓ TẾP CẬN NHÀ Ở

Với khẩu hiệu “Họ sẽ không cướp đi quyền được sống tại đây của chúng tôi”, hàng nghìn người dân Bồ Đào Nha đã tham gia các cuộc biểu tình trên toàn quốc, phản đối chi phí nhà ở tăng cao trong khi thu nhập gần như không được cải thiện.

Người dân tuần hành đòi quyền có nhà ở tại thành phố Porto. Ảnh: Marisa Gonçalves.

Người dân tuần hành đòi quyền có nhà ở tại thành phố Porto. Ảnh: Marisa Gonçalves.

Các cuộc tuần hành diễn ra tại thủ đô Lisbon, thành phố Porto và hàng chục địa phương khác. Người biểu tình yêu cầu giới hạn mức tăng tiền thuê nhà, tăng cường bảo vệ người thuê trước nguy cơ bị trục xuất, xây dựng thêm nhà ở công và triển khai các biện pháp kiểm soát đầu cơ bất động sản.

Chúng tôi cần nhà để ở, chứ không phải nhà để đầu cơ. Cần xây dựng nhà ở công và giảm giá thuê nhà.

Bà Raquel Ferreira, Đại diện phong trào vận động quyền nhà ở Casa Para Viver

Làn sóng phản đối diễn ra trong bối cảnh thị trường nhà ở Bồ Đào Nha đang chịu sức ép lớn từ đà tăng giá kéo dài. Theo số liệu của Liên minh châu Âu (EU), trong giai đoạn 2015-2025, tỷ lệ giá nhà so với thu nhập tại Bồ Đào Nha tăng 60,8%, mức tăng cao nhất trong EU. 

Diễn biến này cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa giá bất động sản và khả năng chi trả của người dân. Khi giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập trong thời gian dài, việc sở hữu nhà ở trở nên khó khăn hơn, còn người không đủ khả năng mua nhà phải tiếp tục thuê với chi phí ngày càng cao.

Theo số liệu thống kê chính thức, mức lương bình quân tại Bồ Đào Nha vào khoảng 2.200 euro/tháng. Tuy nhiên, tại trung tâm Lisbon, theo thông tin từ các công ty môi giới bất động sản, giá thuê một căn hộ một phòng ngủ thường không dưới 1.100 euro/tháng.

Còn theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Deutsche Bank (DBRI), trong số 28 thành phố châu Âu được phân tích, thu nhập khả dụng sau khi trả tiền thuê nhà dao động từ 253 euro tại Lisbon, trong khi lên tới 9.140 euro tại Zurich (Thụy Sĩ). Báo cáo cũng chỉ ra Lisbon và Milan là hai thành phố có điều kiện sinh sống khó khăn nhất đối với các cặp vợ chồng.

Thực trạng này đang tạo ra những hệ lụy xã hội đáng kể. Người trẻ ngày càng khó mua được căn nhà đầu tiên, trong khi nhiều gia đình lo ngại con cái phải chuyển đến những khu vực xa trung tâm để tìm kiếm chỗ ở phù hợp. Ngược lại, một bộ phận chủ sở hữu bất động sản lại thu được lợi nhuận đáng kể từ việc bán nhà trong bối cảnh giá tăng cao.

DU LỊCH, VỐN NGOẠI VÀ ĐẦU CƠ GIA TĂNG SỨC ÉP

Một trong những yếu tố được cho là góp phần thúc đẩy giá bất động sản tại Bồ Đào Nha là sự gia tăng của dòng vốn đầu tư nước ngoài, trong bối cảnh ngành du lịch phát triển mạnh và quốc gia này trở thành điểm đến hấp dẫn.

Cuộc biểu tình phản đối khủng hoảng nhà ở tại thành phố Porto. Ảnh: Marisa Gonçalves.

Cuộc biểu tình phản đối khủng hoảng nhà ở tại thành phố Porto. Ảnh: Marisa Gonçalves.

Trao đổi với Euronews Business, nhà kinh tế học Mike Langen nhận định Bồ Đào Nha đã trải qua giai đoạn bùng nổ du lịch, đồng thời chương trình thị thực vàng (Golden Visa) thu hút nhiều nhà đầu tư quốc tế. Những yếu tố này góp phần đẩy nhu cầu và giá nhà lên cao.

Theo Euronews - kênh truyền thông tin tức toàn châu Âu - người mua nước ngoài và các quỹ đầu tư đã góp phần làm tăng giá bất động sản thông qua hoạt động mua lại nhà đất tại Bồ Đào Nha, trong đó có cả những tòa nhà xuống cấp.

Bên cạnh đó, khí hậu ôn hòa và đường bờ biển dài khiến quốc gia này trở thành điểm đến phổ biến đối với người nghỉ hưu nước ngoài, người làm việc từ xa và nhóm lao động du mục kỹ thuật số (digital nomads).

Sự phát triển của du lịch cũng tạo thêm áp lực lên nguồn cung nhà ở dài hạn. Nhiều căn hộ tại khu vực trung tâm các thành phố được chuyển đổi thành cơ sở lưu trú ngắn hạn phục vụ khách du lịch. Khi bất động sản được khai thác theo hình thức này, nguồn cung dành cho người dân địa phương có nhu cầu thuê dài hạn bị thu hẹp.

Như vậy, áp lực nhà ở tại Bồ Đào Nha không chỉ xuất phát từ sự mất cân đối giữa cung và cầu theo nghĩa thông thường, mà còn liên quan đến sự thay đổi mục đích sử dụng bất động sản. Nhà ở ngày càng được xem như một tài sản đầu tư và công cụ khai thác lợi nhuận từ du lịch, thay vì chỉ phục vụ nhu cầu cư trú.

Phong trào Casa Para Viver cho rằng chính phủ cần có biện pháp mạnh hơn để kiểm soát đầu cơ bất động sản. Tổ chức này kêu gọi chấm dứt chương trình thị thực vàng, các chính sách ưu đãi dành cho người làm việc từ xa và những ưu đãi thuế dành cho các quỹ đầu tư bất động sản.

Tuy nhiên, việc điều chỉnh chính sách cần tính đến sự cân bằng giữa mục tiêu thu hút đầu tư, phát triển du lịch và bảo đảm quyền tiếp cận nhà ở của người dân. Đây cũng là bài toán mà nhiều thành phố du lịch tại châu Âu đang phải đối mặt khi dòng vốn quốc tế và nhu cầu lưu trú ngắn hạn gia tăng.

TRANH CÃI VỀ CHÍNH SÁCH KIỂM SOÁT THỊ TRƯỜNG NHÀ Ở

Áp lực nhà ở tại Bồ Đào Nha càng trở nên phức tạp khi chính phủ thúc đẩy một dự luật mới nhằm điều chỉnh thị trường cho thuê. Dự luật hướng tới đơn giản hóa và rút ngắn thủ tục để chủ sở hữu có thể thu hồi bất động sản cho thuê, bao gồm cả việc trục xuất người thuê.

Dự luật cũng đề xuất bãi bỏ các mức trần tiền thuê nhà, trao cho chủ nhà quyền chủ động hơn trong việc xác định giá thuê, cho phép yêu cầu các khoản thanh toán trước cao hơn như tiền đặt cọc và tiền thuê trả trước. Ngoài ra, các quy định đối với hợp đồng thuê nhà được ký trước năm 1990 cũng sẽ được điều chỉnh.

Chính phủ lập luận rằng việc nới lỏng các quy định sẽ khuyến khích chủ sở hữu đưa thêm bất động sản ra thị trường cho thuê, qua đó, cải thiện nguồn cung nhà ở.

Tuy nhiên, Phong trào Casa Para Viver cho rằng những thay đổi này có thể khiến người thuê nhà dễ bị tổn thương hơn trước biến động giá và nguy cơ mất chỗ ở. Tổ chức này đề xuất điều tiết giá thuê theo hướng gắn chi phí nhà ở với mức thu nhập thực tế của người dân.

Phong trào Casa Para Viver cũng chỉ trích cách chính phủ xác định mức thu nhập 2.300 euro là “thu nhập vừa phải”, trong khi hơn một nửa số người lao động tại Bồ Đào Nha có thu nhập dưới 1.000 euro. Theo tổ chức này, việc phân loại những bất động sản có giá trị lên tới 660.000 euro vào nhóm tài sản có giá trị “vừa phải” cũng chưa phản ánh đúng khả năng chi trả của phần đông người dân.

Ở chiều ngược lại, chính phủ đang triển khai một số biện pháp nhằm cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở, bao gồm giảm thuế đối với nhà ở xây mới, hạn chế hoạt động cho thuê ngắn hạn và cam kết xây dựng 145.000 căn nhà mới. Tuy nhiên, chính phủ thừa nhận những biện pháp này sẽ không tạo ra tác động tức thời.

Những diễn biến tại Bồ Đào Nha cho thấy việc giải quyết khủng hoảng nhà ở không chỉ phụ thuộc vào khả năng gia tăng nguồn cung, mà còn đòi hỏi các chính sách phù hợp để bảo đảm nhà ở được phân bổ theo nhu cầu thực tế. Khi bất động sản đồng thời trở thành kênh đầu tư, tài sản tích lũy và công cụ khai thác du lịch, bài toán cân bằng giữa lợi ích của nhà đầu tư, chủ sở hữu và quyền tiếp cận nhà ở của người dân càng trở nên phức tạp.

Đối với Bồ Đào Nha, thách thức hiện nay là làm thế nào duy trì sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư và ngành du lịch, đồng thời hạn chế tình trạng giá nhà tăng vượt xa khả năng chi trả của người dân. Nếu không giải quyết được khoảng cách này, những nỗ lực mở rộng nguồn cung nhà ở có thể cần nhiều thời gian mới tạo ra chuyển biến rõ rệt đối với thị trường.

Trọng Hoàng

Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/bo-dao-nha-gia-nha-tang-vot-nguoi-dan-xuong-duong-phan-doi-khung-hoang-nha-o.htm