Bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, chuyển sang cơ chế hậu kiểm từ năm 2027
Quốc hội vừa thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập, trong đó bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời siết trách nhiệm và tiêu chuẩn chuyên môn của người cung cấp dịch vụ. Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Chiều 21/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập.
Dự thảo luật sau khi tiếp thu, chỉnh lý gồm 4 điều. Với dịch vụ kế toán, thay đổi lớn là bãi bỏ các điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Tuy vậy, người cung cấp dịch vụ vẫn phải đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn. Cá nhân ký báo cáo tài chính cho khách hàng phải có Giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán; người cung cấp dịch vụ làm kế toán trưởng còn phải có chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng và thời gian công tác thực tế về kế toán.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo giải trình, tiếp thu về dự án Luật.
Trình bày báo cáo tóm tắt Về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh giấy chứng nhận này xác nhận năng lực chuyên môn gắn với công việc cụ thể, không phải giấy phép kinh doanh hay điều kiện để gia nhập thị trường. Người có chứng chỉ hành nghề kế toán, chứng chỉ kế toán viên hoặc chứng chỉ kiểm toán viên đã được cấp hợp pháp được công nhận tương đương khi kinh doanh dịch vụ kế toán.
Luật đồng thời làm rõ trách nhiệm của bên thuê và bên cung cấp dịch vụ. Đơn vị thuê dịch vụ vẫn chịu trách nhiệm về công tác kế toán của mình; cá nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm về kết quả công việc theo hợp đồng và quy định pháp luật, kể cả khi ứng dụng công nghệ thông tin để thực hiện dịch vụ.
Cơ chế hậu kiểm được hỗ trợ bằng việc công khai dữ liệu về cá nhân, tổ chức kinh doanh dịch vụ kế toán trên hệ thống thông tin của Bộ Tài chính, trong đó có thông tin về bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp để khách hàng tham khảo khi lựa chọn nhà cung cấp. Việc kiểm tra dựa trên đánh giá rủi ro; luật bổ sung các trường hợp bị đình chỉ kinh doanh dịch vụ kế toán và nghiêm cấm cho thuê, mượn hoặc cho mượn giấy chứng nhận. Cán bộ, công chức, viên chức và một số nhóm thuộc lực lượng vũ trang cũng không được cung cấp dịch vụ kế toán.
Để tránh gián đoạn hợp đồng đang thực hiện, luật quy định hợp đồng ký trước ngày 1/7/2026 được tiếp tục thực hiện đến hết thời hạn. Hợp đồng ký từ ngày 1/7/2026 đến trước ngày Luật có hiệu lực được tiếp tục thực hiện theo thỏa thuận nhưng không quá 12 tháng kể từ ngày Luật có hiệu lực. Trong thời gian chuyển tiếp, cá nhân chưa phải đáp ứng tiêu chuẩn về giấy chứng nhận năng lực nhưng vẫn phải tuân thủ các quy định khác của Luật.
Đối với dịch vụ kiểm toán độc lập, Luật rút ngắn thời hạn cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán từ 30 ngày xuống 10 ngày làm việc; thời hạn cấp lại, điều chỉnh giấy chứng nhận giảm từ 20 ngày xuống 5 ngày làm việc. Một số thành phần hồ sơ phải nộp để chứng minh thông tin cũng được bãi bỏ. Theo báo cáo giải trình, việc đơn giản hóa thủ tục không làm giảm yêu cầu về năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp, tính độc lập và trách nhiệm của kiểm toán viên, doanh nghiệp kiểm toán.
Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Chính phủ và Bộ Tài chính sẽ quy định chi tiết việc đánh giá năng lực, công khai dữ liệu, kiểm tra và xử lý vi phạm để cơ chế mới được triển khai đồng bộ.
