Bộ GD-ĐT lý giải câu hỏi 'Steve Jobs Việt Nam' trong đề thi Ngữ văn

GS.TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT).

Tại họp báo về kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 chiều 12/6, GS.TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT) cho biết công tác ra đề thi là nhiệm vụ trọng tâm, được lãnh đạo Bộ và Ban Chỉ đạo kỳ thi chỉ đạo sát sao.

Một trong những yêu cầu quan trọng là bảo đảm tính công bằng giữa các vùng miền, trong đó có việc xem xét sự khác biệt về điều kiện học tập và tiếp cận thông tin của học sinh.

Theo ông Hà, sau khi kết thúc môn Ngữ văn, Bộ GD-ĐT nhận được nhiều ý kiến liên quan đến câu nghị luận xã hội 2 điểm với yêu cầu thí sinh viết đoạn văn trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam"?.

"Những nội dung này đã được bàn thảo trong quá trình soạn thảo đề. Đây là nội dung đặt vào phần phân hóa học sinh. Một điều khác biệt so với năm 2025 là phần nghị luận xã hội từ 4 điểm giảm xuống còn 2 điểm. Đây là phần phân hóa và có tính mới", ông Hà nói.

Theo GS Nguyễn Ngọc Hà, câu hỏi được thiết kế nhằm đánh giá khả năng hiểu biết và lập luận của thí sinh. Lệnh hỏi trong đề được diễn đạt rõ ràng, không yêu cầu học sinh phải ghi nhớ tiểu sử hay các thông tin chi tiết về Steve Jobs.

Ông Hà cho biết cụm từ "Steve Jobs Việt Nam" được đặt trong ngoặc kép và được sử dụng như một hình ảnh ẩn dụ. Việc nhận diện ý nghĩa của hình ảnh này cũng là một phần nội dung đánh giá năng lực của thí sinh.

Đại diện Bộ GD-ĐT cho biết ban biên soạn đã cân nhắc kỹ từng câu chữ trong đề thi. Ba nhân vật được nhắc tới trong ngữ liệu gồm Steve Jobs, Mark Zuckerberg và Elon Musk đều là những biểu tượng về công nghệ và là những nhà lãnh đạo các tập đoàn lớn trên thế giới.

"Từng câu, từng từ đã được chắt lọc cẩn thận, hỏi ý kiến chuyên môn, tra từ điển như 'phát minh', 'đổi mới'. Như vậy, yếu tố vùng miền đã được tính tới. Đây là câu hỏi có tính phân loại", ông Hà cho biết.

Lý giải thêm về cách ra đề môn Ngữ văn, GS Nguyễn Ngọc Hà cho rằng đây là môn học vừa mang tính khoa học vừa mang tính nghệ thuật, khác với những môn học có nội dung kiến thức được quy định cụ thể trong chương trình.

Ông cho biết Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hướng tới khắc phục tình trạng học thuộc văn mẫu. Nếu như trước đây việc dạy và học Ngữ văn chủ yếu xoay quanh một số tác phẩm quen thuộc thì hiện nay các ngữ liệu mới và những vấn đề mang tính thời sự, trong đó có khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, được đưa vào đề thi nhằm khuyến khích tư duy độc lập và khả năng liên hệ thực tiễn của học sinh.

Hơn 129.000 thí sinh Hà Nội hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

Liên quan đến công tác chấm thi, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Ngọc Thưởng cho biết đề thi phải bám sát chương trình, hướng tới đánh giá năng lực và phẩm chất học sinh. Bộ GD-ĐT đang tiếp nhận các ý kiến từ chuyên gia, giáo viên và dư luận xã hội, song việc đánh giá đề thi cần được thực hiện trên cơ sở đầy đủ dữ liệu sau khi có kết quả chấm thi và phổ điểm.

"Kết quả chấm sau, phải có phổ điểm đã, rồi mới có đánh giá được. Thông tin hôm nay chúng ta có được mới chỉ là bước đầu", ông Thưởng nói.

Theo Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng, với đề thi mở thì đáp án cũng phải mở, đồng thời cần tôn trọng quan điểm, ý kiến phản biện và sự sáng tạo của thí sinh trong quá trình chấm thi.

Bộ GD-ĐT cũng đã thành lập ban chấm thẩm tra đột xuất nhằm bảo đảm công tác chấm thi được thực hiện khách quan và đúng quy định.