Bộ GD&ĐT nêu lý do bỏ cộng điểm IELTS khi xét tuyển

Thí sinh dự thi Đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2026. Ảnh: Hoài Bảo.

Ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT, khẳng định như trên trước ý kiến cho rằng chứng chỉ ngoại ngữ và giải học sinh giỏi sẽ không còn giá trị trong tuyển sinh đại học.

Dự thảo Thông tư sửa đổi quy chế tuyển sinh đề xuất từ năm 2027 không còn điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định đối với chứng chỉ, thành tích hoặc tiêu chí bổ sung. Ví dụ, thí sinh sẽ không được cộng điểm nếu có chứng chỉ ngoại ngữ, chứng chỉ quốc tế (IELTS, SAT…), giải học sinh giỏi quốc gia hay thành tích, năng khiếu đặc biệt.

Theo vụ trưởng, đây là điều chỉnh cấp thiết nhằm bảo đảm mọi thí sinh dự tuyển vào cùng một ngành được đánh giá theo cùng yêu cầu đầu vào, trên cùng thang đo; đồng thời làm cho tuyển sinh minh bạch, đơn giản và thực chất hơn.

Không bỏ chứng chỉ ngoại ngữ

Theo Vụ trưởng Nguyễn Tiến Thảo, cách nói “bỏ IELTS” hoặc “không còn xét chứng chỉ ngoại ngữ” là không chính xác. Dự thảo không loại bỏ chứng chỉ ngoại ngữ khỏi tuyển sinh và cũng không phủ nhận thành tích học sinh giỏi.

Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn được sử dụng để quy đổi, thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai; chứng minh yêu cầu ngoại ngữ đầu vào của chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài; hoặc được xem xét công nhận học phần, chuẩn đầu ra theo quy định.

Thí sinh đoạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế vẫn được xét tuyển thẳng nếu đáp ứng điều kiện của quy chế. Xét tuyển thẳng cũng không tính vào giới hạn ba phương thức của mỗi ngành từ năm 2027.

Ông Thảo nhấn mạnh nội dung đề xuất thay đổi là không cộng thêm điểm ngoài thang đánh giá chính do từng trường tự quy định đối với chứng chỉ, thành tích hoặc tiêu chí bổ sung.

"Nguyên tắc là một năng lực phải được đánh giá đúng vị trí, ghi nhận một lần và theo cùng quy tắc đối với mọi thí sinh dự tuyển vào cùng một ngành", vụ trưởng nói.

Theo đại diện Bộ GD&ĐT, việc cộng điểm thưởng phát sinh hai điểm bất hợp lý. Cụ thể, nếu ngành học đòi hỏi ngoại ngữ, trường phải đưa môn này vào tổ hợp chính thức (cho phép dùng điểm thi hoặc quy đổi chứng chỉ). Ngược lại, nếu ngành chỉ xét Toán, Lý, Hóa, việc cộng điểm tiếng Anh sẽ vô tình đưa một tiêu chí không thuộc yêu cầu đầu vào vào làm thay đổi thứ tự trúng tuyển.

Bên cạnh đó, với các tổ hợp đã có môn Tiếng Anh, nếu thí sinh vừa lấy điểm môn này vừa được cộng thêm điểm nhờ chứng chỉ IELTS sẽ dẫn đến tình trạng cùng năng lực ngoại ngữ nhưng được ghi nhận hai lần.

"Chứng chỉ có chức năng xác nhận năng lực, không mặc nhiên là một khoản điểm thưởng trong mọi ngành học", ông Thảo nói.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT. Ảnh: MOET.

Hàng nghìn thí sinh 26,5-28 điểm không trúng tuyển vì không có điểm cộng

Vụ trưởng Nguyễn Tiến Thảo cho biết dữ liệu tuyển sinh năm 2026 đã chỉ ra những con số đáng chú ý.

Cụ thể, hơn 37.300 thí sinh sử dụng chứng chỉ tiếng Anh để được cộng điểm; trong đó trên 35.900 thí sinh sử dụng IELTS. IELTS 6.0 là mức phổ biến nhất, với 8.318 thí sinh, nhưng được các trường quy định thành 26 mức điểm cộng khác nhau.

Ở nhóm ngành thuộc tốp 5% điểm chuẩn cao, có ngưỡng tham chiếu 26,09/30, hơn 30% người nhập học có điểm cộng; tỷ lệ này ở nhóm ngoài tốp 25% là 9,51%.

Trong ba phương thức không có cấu phần ngoại ngữ riêng, gồm xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ và kết hợp hai kết quả, 51,42% thí sinh có điểm cộng có điểm gốc thấp hơn mức trúng tuyển của ngành.

"Các con số này không xác định được từng cặp thí sinh bị thay thế, nhưng cho thấy điểm cộng có thể trở thành yếu tố quyết định kết quả tại các ngành cạnh tranh cao, tạo sự bất bình đẳng trong tuyển sinh", ông Thảo nói.

Thống kê cho thấy nhiều ngành điểm chuẩn khoảng 28 nhưng cho cộng tới 1,5 điểm, khiến hàng nghìn thí sinh đạt 26,5-28 điểm vẫn không trúng tuyển chỉ vì không có điều kiện thi chứng chỉ có chi phí cao.

Đại diện Bộ GD&ĐT khẳng định đây là vấn đề cấp bách liên quan trực tiếp đến công bằng và cần được điều chỉnh ngay. Tự chủ tuyển sinh phải đi cùng trách nhiệm giải trình và không thể hợp thức hóa một tiêu chí làm sai lệch cạnh tranh giữa các thí sinh.

Đưa việc học ngoại ngữ trở lại đúng mục tiêu thực chất

Trước lo ngại việc bỏ điểm cộng sẽ gây thiệt thòi cho thí sinh đã đầu tư và làm giảm động lực học tiếng Anh, ông Thảo khẳng định giá trị của ngoại ngữ không hề mất đi.

Nếu ngành học yêu cầu ngoại ngữ, chứng chỉ vẫn được quy đổi thành điểm môn thi hoặc dùng để xác nhận điều kiện đầu vào. Do đó, không thể đồng nhất khái niệm “không được cộng điểm” với “học ngoại ngữ không còn giá trị”. Việc học tiếng Anh vẫn là nền tảng thiết yếu cho quá trình học tập và nghề nghiệp sau này.

Sự điều chỉnh này nhằm đưa việc học ngoại ngữ trở lại đúng mục tiêu thực chất: Học thật, sử dụng được và tạo lợi thế lâu dài cho người học, thay vì theo đuổi để lấy lợi thế điểm số.

Cốt lõi của dự thảo là trả tuyển sinh về đúng nguyên tắc: Năng lực nào cần cho ngành học thì phải được đánh giá trực tiếp, minh bạch và bình đẳng. Năng lực nào không thuộc yêu cầu đầu vào thì không nên trở thành điểm cộng làm thay đổi thứ tự thí sinh.