Bộ GD-ĐT nói gì về tranh cãi sử dụng ngữ liệu trong đề thi môn Ngữ văn?

Thí sinh dự thi Tốt nghiệp Trung học phổ thông. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Vấn đề sử dụng ngữ liệu đề thi với thông tin về các nhân vật như Steve Job liệu có đảm bảo công bằng với thí sinh vùng sâu, vùng xa, ít có điều kiện tiếp cận thông tin? Đề thi mở, cách chấm thi liệu có mở?

Đây là những vấn đề được phóng viên các báo đặt ra tại buổi họp báo sau kỳ thi Tốt nghiệp Trung học phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức chiều nay, 12/6.

Câu hỏi mang tính phân hóa

Ngay sau khi kết thúc môn Ngữ văn, ngữ liệu trong câu hỏi số 1 phần Viết đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Câu hỏi như sau: Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,… với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Job Việt Nam”?

Trả lời câu hỏi của các phóng viên, ông Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho hay công tác đề thi luôn là nhiệm vụ trọng tâm được Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo sát sao.

Một trong các yêu cầu được đặt ra với đề thi là đảm bảo tính chất vùng miền như phát âm, sự chênh lệch.

Với câu hỏi số 1, phần Viết môn Ngữ văn, ông Hà cho hay vấn đề chênh lệch vùng miền đã được bàn đến trong quá trình soạn thảo đề thi. “Nội dung này đặt trong phần phân hóa học sinh. Yếu tố vùng miền đã được tính tới và đây là câu hỏi mang tính phân loại,” ông Hà nhấn mạnh đồng thời cho rằng trong lệnh hỏi đã kết hợp rõ ràng, đầy đủ, kết hợp với phần kiến thức hiểu biết của học sinh.

Ông Hà cũng cho hay câu hỏi này có điểm số là 2 điểm, trong khi nội dung câu hỏi mang tính phân hóa của đề thi năm 2025 là 4 điểm.

Ông Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo thông tin tại họp báo. (Ảnh: Vietnam+)

Ông Hà cũng cho rằng điểm cần lưu ý là môn Ngữ văn khác các môn khác, vừa có tính khoa học, vừa có tính nghệ thuật, sự hiểu biết, phân tích. Ở các môn khác, đề chỉ kiểm tra những nội dung kiến thức cụ thể đã có trong chương trình nhưng môn Ngữ văn có thể dùng ngữ liệu bên ngoài.

Trước một số ý kiến về cách dùng từ “phát minh” với các nhân vật này là chưa hoàn toàn chính xác, ông Hà cho hay khi soạn đề, nhóm tác giả đã chắt lọc từng từ, hỏi ý kiến chuyên môn, tra từ điển, và khéo léo dùng từ “với” trong đề thi.

Quán triệt đảm bảo khách quan trong chấm thi

Cũng theo Phó Giáo sư Phạm Ngọc Hà, so với chương trình 2006, môn Ngữ văn trong chương trình 2018 có tính mở cao.

Nếu chương trình 2006, đề thi hầu như chỉ xoay quanh hơn chục tác phẩm, dẫn đến việc thí sinh học theo các bài văn mẫu đã trở thành kinh điển, làm hạn chế khả năng sáng tạo, cảm thụ của học sinh.

Chương trình mới có sự khác biệt rất lớn, sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa. Ví dụ năm nay sử dụng ngữ liệu là bài thơ “Những chiếc lá” của tác giả Nguyễn Đình Thi, sử dụng ngữ liệu về đổi mới khoa học công nghệ với nhiều điều được gửi gắm trong đề thi.

Cũng theo ông Hà, đề thi mở nên việc chấm thi cũng sẽ mở. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã họp với 34 sở giáo dục và đào tạo để quán triệt về vấn đề chấm thi, đảm bảo tăng tính khách quan.

“Năm nay, lần đầu tiên Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ chấm thi môn Ngữ văn theo rubric nhằm giảm tính chủ quan của người chấm,” Phó giáo sư Phạm Ngọc Hà nói.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh tính mở trong chấm thi. (Ảnh: Vietnam+)

Thông tin về vấn đề chấm thi môn Ngữ văn, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng, Trưởng Ban chỉ đạo cấp Quốc gia Kỳ thi Tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 khẳng định đề thi mở thì đáp án phải mở, thậm chí thí sinh có thể phản biện lại ý kiến đưa ra trong đề bài.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh việc chấm thi phải đảm bảo khách quan, công bằng. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các tỉnh, thành phải báo cáo tiến độ từng buổi chấm thi. Nếu phát hiện một túi bài chấm nhiều điểm cao hoặc nhiều điểm thấp thì phải kiểm tra lại.

Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có quyết định thành lập ban chấm thẩm tra đột xuất, chấm thẩm tra bất cứ hội đồng nào. "Quá trình chấm hướng tới đảm bảo khách quan, công bằng nhất có thể," Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nói./.