Bộ Giáo dục và Đào tạo lý giải ngữ liệu 'Steve Jobs' trong đề thi Ngữ văn

Theo GS. Nguyễn Ngọc Hà, Phó cục trưởng Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo phát biểu tại buổi họp báo. Ảnh: LV

Theo GS. Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), sau khi kết thúc thời gian làm bài môn Ngữ văn vào trưa 11/6, Bộ nhận được nhiều ý kiến liên quan câu nghị luận xã hội (2 điểm): Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam"?. Đây là câu hỏi đánh giá khả năng hiểu biết, lập luận của thí sinh. Điểm khác biệt của đề năm nay là câu nghị luận xã hội chỉ có 2 điểm, thay vì 4 điểm như năm ngoái, bởi mang tính phân hóa và tính mới.

GS. Nguyễn Ngọc Hà cho biết, từng câu, chữ trong đề đã được ban biên soạn chắt lọc kỹ. Chẳng hạn, ban đầu, nhóm tác giả cân nhắc những cụm từ như "những phát minh của", sau đó chọn dùng cụm "với những phát minh" và đề cập ba người, đều là những biểu tượng về công nghệ và lãnh đạo tập đoàn lớn.

Trước băn khoăn rằng Steve Jobs cùng các nhân vật nổi tiếng người Mỹ có thể xa lạ với học sinh miền núi, GS. Nguyễn Ngọc Hà cho biết yếu tố vùng miền được tính đến, với lệnh hỏi "hết sức rõ ràng, đầy đủ", không yêu cầu học sinh phải nhớ máy móc thông tin cá nhân của Steve Jobs. Bên cạnh đó, cụm từ "Steve Jobs Việt Nam" được đặt trong ngoặc kép, là hình ảnh ẩn dụ. Việc nhận biết nội dung ẩn dụ này là phần đánh giá, cho điểm thí sinh.

GS. Nguyễn Ngọc Hà cũng khẳng định, môn Ngữ văn khác những môn thi khác, là vừa có tính khoa học, vừa có tính nghệ thuật. Với những môn học khác nhiều trường hợp kiểm tra nội dung quy định rõ trong chương trình, nhưng môn Ngữ văn có những nội dung mở.

Tuy nhiên, tính mở của môn Ngữ văn nên được hiểu như thế nào? Cách thức chấm ra sao? Tính mở so sánh với chương trình 2006. Việc thi xoay quanh hơn chục tác phẩm. Việc học sinh học theo văn mẫu trở thành kinh điển. Học sinh có thể viết rất hay nhưng lại là văn mẫu, từ đó hạn chế sự cảm thụ của học sinh. Với Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhiều nội dung như tác phẩm của Nguyễn Đình Thi đưa vào, hay nghị luận xã hội có tính thông điệp về đổi mới khoa học công nghệ…

Liên quan đến đề thi, Thứ trưởng thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng cho biết, quan điểm đề thi phải bám sát chương trình, đánh giá năng lực, phẩm chất của học sinh. Đến thời điểm này, Bộ GD&ĐT cũng có tiếp nhận thông tin từ các chuyên gia, giáo viên, báo chí... Phải có phổ điểm thi rồi mới có đánh giá. Thông tin hôm nay chúng ta có được mới chỉ là bước đầu.

Tuy nhiên, cũng theo Thứ trưởng thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng, đề thi mở thì đương nhiên đáp án phải mở, cần tôn trọng quan điểm của thí sinh, thậm chí ý kiến phản biện, thể hiện sự sáng tạo. Bộ GD&ĐT có quyết định thành lập ban chấm thẩm tra đột xuất để đảm bảo công tác chấm thi.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cho biết, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay diễn ra trong bối cảnh mới, thực hiện trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với quy mô thí sinh rất đông. Song đến thời điểm này, điểm đáng ghi nhận là không có một sự cố lớn nào về việc tổ chức kỳ thi, đề thi cũng được đảm bảo an toàn, không lộ lọt.