Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị tiếp tục quản lý 4 vườn quốc gia

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có Báo cáo số 7019/BC-BNNMT gửi Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về việc nghiên cứu chuyển các Vườn quốc gia (VQG) về địa phương quản lý.

Trên cơ sở rà soát quy định pháp luật, đánh giá thực tiễn, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và tổng hợp ý kiến các địa phương, các tổ chức bảo tồn, Bộ kiến nghị tiếp tục duy trì mô hình quản lý thống nhất đối với 4 Vườn quốc gia liên tỉnh gồm Cúc Phương, Tam Đảo, Bạch Mã và Yok Đôn.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Luật Lâm nghiệp, Luật Đa dạng sinh học cùng các nghị định hướng dẫn hiện hành quy định Bộ chịu trách nhiệm quản lý nhà nước đối với hệ thống rừng đặc dụng trên phạm vi cả nước và trực tiếp tổ chức quản lý các khu rừng đặc dụng, Vườn quốc gia có diện tích nằm trên địa bàn từ hai tỉnh, thành phố trở lên.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị tiếp tục quản lý 4 vườn quốc gia.

Việc quản lý tập trung nhằm bảo đảm tính toàn vẹn của hệ sinh thái, duy trì kết nối sinh cảnh, bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ các lợi ích chiến lược, lợi ích quốc gia vượt ra ngoài phạm vi của từng địa phương.

Hiện cả nước có 167 khu rừng đặc dụng, trong đó có 36 Vườn quốc gia. Phần lớn các Vườn quốc gia do địa phương quản lý. Chỉ có 5 Vườn quốc gia liên tỉnh do Bộ Nông nghiệp và Môi trường trực tiếp quản lý gồm Tam Đảo, Cúc Phương, Bạch Mã, Yok Đôn và Cát Tiên, với tổng diện tích gần 270.000 ha.

Ngoài ra, Vườn quốc gia Ba Vì đã được chuyển giao về UBND thành phố Hà Nội quản lý theo quy định của Luật Thủ đô năm 2026; Vườn quốc gia Cát Tiên cũng đã có kết luận của Thủ tướng Chính phủ về việc chuyển giao cho UBND tỉnh Đồng Nai quản lý.

Báo cáo nhấn mạnh các Vườn quốc gia liên tỉnh không chỉ là tài sản của từng địa phương mà là những tài sản thiên nhiên đặc biệt quan trọng của quốc gia. Đây là nơi lưu giữ nguồn gen của hàng nghìn loài động, thực vật quý hiếm; đóng vai trò điều tiết nguồn nước, giảm thiên tai, hấp thụ và lưu giữ carbon, góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Các Vườn quốc gia cũng là trung tâm nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường, cứu hộ động vật hoang dã và hợp tác quốc tế; đồng thời tạo nền tảng phát triển du lịch sinh thái, dịch vụ môi trường rừng và sinh kế bền vững cho người dân vùng đệm.

Hiện cả nước có 167 khu rừng đặc dụng, trong đó có 36 Vườn quốc gia.

Riêng Vườn quốc gia Cúc Phương - Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam - sau hơn 60 năm phát triển đã trở thành biểu tượng của công tác bảo tồn thiên nhiên, là trung tâm hàng đầu về cứu hộ động vật hoang dã, nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và hợp tác quốc tế.

Báo cáo cũng cho biết trong Vườn quốc gia Cúc Phương có di tích khảo cổ Hang Con Moong đang được UNESCO xem xét đưa vào Danh mục Di sản thế giới, do đó việc quản lý cần được thực hiện thống nhất trên toàn bộ không gian sinh thái.

Để phục vụ nghiên cứu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã lấy ý kiến của 10 tỉnh, thành phố có diện tích các Vườn quốc gia liên tỉnh. Kết quả cho thấy có 7/10 địa phương gồm Tuyên Quang, Phú Thọ, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Lâm Đồng và Thái Nguyên lựa chọn phương án tiếp tục duy trì mô hình Bộ quản lý như hiện nay.

Ba địa phương gồm Đồng Nai, Ninh Bình và Huế đề nghị tiếp nhận toàn bộ diện tích Vườn quốc gia.

Đáng chú ý, giữa các địa phương cùng có diện tích Vườn quốc gia không có sự thống nhất. Đối với Vườn quốc gia Cúc Phương, tỉnh Ninh Bình đề nghị tiếp nhận toàn bộ nhưng Thanh Hóa và Phú Thọ đều đề nghị tiếp tục để Bộ quản lý. Tương tự, thành phố Huế mong muốn tiếp nhận Vườn quốc gia Bạch Mã trong khi thành phố Đà Nẵng đề nghị giữ nguyên mô hình quản lý hiện nay.

Bên cạnh đó, nhiều tổ chức bảo tồn trong và ngoài nước cũng kiến nghị cần hết sức thận trọng khi thay đổi mô hình quản lý các Vườn quốc gia có giá trị đặc biệt. Các tổ chức đều cho rằng việc quản lý cần dựa trên giá trị sinh thái và tính toàn vẹn hệ sinh thái thay vì địa giới hành chính, đồng thời đề xuất duy trì đầu mối quản lý cấp quốc gia đối với các Vườn quốc gia chiến lược.

Trên cơ sở đánh giá toàn diện, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa ra 6 nguyên tắc quản lý, trong đó nhấn mạnh việc bảo đảm tính toàn vẹn hệ sinh thái, không làm suy giảm hiệu quả bảo tồn, duy trì vai trò hạt nhân quốc gia về nghiên cứu khoa học, cứu hộ động vật hoang dã, hợp tác quốc tế và ưu tiên lợi ích quốc gia lâu dài.