Bổ sung quy định, kiểm soát chặt chẽ nội dung viết về lãnh tụ, lịch sử dân tộc

Sáng 9/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Những vi phạm vừa qua có nguyên nhân buông lỏng công tác thanh tra, kiểm tra

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP. Hải Phòng) tán thành việc tăng cường kiểm soát đối với những xuất bản phẩm có nội dung đặc thù, nhưng cơ chế kiểm soát ba lớp như trong dự thảo cần được luật hóa rõ hơn để vừa chặt chẽ, vừa tránh tạo ra một khoảng thời gian pháp lý không xác định.

“Tôi đồng tình rằng với những nội dung liên quan đến chủ quyền quốc gia, lịch sử dân tộc, lãnh tụ và những vấn đề đặc biệt nhạy cảm cần có cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt hơn”, bà Nguyễn Thị Việt Nga nêu.

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga. (Ảnh: Như Ý)

Đại biểu Nguyễn Thái Học (đoàn Đắk Lắk) cho rằng, chúng ta đang xem xét sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản dựa trên những cơ sở chính trị pháp lý rất quan trọng, đầy đủ, rõ ràng và không thể chậm trễ. Đồng thời, thực tiễn cũng đang đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến hoạt động xuất bản có những vi phạm pháp luật cần phải được xem xét điều chỉnh.

Trong số các nội dung góp ý, ông Nguyễn Thái Học nêu vấn đề về tiêu chuẩn chức danh của người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu nhà xuất bản. Ông Nguyễn Thái Học cho biết, luật hiện hành có quy định về vấn đề “phẩm chất chính trị, đạo đức tốt”, nhưng trong dự thảo sửa đổi, đã bỏ nội dung này.

“Trong điều kiện hiện nay và thực tiễn hiện nay, người đứng đầu của các nhà xuất bản càng phải có phẩm chất chính trị và đạo đức tốt”, ông Nguyễn Thái Học bày tỏ.

ĐBQH Nguyễn Thái Học. (Ảnh: Như Ý)

Đại biểu Quốc hội đoàn Đắk Lắk cũng nêu vấn đề liên quan đến công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Theo ông, Chỉ thị 04 của Ban Bí thư về công tác xuất bản đã yêu cầu phải tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, kịp thời xử lý nghiêm những hành vi vi phạm.

“Tôi đọc dự thảo luật có đề cập đến hoạt động thanh tra, kiểm tra, nhưng chưa đủ mạnh, chưa đủ tính răn đe đối với những sai phạm. Những vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất bản vừa qua bị xử lý về pháp luật, cơ quan có thẩm quyền đã kết luận nguyên nhân là do buông lỏng công tác thanh tra, kiểm tra. Do vậy, việc đặt ra vấn đề thanh tra, kiểm tra có một điều riêng trong dự thảo luật là rất cần thiết”, ông Nguyễn Thái Học đề xuất.

ĐBQH Nguyễn Phạm Duy Trang. (Ảnh: Như Ý)

Góp ý vào dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang (đoàn TPHCM) bày tỏ đồng tình với việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời quy định xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất bản và kết nối, chia sẻ dữ liệu. Theo bà Nguyễn Phạm Duy Trang, xuất bản là lĩnh vực có tác động lớn về tư tưởng; các sản phẩm có nội dung ảnh hưởng tới chính trị, lịch sử, tư tưởng… cần được kiểm soát chặt chẽ trước khi xuất bản.

Bà Nguyễn Phạm Duy Trang đề xuất bổ sung quy định theo hướng kiểm tra, giám sát hoạt động xuất bản trên cơ sở mức độ rủi ro, mức độ tuân thủ pháp luật, ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu; ưu tiên nguồn lực kiểm tra đối với hoạt động, nội dung có nguy cơ cao. Đồng thời, đề nghị gắn nguyên tắc này với quy định về lưu chiểu điện tử và truy xuất dữ liệu, để mỗi xuất bản phẩm điện tử có khả năng định danh, truy xuất nguồn gốc, xác định chủ thể chịu trách nhiệm và đối chiếu với nội dung đã lưu chiểu.

“Giảm tiền kiểm không có nghĩa là giảm quản lý mà là chuyển từ kiểm soát trước sang phát hiện nhanh, truy xuất đúng và xử lý kịp thời”, đại biểu Quốc hội đoàn TPHCM nói.

Kiểm soát chặt chẽ với các nhóm nội dung phức tạp, nhạy cảm

Phát biểu giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã trao đổi về sự cần thiết phải tăng cường quản lý Nhà nước, bảo đảm hài hòa giữa tiền kiểm và hậu kiểm gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh chính trị, tư tưởng và hạn chế tối đa các sai sót.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh. (Ảnh: Như Ý)

Từ thực tế công tác xuất bản thời gian vừa qua cũng như tiếp thu ý kiến của đại biểu, Bộ trưởng cho biết, dự thảo luật đã kế thừa quy định tại khoản 1 Điều 28 của Luật Xuất bản 2012 về việc phải nộp xuất bản phẩm lưu chiểu cho cơ quan quản lý nhà nước chậm nhất 10 ngày trước khi phát hành.

Đồng thời, bổ sung quy định nhằm kiểm soát chặt chẽ với các nhóm nội dung quan trọng, phức tạp, nhạy cảm như viết về lãnh tụ, lịch sử dân tộc, chiến tranh cách mạng, danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc, lãnh đạo Đảng, Nhà nước... và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, dự thảo cũng bổ sung quy định hình thành ba vòng kiểm soát chặt chẽ. Nhà xuất bản thẩm định nội dung, trình cơ quan chủ quản phê duyệt kế hoạch xuất bản. Cơ quan chủ quản xem xét phê duyệt kế hoạch xuất bản. Cơ quan quản lý Nhà nước thẩm định xuất bản phẩm lưu chiểu và cho ý kiến trước khi nhà xuất bản ra quyết định phát hành.

Về một số ý kiến liên quan đến cụ thể hoá thời hạn, danh mục, tiêu chí, thẩm quyền liên quan ba vòng kiểm soát, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, sẽ tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện trong thời gian tới; đồng thời nghiên cứu về công tác kiểm tra, giám sát như đề xuất của đại biểu.