Bổ sung vitamin B12 và Folate có thể giải quyết tình trạng mệt mỏi mãn tính

Hội chứng mệt mỏi mãn tính được cho là ảnh hưởng đến hơn 3 triệu người chỉ riêng tại Hoa Kỳ. Các chuyên gia không chắc chắn về nguyên nhân gây ra nó, nhưng nó có thể xảy ra sau khi nhiễm virus hoặc tác nhân gây căng thẳng vật lý nghiêm trọng.

Mới đây, một nghiên cứu đã phát hiện ra rằng sự thiếu hụt vitamin B12 và folate (vitamin B9) có liên quan đến mệt mỏi thể chất và tinh thần, vì vậy có thể là một yếu tố gây ra hội chứng mệt mỏi mãn tính. Các nhà nghiên cứu cho rằng, mặc dù nghiên cứu của họ không thể chứng minh mối quan hệ nhân quả, nhưng việc duy trì mức độ đầy đủ các vitamin nhóm B này có thể giúp giảm các hậu quả liên quan đến mệt mỏi.

Mệt mỏi là điều mà mọi người đều trải qua thỉnh thoảng, nhưng đối với một số người, nó không phải là một triệu chứng thoáng qua mà là một tình trạng mãn tính ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày của họ.

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), hội chứng mệt mỏi mãn tính có thể ảnh hưởng đến khoảng 3,3 triệu người Mỹ, gây cản trở công việc, học tập và cuộc sống xã hội, cũng như các công việc hàng ngày.

Các chuyên gia tin rằng hội chứng mệt mỏi mãn tính đôi khi có thể xảy ra sau khi nhiễm virus, hoặc có thể xảy ra sau tác nhân gây căng thẳng vật lý nghiêm trọng, chẳng hạn như ca phẫu thuật lớn. Phụ nữ có nguy cơ mắc hội chứng này cao gấp 2-4 lần so với nam giới.

Một nghiên cứu mới từ Nhật Bản cho thấy chế độ ăn uống có thể ảnh hưởng đến mức năng lượng và động lực. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nutrients, cho thấy những người có nồng độ chất chỉ điểm sinh học homocysteine cao (là một loại axit amin trong máu), biểu thị sự thiếu hụt vitamin B9 (folate) và B12, có nhiều khả năng bị mệt mỏi hoặc thiếu động lực hơn những người có mức độ đầy đủ.

Mặc dù phân tích cắt ngang không thể chứng minh mối quan hệ nhân quả, các nhà nghiên cứu cho rằng cần tiến hành thêm các nghiên cứu về mối liên hệ giữa chế độ ăn uống và mệt mỏi để xác minh kết quả của họ.

Tiến sĩ Eamon Laird, Giảng viên Dinh dưỡng tại Đại học Công Nghệ Atlantic ở Thành phố Sligo và Giáo sư thỉnh giảng tại Cao đẳng Trinity ở Thủ đô Dublin, Ireland, người không tham gia vào nghiên cứu này, nói với Medical News Today rằng nghiên cứu đã đưa ra một giả thuyết thú vị, và dường như có mối liên hệ giữa các vitamin nhóm B này và các chỉ số về mệt mỏi, nhưng nhấn mạnh rằng các phát hiện nên được diễn giải một cách thận trọng.

Và Thạc sĩ Thomas M. Holland, bác sĩ kiêm nhà khoa học và trợ lý giáo sư, Khoa Bệnh tiêu hóa và Dinh dưỡng, Viện Nghiên cứu Lão hóa Khỏe mạnh Rush ở Chicago, người không tham gia vào nghiên cứu này, đã nhận xét rằng: “Một trong những điểm quan trọng nhất rút ra từ bài báo này là homocysteine có thể đóng vai trò như một dấu ấn sinh học rộng hơn, phản ánh sự căng thẳng chuyển hóa, sức khỏe mạch máu, viêm nhiễm hoặc tình trạng vi chất dinh dưỡng, chứ không chỉ đơn thuần là chỉ ra sự thiếu hụt vitamin B12 hoặc folate riêng lẻ".

“Những phát hiện này phù hợp với một loạt các nghiên cứu lớn hơn liên kết nồng độ homocysteine cao với các kết quả về tim mạch và nhận thức, cho thấy rằng các con đường chuyển hóa này có thể ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh sức khỏe cùng một lúc", Holland nói thêm.

Nồng độ homocysteine cho thấy sự thiếu hụt vitamin nhóm B

Các nhà nghiên cứu đã tiến hành đo lường chức năng, lấy mẫu máu và khảo sát bằng bảng câu hỏi trên 2.618 người trưởng thành đã đến Trung tâm Đổi mới Khoa học Sức khỏe tại Đại học Osaka từ tháng 4/2018 đến tháng 3/2020.

Trong số này, 602 người được đưa vào phân tích cuối cùng, sau khi loại trừ những người có dữ liệu hoặc mẫu bị thiếu (đặc biệt là homocysteine), hoặc những người đã sử dụng thực phẩm bổ sung.

Laird bày tỏ một số lo ngại về số lượng người bị loại trừ, rằng điều này “làm dấy lên những câu hỏi về sự thiên lệch trong việc lựa chọn và tính đại diện”.

Homocysteine là một axit amin được hình thành trong quá trình phân giải methionine, một axit amin được tìm thấy trong các thực phẩm như các loại hạt, thịt bò, thịt cừu, pho mát, thịt gà tây, thịt lợn, cá, động vật có vỏ, đậu nành, trứng, sữa và đậu.

Folate và vitamin B12 rất cần thiết cho quá trình phân giải homocysteine, vì vậy các nhà nghiên cứu đã sử dụng nồng độ homocysteine trong máu để chỉ ra mức độ của các vitamin này.

“Các tác giả đã nêu rõ rằng những phát hiện này cần được diễn giải một cách thận trọng và chủ yếu được xem như là cơ sở để hình thành giả thuyết hơn là bằng chứng xác định về mối quan hệ nhân quả. Vì nghiên cứu này là nghiên cứu cắt ngang, nên nó có thể xác định được các mối liên hệ, nhưng không thể xác định liệu nồng độ homocysteine cao có gây ra mệt mỏi hay giảm động lực, hoặc liệu các yếu tố sinh lý hoặc lối sống khác có góp phần vào cả hai cùng một lúc hay không" -Thạc sĩ, Bác sĩ Thomas M. Holland nói.

Các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng ở cả nam và nữ, nồng độ homocysteine cao hơn có liên quan đến nồng độ folate và B12 trong huyết thanh thấp hơn.

Nồng độ vitamin thấp hơn có liên quan đến mệt mỏi và thiếu động lực

Các nhà nghiên cứu đã đánh giá sự mệt mỏi và động lực bằng cách sử dụng Thang đo Mệt mỏi Chalder 14 điểm, thường được sử dụng để đánh giá mệt mỏi mãn tính, và một thang đo tương tự trực quan để đánh giá cảm giác đau.

Ở nam giới, nồng độ homocysteine cao có liên quan đến điểm số mệt mỏi thể chất cao hơn và ở phụ nữ thì với điểm số động lực thấp hơn.

Holland giải thích những lý do có thể dẫn đến mối liên hệ này: “Vitamin B12 và folate đóng vai trò quan trọng trong sản xuất năng lượng tế bào, tổng hợp DNA, hình thành hồng cầu và chức năng thần kinh. Khi nồng độ các chất này không đủ, mức homocysteine có thể tăng lên vì cơ thể không thể chuyển hóa nó một cách hiệu quả thành các hợp chất quan trọng khác tham gia vào quá trình trao đổi chất bình thường.

Nồng độ homocysteine cao có liên quan đến stress oxy hóa, suy giảm chức năng mạch máu, tình trạng viêm và thay đổi các con đường dẫn truyền thần kinh, tất cả đều có thể ảnh hưởng đến cả năng lượng thể chất và động lực tinh thần".

“Nói một cách đơn giản hơn, nếu các tế bào không sản xuất năng lượng hiệu quả hoặc não bộ không điều chỉnh tối ưu các chất hóa học tín hiệu liên quan đến tâm trạng và động lực, người ta có thể gặp các triệu chứng như kiệt sức, suy giảm trí nhớ, giảm sức bền hoặc giảm động lực", ông tiếp tục: “Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhấn mạnh là nghiên cứu này không chứng minh rằng folate hoặc B12 thấp trực tiếp gây ra mệt mỏi; thay vào đó, homocysteine dường như đóng vai trò là một chỉ số rộng hơn liên quan đến các quá trình trao đổi chất này".

Cả Holland và Laird đều cảnh báo rằng sự khác biệt về giới tính, dù thú vị, cần được diễn giải một cách thận trọng. Laird cho biết: “Các phân tích tương tác chính thức giữa giới tính và homocysteine không có ý nghĩa thống kê, cho thấy không có bằng chứng rõ ràng rằng mối liên hệ này thực sự khác nhau giữa nam và nữ".

“Nếu là thật, những phát hiện này có thể là do sự khác biệt sinh học trong quá trình chuyển hóa homocysteine, ảnh hưởng của hormone (đặc biệt là estrogen), hoặc các tác động đặc thù theo giới tính lên các con đường liên quan đến mệt mỏi và động lực", Laird đưa ra giả thuyết.

Làm thế nào để tăng cường lượng vitamin B12 và folate?

Ông Holland khuyên rằng “duy trì chế độ ăn giàu trái cây, rau củ, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc, cá giàu omega-3, dầu ô liu và thực phẩm chế biến tối thiểu có thể hỗ trợ quá trình chuyển hóa homocysteine lành mạnh hơn và khả năng phục hồi sinh lý tổng thể".

Ông Laird bổ sung thêm rằng có thể bổ sung đủ cả vitamin B12 và folate thông qua chế độ ăn uống hoặc thực phẩm chức năng: “Vitamin B12 chủ yếu được tìm thấy trong thực phẩm có nguồn gốc động vật như thịt, cá, trứng và các sản phẩm từ sữa, trong khi folate dồi dào trong rau lá xanh, các loại đậu và ngũ cốc tăng cường dinh dưỡng. Đối với những người có lượng hấp thụ qua chế độ ăn uống thấp hoặc nhu cầu cao hơn, thực phẩm chức năng chứa vitamin B12, axit folic hoặc cả hai có thể giúp cải thiện tình trạng và hỗ trợ chức năng chuyển hóa bình thường".

Ông nhấn mạnh: “Các sản phẩm thực phẩm tăng cường dinh dưỡng là lý tưởng, vì chúng thường chứa cả hai loại vitamin với lượng nhỏ hơn, có thể ăn ít và thường xuyên vì sự hấp thụ vitamin B12 tỷ lệ nghịch với liều lượng: liều lượng tiêu thụ càng cao trong một lần thì tỷ lệ hấp thụ càng thấp".