Cách bổ sung 7 vitamin và khoáng chất người mắc đái tháo đường dễ thiếu hụt

Đái tháo đường là bệnh mạn tính đòi hỏi người bệnh phải kiểm soát chế độ ăn uống, sử dụng thuốc và theo dõi đường huyết thường xuyên. Tuy nhiên, bên cạnh việc kiểm soát carbohydrate, nhiều người bệnh lại chưa quan tâm đúng mức đến việc bổ sung vitamin và khoáng chất thiết yếu.

Các nghiên cứu cho thấy người mắc đái tháo đường có nguy cơ thiếu hụt một số vi chất cao hơn người bình thường. Nguyên nhân có thể liên quan đến tác động của thuốc điều trị, sự thay đổi trong hấp thu dưỡng chất hoặc tình trạng tăng đường huyết kéo dài làm gia tăng thất thoát vi chất qua nước tiểu.

Dưới đây là 7 dưỡng chất thường thiếu hụt ở người mắc đái tháo đường và cách bổ sung hợp lý:

1. Magiê là khoáng chất dễ bị thiếu hụt ở người đái tháo đường

Magiê tham gia vào hàng trăm phản ứng sinh học trong cơ thể, bao gồm điều hòa đường huyết, chức năng thần kinh và hoạt động của cơ bắp. Tình trạng thiếu magiê khá phổ biến ở người mắc đái tháo đường. Khi đường huyết tăng cao kéo dài, cơ thể có thể đào thải nhiều magiê hơn qua nước tiểu. Một số nghiên cứu cũng cho thấy nồng độ magiê thấp có thể làm giảm độ nhạy insulin, khiến cơ thể khó sử dụng insulin hiệu quả hơn.

Các dấu hiệu thiếu magiêcó thể bao gồm: Chuột rút cơ bắp, mệt mỏi, yếu cơ, rối loạn nhịp tim trong trường hợp nặng…

Nguồn thực phẩm giàu magiê gồm hạt bí ngô, hạnh nhân, đậu đen, rau bina và ngũ cốc nguyên hạt.

Một số trường hợp có thể cần bổ sung magiê theo chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, sử dụng liều cao có thể gây tiêu chảy hoặc các rối loạn tiêu hóa khác.

2. Vitamin B12

Vitamin B12 thường thiếu hụt ở người mắc đái tháo đường.

Vitamin B12 đóng vai trò thiết yếu trong quá trình tạo hồng cầu và duy trì sức khỏe hệ thần kinh. Những người điều trị đái tháo đường type 2 bằng metformin trong thời gian dài có nguy cơ thiếu vitamin B12 cao hơn,do thuốc có thể làm giảm khả năng hấp thu vitamin này tại ruột.

Thiếu vitamin B12 có thể gây: Tê bì tay chân, cảm giác châm chích hoặc ngứa ran, giảm khả năng giữ thăng bằng, mệt mỏi kéo dài, suy giảm trí nhớ… Đáng chú ý, nhiều triệu chứng của thiếu vitamin B12 có thể giống với biến chứng thần kinh do đái tháo đường, khiến người bệnh dễ bỏ sót.

Các nguồn vitamin B12 tự nhiên gồm: Cá, trứng, thịt gia cầm, thịt đỏ, sữa và các sản phẩm từ sữa… Người ăn chay có thể lựa chọn ngũ cốc tăng cường vi chất hoặc sữa thực vật được bổ sung vitamin B12.

3. Vitamin D

Vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi, đồng thời tham gia duy trì chức năng miễn dịch, sức khỏe xương và hoạt động của cơ bắp. Nhiều nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ thiếu vitamin D ở người mắc đái tháo đường cao hơn dân số chung. Một số bằng chứng còn cho thấy nồng độ vitamin D thấp có thể liên quan đến giảm độ nhạy insulin, mặc dù cơ chế chính xác vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu.

Các nguồn cung cấp vitamin Dgồm: Cá béo, lòng đỏ trứng, sữa và thực phẩm được bổ sung vitamin D… Ngoài ra, tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hợp lý cũng giúp cơ thể tự tổng hợp vitamin D qua da.

Người bệnh chỉ nên sử dụng thực phẩm bổ sung vitamin D khi có chỉ định và được đánh giá nồng độ vitamin D trong máu.

4. Kali

Kali là khoáng chất quan trọng giúp điều hòa cân bằng dịch, hỗ trợ dẫn truyền thần kinh, co cơ và kiểm soát huyết áp. Ở người mắc đái tháo đường, tình trạng thiếu kali có thể xuất hiện do:

Đường huyết tăng cao gây đi tiểu nhiều.
Tác dụng của một số thuốc điều trị.
Một số biến chứng liên quan đến thận.

Các biểu hiện thiếu kali gồm: Mệt mỏi, yếu cơ, táo bón, rối loạn nhịp tim trong trường hợp nghiêm trọng…

Nguồn kali dồi dào gồm chuối, khoai tây, cà chua, đậu, sữa chua, bơ và rau lá xanh... Tuy nhiên, người mắc đái tháo đường có bệnh thận mạn cần thận trọng với thực phẩm giàu kali. Việc bổ sung cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để tránh tăng kali máu.

5. Chất xơ

Các thực phẩm giàu chất xơ giúp ổn định đường huyết sau ăn.

Mặc dù không phải vitamin hay khoáng chất, chất xơ là thành phần dinh dưỡng mà nhiều người mắc đái tháo đường chưa bổ sung đủ.

Chất xơ giúp:

Làm chậm quá trình tiêu hóa.
Hạn chế tăng đường huyết sau ăn.
Hỗ trợ kiểm soát cholesterol.
Cải thiện sức khỏe đường ruột.

Các thực phẩm giàu chất xơ gồm: Đậu và đậu lăng, rau xanh, trái cây, các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt… Đặc biệt, chất xơ hòa tan trong yến mạch và các loại đậu có khả năng tạo dạng gel trong đường tiêu hóa, giúp làm chậm hấp thu carbohydrate.

Người bệnh nên tăng lượng chất xơ từ từ và uống đủ nước để hạn chế đầy bụng hoặc khó chịu tiêu hóa.

6. Crom

Crom là khoáng chất vi lượng có liên quan đến chuyển hóa carbohydrate và hoạt động của insulin. Một số nghiên cứu cho thấy người mắc đái tháo đường có thể có nồng độ crom thấp hơn bình thường. Tuy nhiên, hiệu quả của việc bổ sung crom đối với kiểm soát đường huyết vẫn đang được tiếp tục đánh giá.

Các thực phẩm chứa crom gồm: Bông cải xanh, ngũ cốc nguyên hạt, đậu xanh, thịt gà tây, khoai tây, thịt bò… Mặc dù thiếu crom không phổ biến, người bệnh không nên tự ý sử dụng các chế phẩm bổ sung liều cao vì có thể tương tác với thuốc điều trị.

7. Omega-3

Người mắc đái tháo đường có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn người bình thường. Vì vậy, việc bổ sung đầy đủ axit béo omega-3 có ý nghĩa quan trọng trong chăm sóc sức khỏe lâu dài. Omega-3 có tác dụng: Hỗ trợ sức khỏe tim mạch, giảm phản ứng viêm trong cơ thể, góp phần cải thiện một số yếu tố nguy cơ tim mạch…

Nguồn omega-3 tốt nhấtlà các loại cá béo như: Cá hồi, cá mòi, cá thu… Ngoài ra, omega-3 còn có trong quả óc chó, hạt chia và hạt lanh, dù ở dạng khác với omega-3 từ cá.

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích bổ sung thực phẩm giàu omega-3 nhiều lần mỗi tuần như một phần của chế độ ăn lành mạnh.