Bộ trưởng Bộ Công an: Nhiều trường hợp núp bóng doanh nghiệp để lừa đảo chiếm đoạt hàng nghìn tỷ đồng

Lợi dụng tư cách pháp nhân để thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội

Trong phiên họp sáng nay, 27-10, phát biểu giải trình ý kiến đại biểu nêu về dự án Bộ luật Hình sự sửa đổi, Đại tướng Lương Tam Quang, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an trân trọng cảm ơn các vị đại biểu Quốc hội đã phát biểu đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, trách nhiệm đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Bộ trưởng nhấn mạnh, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến của các đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo Bộ luật.

Về phạm vi trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, đa số ý kiến nhất trí với các sửa đổi, bổ sung liên quan đến pháp nhân thương mại trong dự thảo Bộ luật Hình sự (BLHS). Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị cân nhắc, rà soát khi mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân đối với từng tội danh.

Về vấn đề này, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, việc mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại dựa trên cơ sở đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm và hoàn thiện cơ chế xử lý hành vi lợi dụng tư cách pháp nhân để phạm tội.

Thực tiễn cho thấy, nhiều trường hợp lợi dụng tư cách pháp nhân để thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người dân, doanh nghiệp nhưng chưa được thể chế hóa trong BLHS. Với những trường hợp này, việc chỉ xử lý trách nhiệm hình sự của cá nhân là chưa bảo đảm tính răn đe và yêu cầu khắc phục hậu quả của tội phạm.

Đại tướng Lương Tam Quang, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu giải trình

Trên cơ sở căn cứ tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi, yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm và thực hiện các cam kết quốc tế, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, bổ sung các tội danh phù hợp với đặc điểm hoạt động, nghĩa vụ và trách nhiệm của pháp nhân thương mại. Qua đó, bảo đảm xử lý nghiêm hành vi lợi dụng pháp nhân thương mại để phạm tội, đồng thời cũng quán triệt tinh thần Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, bảo vệ doanh nghiệp kinh doanh chân chính và tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh an toàn, minh bạch, bình đẳng và lành mạnh.

Trong quá trình xây dựng dự thảo BLHS đã mở rộng thêm 24 tội danh phải chịu trách nhiệm của pháp nhân thương mại. Trong đó tập trung vào các nhóm tội về mua bán người, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, các tội về kinh doanh thương mại, dịch vụ, các tội về môi trường, thực phẩm, ma túy, và các tội xâm phạm dữ liệu cá nhân, các tội về bảo hiểm, hóa đơn chứng từ.

“Thực tiễn cho thấy, trong nhiều trường hợp hành vi vi phạm trong các nhóm tội nêu trên thường thực hiện dưới vỏ bọc là pháp nhân thương mại, gây thiệt hại lớn nhưng chỉ dừng lại ở xử lý hành chính do chưa được điều chỉnh trong Bộ luật Hình sự. Thời gian qua, nhiều trường hợp núp bóng doanh nghiệp để lừa đảo chiếm đoạt tài sản với số tiền lên tới hàng nghìn tỷ đồng” - Bộ trưởng Bộ Công an nêu ví dụ.

Tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình là cần thiết

Về ý kiến của các đại biểu đối với việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, hầu hết các đại biểu đều cơ bản nhất trí chủ trương thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình trong dự thảo Bộ luật. Tuy nhiên, một số ý kiến đại biểu đề nghị cân nhắc, đánh giá về việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình ở một số tội danh cụ thể.

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp, giảm hình phạt tử hình và hạn chế áp dụng hình phạt này trên thực tế; đồng thời phù hợp với xu hướng tiến bộ và hội nhập của pháp luật hình sự. Đây là chính sách được thực hiện có lộ trình qua nhiều lần sửa đổi BLHS, và từ năm 1985 đến nay, chúng ta đã giảm tử hình từ 44 tội danh xuống còn 10 tội danh tại Bộ luật hiện hành.

Quang cảnh phiên họp

Đối với Tội mua bán trái phép chất ma túy, mặc dù đây là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm, tuy nhiên từ thực tiễn đấu tranh với loại tội phạm này cho thấy, nhiều đối tượng phạm tội chưa nhận thức đầy đủ pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí là lừa gạt, ép buộc. Những đối tượng này vẫn có thể cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội. Do vậy, áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất là tử hình đối với họ là chưa thực sự phù hợp…

Về Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, đây là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm đến thể chất, tinh thần, danh dự, nhân phẩm của người dưới 16 tuổi, cần phải được xử lý nghiêm khắc như một số đại biểu Quốc hội đã phát biểu.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ Công an cho rằng, xét trên tính tương quan về hình phạt đối với các tội khác còn hình phạt tử hình, đặc biệt là tội giết người, thì việc bỏ hình phạt tử hình ở tội này là phù hợp. Trong thực tế, nếu hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là nguyên nhân trực tiếp làm nạn nhân chết thì có thể sẽ bị xử tử hình về tội giết người nếu đủ yếu tố cấu thành. Trong các trường hợp phạm tội cụ thể, việc áp dụng hình phạt tù chung thân vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe đối với loại tội phạm này.

Thực tiễn nảy sinh nhiều hành vi mới nguy hiểm cho xã hội cần bị xử lý hình sự

Về bổ sung các tội danh mới và hành vi phạm tội mới, một số ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị đánh giá kỹ lưỡng, thận trọng. Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, thực tiễn hiện nay nảy sinh nhiều hành vi mới nguy hiểm cho xã hội, đặc biệt là các hành vi trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ thông tin, các tội phạm kinh tế.

Các hành vi này xâm phạm nghiêm trọng đến quyền và lợi ích của người dân và các cơ quan, tổ chức mà tại thời điểm sửa đổi BLHS 2015 chúng chưa phổ biến hoặc chưa xuất hiện nên chưa nhận diện, chưa được quy định.

Việc bổ sung các tội danh mới, các hành vi phạm tội mới nhằm khắc phục bất cập nêu trên, tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ người dân, doanh nghiệp và lợi ích của Nhà nước, góp phần thể chế hóa quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển và tăng cường hội nhập quốc tế trong lĩnh vực hình sự; đáp ứng yêu cầu xây dựng, bảo vệ đất nước trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm trong tình hình mới.

Bên cạnh đó, dự thảo BLHS sửa đổi cũng có sự kết hợp giữa nghiêm trị với khoan hồng, nhân đạo, thông qua hoàn thiện các chế định về loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, giảm hình phạt, xóa án tích, xóa bỏ một số tội danh, hành vi trong cấu thành tội phạm, nâng mức định lượng là tiền trong căn cứ xử lý hình sự ở nhiều tội danh. Từ đó đã loại trừ nhiều hành vi không đến mức phải xử lý hình sự, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, phát triển của đất nước…

“Thời gian tới, cơ quan chủ trì soạn thảo BLHS sửa đổi sẽ tiếp tục phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, các đơn vị, bộ, ngành liên quan nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của các vị đại biểu, báo cáo Chính phủ để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Bộ luật trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp này” - Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh.