Bộ trưởng Công an lý giải đề xuất bỏ tử hình với tội mua bán ma túy, hiếp dâm trẻ em

Đề xuất lấy phiếu ý kiến đại biểu Quốc hội

Sáng 27/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Tham gia thảo luận, nhiều đại biểu quan tâm về dự thảo quy định bỏ hình phạt tử hình với một số tội danh, trong đó có tội mua bán ma túy và hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

Ủng hộ đề xuất, đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm, Phó Giám đốc Công an tỉnh Lâm Đồng, chia sẻ với những băn khoăn của các đại biểu về tình hình tội phạm ma túy diễn biến phức tạp.

Theo ông, thực tiễn đấu tranh ở các tuyến vùng cao, vùng sâu, vùng núi ghi nhận có người là đồng bào dân tộc thiểu số mắc vào những đường dây mua bán ma túy lớn.

Dù pháp luật quy định hình phạt rất nghiêm khắc, loại tội phạm này vẫn diễn biến phức tạp, quy mô lớn, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Ông cho rằng “hình phạt nặng hơn không đồng nghĩa tội phạm sẽ giảm”.

"Mục tiêu cuối cùng của chính sách hình sự không phải là làm cho hình phạt ngày càng nặng hơn, mà làm cho tội phạm giảm, xã hội an toàn hơn và việc thực thi pháp luật hiệu quả hơn", ông Liêm nhấn mạnh.

Đối với phương án bỏ tử hình ở tội mua bán nhưng giữ ở tội sản xuất trái phép chất ma túy, ông Liêm cho rằng cách tiếp cận này phù hợp thực tiễn áp dụng pháp luật, thể hiện sự phân hóa về tính chất, mức độ nguy hiểm và mặt chủ quan của người phạm tội giữa hai tội danh.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thanh Sang (TPHCM) băn khoăn với đề xuất bỏ hình phạt tử hình với hai tội danh: tội mua bán trái phép chất ma tuý và tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

Theo đại biểu, tình hình mua bán ma tuý ở Việt Nam diễn biến phức tạp, có nhiều vụ đặc biệt nghiêm trọng. Ma tuý đang hằng ngày, hằng giờ ảnh hưởng nghiêm trọng đến gia đình, cộng đồng.

Đại biểu Nguyễn Thanh Sang. Ảnh: Như Ý.

Ông Sang nêu, việc mua bán hàng trăm kilogam, thậm chí hàng nghìn kilogam mà lại không bị án tử hình sẽ không có sức răn đe.

Đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, theo đại biểu Sang, đây là hành vi đặc biệt nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến quyền trẻ em, gây lo lắng, bức xúc cho nhân dân. Trẻ em là đối tượng yếu thế nhất trong xã hội, được Đảng, Nhà nước và quốc tế đề cao việc bảo vệ.

Trước đó, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cũng đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc thêm đối với việc bỏ hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma tuý.

Ông Hòa cũng đề xuất, nếu còn nhiều ý kiến khác nhau, nên xem xét tổ chức lấy phiếu ý kiến đại biểu Quốc hội về nội dung này, để có cơ sở xem xét, quyết định khách quan.

Tạo điều kiện xử lý tận gốc rễ của vấn đề

Phát biểu tiếp thu, giải trình sau đó, Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, qua ý kiến, các đại biểu Quốc hội đều cơ bản nhất trí với chủ trương thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình trong dự thảo. Tuy nhiên, một số ý kiến đại biểu đề nghị cân nhắc, đánh giá về việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình ở một số tội danh cụ thể.

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang. Ảnh: Như Ý.

“Việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp, giảm hình phạt tử hình và hạn chế áp dụng hình phạt này trên thực tế. Đồng thời, việc này phù hợp với xu hướng tiến bộ và hội nhập của pháp luật hình sự. Đây là chính sách được thực hiện có lộ trình qua nhiều lần sửa đổi Bộ luật Hình sự. Từ năm 1985 đến nay, chúng ta đã giảm tử hình từ 44 tội danh xuống còn 10 tội danh tại Bộ luật hiện hành”, Bộ trưởng nói.

Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, theo Bộ trưởng, mặc dù đây là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm như một số đại biểu Quốc hội đã phát biểu, tuy nhiên từ thực tiễn đấu tranh với loại tội phạm này cho thấy, nhiều đối tượng phạm tội chưa nhận thức đầy đủ pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí lừa gạt, ép buộc. Những đối tượng này vẫn có thể cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội. Do vậy, áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất là tử hình đối với họ là chưa thực sự phù hợp.

Bộ trưởng Công an nhấn mạnh, trong thực tiễn, lực lượng chức năng đấu tranh, xử lý từ nơi xuất phát, xử lý triệt để đường dây. Nhiều đối tượng do nhận thức được hệ quả tất yếu là hình phạt tử hình nên chống đối đến cùng, sẵn sàng sử dụng vũ khí để tấn công lực lượng chức năng.

“Nếu được Quốc hội thông qua, đối tượng sẽ không chống đối, sẽ tìm kiếm cơ hội sống và tạo điều kiện thuận lợi cho đấu tranh với loại tội phạm này. Như tôi đã nói, chúng ta không phải xử lý một đối tượng, mà phải xử lý tận gốc rễ của vấn đề, xử lý đường dây, xử lý từ nơi xuất phát. Do vậy, chúng tôi cũng có đề nghị thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy”, Bộ trưởng Công an nói thêm.

Về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, theo Bộ trưởng Công an, đây là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm đến thể chất, tinh thần, danh dự, nhân phẩm của người dưới 16 tuổi, cần phải được xử lý nghiêm khắc như ý kiến một số đại biểu Quốc hội đã phát biểu.

Tuy nhiên, xét trên tính tương quan của hình phạt đối với các tội khác còn hình phạt tử hình, đặc biệt là tội giết người, việc bỏ hình phạt tử hình ở tội này là phù hợp.

“Trong thực tế, nếu hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là nguyên nhân trực tiếp làm nạn nhân chết thì có thể sẽ bị xử tử hình về tội giết người nếu đủ yếu tố cấu thành. Trong các trường hợp phạm tội cụ thể, việc áp dụng phạt tù chung thân vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe đối với loại tội phạm này”, Bộ trưởng Công an nêu.