Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn: Giáo dục phải làm chủ AI, không phụ thuộc vào AI

Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn phát biểu khai mạc Triển lãm. (Ảnh: MOET)

Không để AI suy nghĩ thay con người

Hơn 800 đại biểu đến từ 40 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số, cùng Triển lãm Giáo dục và Công nghệ giáo dục diễn ra tại Hà Nội trong hai ngày 8 - 9/10.

Sáng 8/10, tại Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số năm 2026, cùng Triển lãm Giáo dục và Công nghệ giáo dục với hơn 70 gian hàng. Sự kiện quy tụ các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức giáo dục và các đơn vị phát triển giải pháp phục vụ ngành Giáo dục.

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, sự tham gia của các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp công nghệ đến từ hơn 40 quốc gia cùng các tổ chức quốc tế cho thấy giáo dục trong kỷ nguyên số đã trở thành mối quan tâm chung và một không gian hợp tác toàn cầu.

Theo Bộ trưởng, chuyển đổi số và AI đang mở ra những khả năng lớn cho giáo dục, từ hỗ trợ nhà giáo, đổi mới phương pháp dạy học đến mở rộng cơ hội học tập. Tuy nhiên, AI không chỉ bổ sung một công cụ cho lớp học mà đang làm thay đổi cách con người học tập, làm việc và sáng tạo. Vì vậy, giáo dục cũng phải thay đổi tương ứng.

Người học cần có năng lực tự học, tư duy độc lập, phản biện, sáng tạo và khả năng làm việc cùng AI. Người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà phải trở thành người thiết kế hoạt động học tập, hướng dẫn, truyền cảm hứng và định hướng giá trị. Nhà trường và cơ quan quản lý cũng phải đổi mới phương thức tổ chức, quản trị, đánh giá và bảo đảm chất lượng.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, mục tiêu không phải để AI suy nghĩ thay con người, mà để con người học tốt hơn, sáng tạo hơn và tạo ra giá trị cao hơn. Năng lực số và năng lực AI vì vậy cần trở thành một phần của quá trình phát triển nghề nghiệp thường xuyên của đội ngũ nhà giáo.

Cùng với cơ hội, việc ứng dụng AI cũng đặt ra những thách thức về độ tin cậy của thông tin, bảo vệ dữ liệu, bản quyền, đạo đức, liêm chính học thuật và nguy cơ gia tăng khoảng cách số. Do đó, cả hệ thống giáo dục phải chuyển đổi để không chỉ thích ứng với công nghệ mà từng bước làm chủ công nghệ, sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm và vì sự phát triển của con người.

“Giá trị của công nghệ không nằm ở việc sử dụng công nghệ nhiều hay ít, mà ở chỗ công nghệ có giúp người học tiến bộ hơn, người thầy làm tốt hơn vai trò của mình, nhà trường vận hành hiệu quả hơn và cơ hội học tập được mở rộng công bằng hơn hay không”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh.

Các đại biểu tham dự thực hiện nghi thức khai mạc Triển lãm Giáo dục và Công nghệ giáo dục. (Ảnh: MOET)

Bốn ưu tiên để chuyển đổi số giáo dục

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nêu 4 ưu tiên trong quá trình chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ của giáo dục Việt Nam.

Thứ nhất là xây dựng nền tảng dữ liệu và hạ tầng số thống nhất, an toàn, kết nối và sử dụng chung; biến dữ liệu thành nguồn lực phục vụ người học, nhà giáo và quản trị giáo dục, đồng thời phát triển nền tảng giáo dục thông minh quốc gia.

Thứ hai là đổi mới dạy và học, phát triển năng lực làm chủ công nghệ của cả người học và nhà giáo. Việc ứng dụng AI phải đi cùng đổi mới phương pháp dạy học, giúp người học biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin, tư duy độc lập và sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Với nhà giáo, yêu cầu không chỉ là sử dụng công cụ số mà còn phải biết lựa chọn, thiết kế và tổ chức hoạt động học tập phù hợp với công nghệ mới.

Thứ ba là đổi mới quản trị và thúc đẩy ứng dụng AI an toàn, minh bạch, có trách nhiệm. Theo Bộ trưởng, cần hiểu cả khả năng và giới hạn của công nghệ, đồng thời bảo đảm quyền riêng tư, bản quyền, liêm chính học thuật, quyền lợi của người học và trách nhiệm của con người.

Thứ tư là coi hợp tác quốc tế là yêu cầu cấp bách và là nguồn lực trực tiếp cho đổi mới giáo dục. Cơ hội và thách thức của AI đều vượt qua biên giới quốc gia, trong khi không một hệ thống giáo dục nào có thể tự mình giải quyết đầy đủ các vấn đề về công nghệ, dữ liệu, chuẩn mực đạo đức, nguồn nhân lực và khoảng cách số.

Các đại biểu tham dự Triển lãm. (Ảnh: MOET)

Kết nối tri thức toàn cầu, cùng phát triển giải pháp giáo dục phù hợp Việt Nam

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, Việt Nam mong muốn tiếp cận tri thức, công nghệ và những mô hình giáo dục tiên tiến của thế giới; đồng thời cùng các đối tác nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm những giải pháp phù hợp với điều kiện Việt Nam, có khả năng chia sẻ và đóng góp trở lại cho cộng đồng quốc tế.

Theo đó, hợp tác không chỉ theo hướng tiếp nhận công nghệ hay kinh nghiệm mà cần phát huy lợi thế của mỗi bên, bổ sung thế mạnh cho nhau để tạo ra giá trị chung. Các cơ sở giáo dục cần chủ động chia sẻ những bài toán đang cần giải quyết; doanh nghiệp, nhà khoa học và đối tác quốc tế cùng đề xuất giải pháp, xây dựng các chương trình hợp tác cụ thể.

Những hướng hợp tác có thể bắt đầu từ ứng dụng AI trong dạy học, đánh giá và quản trị; phát triển, khai thác dữ liệu giáo dục an toàn; bồi dưỡng năng lực số và năng lực AI cho đội ngũ nhà giáo; xây dựng học liệu và các chuẩn mực sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm.

Tinh thần hợp tác này được thể hiện qua nhiều hoạt động kết nối, ký kết trong khuôn khổ Hội nghị. 5 trường đại học trực thuộc Tập đoàn Nguyễn Hoàng đã ký kết với các trường đại học quốc tế và doanh nghiệp nước ngoài về đào tạo, trao đổi giảng viên, sinh viên, nghiên cứu khoa học và phát triển chương trình.

Trường Đại học Hoa Sen ký kết với Griffith College của Ireland, Đại học De Montfort của Vương quốc Anh và Đại học Oklahoma State của Mỹ về liên thông đào tạo, phát triển chương trình, trao đổi sinh viên, giảng viên và hợp tác nghiên cứu khoa học. Trường Đại học Công nghệ Miền Đông hợp tác với Đại học Quốc gia Pukyong của Hàn Quốc về trao đổi giảng viên, sinh viên, phát triển chương trình giáo dục chung, nghiên cứu và các hoạt động học thuật.

Theo PGS.TS Phạm Văn Song, Hiệu trưởng Trường Đại học Gia Định, hợp tác với các trường đại học quốc tế và doanh nghiệp giúp sinh viên, giảng viên có thêm cơ hội học hỏi kinh nghiệm, tiếp cận công nghệ, kiến thức mới và mở rộng cơ hội phát triển, đáp ứng xu thế của thị trường lao động.

Công nghệ phải bắt đầu từ bài toán thực tế

Song song với Hội nghị, Triển lãm Giáo dục và Công nghệ giáo dục quy tụ hơn 70 gian hàng, giới thiệu các sản phẩm trên nhiều lĩnh vực như AI, nền tảng học tập số, cá nhân hóa giáo dục, ngoại ngữ, STEM, dữ liệu giáo dục, mô phỏng và các giải pháp hỗ trợ giáo viên, nhà trường, người học.

Quang cảnh Triển lãm Giáo dục và Công nghệ giáo dục. (Ảnh: MOET)

Triển lãm có sự tham gia của nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn như Qualcomm, Amazon Web Services (AWS), Google, Meta, ELSA Corp, Khan Academy, MaxHub; cùng các trường đại học như Georgia Institute of Technology, Đại học Illinois Urbana-Champaign, Đại học Massachusetts Amherst, Đại học London và các trường đại học đến từ Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Canada, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu cùng nhiều quốc gia khác.

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, mỗi giải pháp công nghệ được giới thiệu cần bắt đầu từ một bài toán thực tế và hướng tới một kết quả có thể kiểm chứng. Giá trị của công nghệ giáo dục phải được thể hiện bằng sự tiến bộ của người học, sự phát triển nghề nghiệp và hiệu quả công việc của nhà giáo, năng lực đổi mới của nhà trường và những cơ hội học tập được mở rộng công bằng hơn.

Trong khuôn khổ Triển lãm, các workshop tập trung vào AI, Big Data, cá nhân hóa học tập, số hóa quản lý học đường, lớp học tương lai, khảo thí số và chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế; đồng thời đề cập đổi mới giáo dục, phát triển nhân lực, kết nối đào tạo - việc làm, giáo dục đại học, kỹ năng, đổi mới sáng tạo, học tập số và chăm sóc sức khỏe tinh thần học đường.

Triển lãm Giáo dục và Công nghệ giáo dục được tổ chức với hơn 70 gian hàng. (Ảnh: MOET)

Hợp tác để cùng thích ứng, làm chủ công nghệ

Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số năm 2026 có hơn 800 đại biểu đến từ 40 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự, trong đó có đại diện các trường đại học, tổ chức giáo dục và doanh nghiệp lớn trên thế giới.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn và bà Nam tước Smith xứ Malvern, Quốc vụ khanh phụ trách Kỹ năng Vương quốc Anh tham quan các gian hàng trưng bày tại triển lãm. (Ảnh: MOET)

Các phiên thảo luận tập trung vào hợp tác quốc tế và chuyển đổi số trong giáo dục phổ thông; quốc tế hóa và chuyển đổi số trong giáo dục đại học; thúc đẩy hệ sinh thái số trong giáo dục nghề nghiệp; sáng kiến Liên minh toàn cầu về trẻ em.

Nội dung trao đổi cũng hướng tới cơ chế, chính sách thúc đẩy hợp tác và hội nhập quốc tế trong giáo dục; liên kết đào tạo, công nhận văn bằng; phát triển mô hình giáo dục đại học số, quản trị thông minh, đào tạo trực tuyến và học liệu mở. Đặc biệt, AI, dữ liệu lớn và các công nghệ mới được đặt trong mối liên hệ với những bài toán thực tế của giáo dục như cá nhân hóa quá trình học tập, nâng cao hiệu quả giảng dạy, phát triển năng lực số, bảo đảm chất lượng và kiểm định chất lượng giáo dục.

Mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số giáo dục không phải là đưa càng nhiều công nghệ vào trường học, mà là xây dựng một hệ thống giáo dục linh hoạt, có khả năng thích ứng với sự thay đổi của khoa học, công nghệ và thị trường lao động, đồng thời mở rộng cơ hội học tập suốt đời.

Từ Hội nghị và Triển lãm, thông điệp được nhấn mạnh là giáo dục không thể đứng ngoài sự thay đổi do AI tạo ra, nhưng công nghệ chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi con người giữ vai trò trung tâm. Người học cần biết làm việc cùng AI nhưng không phụ thuộc vào AI; người thầy làm chủ công nghệ để thiết kế những trải nghiệm học tập tốt hơn; nhà trường đổi mới quản trị, đánh giá và bảo đảm chất lượng.

Cùng với đó, hợp tác quốc tế cần chuyển từ chia sẻ kinh nghiệm sang cùng nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và tạo ra những giải pháp phù hợp với thực tiễn. Như Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, trong một thế giới ngày càng kết nối, hợp tác để cùng thích ứng, làm chủ công nghệ, phát triển con người và cùng thịnh vượng không chỉ là lựa chọn, mà là hướng đi cần thiết để giáo dục chủ động bước vào tương lai.

Bà Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác Quốc tế, Bộ GD&ĐT chia sẻ:

Chúng tôi kỳ vọng những trao đổi về chính sách, kinh nghiệm thực tiễn và các mô hình giáo dục tại chuỗi sự kiện Hội nghị và Triển lãm sẽ góp phần mở rộng quan hệ hợp tác giữa các cơ sở giáo dục Việt Nam với các trường đại học, tổ chức giáo dục và đối tác quốc tế. Từ đó, các bên có thể tiếp tục hợp tác trong đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học, phát triển năng lực số và đổi mới giáo dục.

Trong đó, không chỉ Việt Nam tiếp nhận tri thức, công nghệ và kinh nghiệm từ bên ngoài, mà các bên có thể cùng nghiên cứu, cùng phát triển, cùng thử nghiệm những giải pháp phù hợp với Việt Nam và có khả năng đóng góp trở lại cho cộng đồng quốc tế. Qua hợp tác, Việt Nam có thể cùng các đối tác tham gia chia sẻ, kiến tạo tri thức và những giải pháp giáo dục cho tương lai.

Về lâu dài, điều quan trọng là các sáng kiến hợp tác có thể gắn với thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển năng lực cho nhà giáo, cán bộ quản lý và người học, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Bộ GD&ĐT mong muốn tiếp tục đồng hành cùng các đối tác, doanh nghiệp và nhà khoa học để những hướng hợp tác phù hợp có thể từng bước được triển khai trong thực tế.