Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân: Quá lạm dụng AI trong giáo dục cũng sẽ trở thành vấn đề nhức nhối

Sử dụng AI trong giáo dục cần phù hợp với độ tuổi

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có hướng dẫn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) an toàn, có trách nhiệm, phòng ngừa sự lệ thuộc của học sinh. Tuy nhiên, ĐBQH Sí Thị Mai Anh (Lào Cai) nêu rõ, ngoài phạm vi hướng dẫn của nhà trường, học sinh vẫn có thể tự sử dụng những nền tảng AI tạo sinh để nhận ngay những lời giải hoặc bài viết hoàn chỉnh, làm giảm cơ hội tự suy nghĩ, rèn luyện phát triển năng lực của học sinh.

ĐBQH Sí Thị Mai Anh (Lào Cai) nêu chất vấn. Ảnh: Hồ Long

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết giải pháp để chỉ đạo các đơn vị chức năng trong công tác phối hợp cung cấp dịch vụ này, vừa để bảo vệ người dùng nhỏ tuổi vừa bảo đảm quyền truy cập phù hợp, đồng thời hạn chế nguy cơ bị lệ thuộc vào công nghệ.

Cho biết từng là giáo viên, quen với việc giảng dạy bằng phấn và bảng nên hiểu những lo ngại về tác động của AI đối với quá trình học tập, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu rõ, nếu quá lạm dụng AI trong giáo dục thì cũng sẽ trở thành vấn đề nhức nhối.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn. Ảnh: Hồ Long

Với vai trò quản lý nhà nước về khoa học công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ hiện đã tiến hành phân loại độ rủi ro của AI theo các mức: rủi ro cao, rủi ro trung bình và rủi ro thấp; đồng thời, xây dựng cơ chế bảo đảm an toàn cho việc sử dụng AI.

Dẫn kinh nghiệm một số nước tiên tiến hiện nay đã bắt đầu hạn chế, thậm chí cấm học sinh sử dụng AI, nhất là những học sinh ở lớp nhỏ tuổi, Bộ trưởng bày tỏ đồng tình với phương án này và cho rằng, việc sử dụng AI trong giáo dục cần phù hợp với độ tuổi. Khi các em lớn, có thể sử dụng AI để đặt câu hỏi là rất tốt, khi các em còn nhỏ thì nên xem xét.

Gia đình tăng cường chia sẻ, gắn kết để giúp trẻ em tự bảo vệ trước tác hại của AI

Phản ánh trong khi chưa có quy chuẩn quốc gia riêng đối với các hệ thống AI rủi ro thì đã xuất hiện tình trạng sử dụng AI để giả mạo chữ ký, giọng nói, chữ viết nhằm lừa đảo, tống tiền; học sinh, sinh viên lạm dụng AI để giải bài tập, làm bài thi; các đối tượng sử dụng AI để bảo hộ quyền tác giả, ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ nêu giải pháp ngăn ngừa và khắc phục những hiện tượng trên.

ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) nêu chất vấn. Ảnh: Hồ Long

Trả lời câu hỏi của đại biểu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết Bộ đã có khung đánh giá mức độ rủi ro của AI. Các hành vi giả mạo hình ảnh, giọng nói, gương mặt con người bằng AI đã được pháp luật điều chỉnh tại luật và nghị định hướng dẫn.

Việc quản lý liên quan đến ba nhóm đối tượng gồm: nhà phát triển cung cấp hoặc tạo ra nền tảng AI; đơn vị đưa nền tảng AI vào Việt Nam; người sử dụng. Ba chủ thể này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.

Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu nội dung do AI tạo ra bắt buộc phải được gắn nhãn để người dùng nhận biết; không thực hiện nghĩa vụ gắn nhãn theo quy định sẽ bị coi là vi phạm pháp luật của Việt Nam.

Cùng với giải pháp về mặt quản lý nhà nước, quy định pháp luật, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng nhấn mạnh vai trò của gia đình trong việc bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị lừa đảo bằng AI.

Bộ trưởng mong muốn các gia đình tăng cường chia sẻ, gắn kết để giúp trẻ nhận diện nguy cơ và tự bảo vệ trước những mặt trái của AI.

ĐBQH Hà Thị Anh Thư (Quảng Ngãi) nêu chất vấn. Ảnh: Khánh Duy

Cho rằng trong thời đại công nghệ số người dân ngày càng dựa vào các hệ thống số để giao dịch tiền bạc, học tập, khám chữa bệnh và lưu trữ thông tin riêng tư, ĐBQH Hà Thị Anh Thư (Quảng Ngãi) nêu rõ, càng nhiều hoạt động thiết yếu được đưa lên mạng thì năng lực bảo vệ người dân càng phải được kiểm chứng trong thực tế.

Ghi nhận những giải pháp Bộ Khoa học và Công nghệ đã triển khai để bảo đảm an toàn trên môi trường số, đại biểu Hà Thị Anh Thư đề nghị Bộ trưởng Vũ Hải Quân làm rõ công tác chuẩn bị, diễn tập và kiểm chứng các phương án ứng phó với các nguy cơ giả mạo danh tính, đánh cắp, sửa đổi dữ liệu hoặc hacker tấn công làm tê liệt hệ thống.

Đại biểu cũng đề nghị Bộ trưởng cho biết mức độ sẵn sàng bảo vệ người dân và duy trì các dịch vụ thiết yếu nếu sự cố xảy ra.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ đánh giá, an ninh mạng và bảo vệ công dân trên môi trường số là vấn đề rất “nóng” hiện nay. Đặc biệt, gần đây các cuộc tấn công mạng có sử dụng AI vào hệ thống ngân hàng đã diễn ra rất nghiêm trọng, gây thiệt hại hàng tỷ USD. Điều này đặt ra thách thức lớn đối với việc bảo vệ dữ liệu và tài sản của người dân.

Bộ trưởng cho biết, Bộ Công an đang triển khai quyết liệt nhiều giải pháp tăng cường an ninh, an toàn dữ liệu, bảo vệ người dân. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục trao đổi, phối hợp với Bộ Công an để có những giải pháp phù hợp.