Bộ trưởng Bộ Tài chính: Thận trọng trong xử lý thuế với doanh nghiệp BOT điện

Giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định sẽ phối hợp với cơ quan thẩm tra tiếp tục rà soát, hoàn thiện các nội dung, bảo đảm tính khả thi, phù hợp thực tiễn và chuẩn mực quốc tế, trong đó hoàn thiện quy định về kế toán, kiểm toán và thận trọng xử lý nghĩa vụ thuế đối với 7 doanh nghiệp dự án BOT điện có cam kết của Chính phủ.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: Media Quốc hội.

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, tại phiên thảo luận ở Tổ có 15 ý kiến phát biểu và 4 Đoàn đại biểu Quốc hội gửi ý kiến bằng văn bản; tại phiên thảo luận hội trường có 6 đại biểu tham gia góp ý. Thay mặt cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng trân trọng tiếp thu các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm và có chuyên môn sâu của đại biểu Quốc hội.

Theo Bộ trưởng, các đại biểu cơ bản thống nhất với nội dung dự án luật, đồng thời nhấn mạnh vai trò của báo cáo kế toán trong việc cung cấp thông tin trung thực, hợp lý cho các tổ chức, cá nhân liên quan. Đối tượng sử dụng thông tin kế toán không chỉ có chủ sở hữu doanh nghiệp mà còn gồm người cho vay, cơ quan thuế, các tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ và những chủ thể khác. Vì vậy, báo cáo kế toán phải bảo đảm tính trung thực, hợp lý, đáp ứng yêu cầu của các đối tượng sử dụng.

Bộ trưởng nhấn mạnh, kế toán, kiểm toán là những lĩnh vực có hệ thống chuẩn mực, quy tắc đạo đức và tiêu chuẩn nghề nghiệp chặt chẽ trên thế giới. Việt Nam là thành viên các tổ chức kế toán, kiểm toán quốc tế nên cần tuân thủ các chuẩn mực chung, bảo đảm thông tin kế toán trung thực, hợp lý.

Về nhu cầu dịch vụ kế toán, cả nước hiện có khoảng 1,08 triệu doanh nghiệp nhưng mới 12.500 doanh nghiệp thuê dịch vụ kế toán, kiểm toán. Nhu cầu này dự báo tiếp tục tăng cùng với sự phát triển của doanh nghiệp và chính sách khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.

Trong khi đó, nguồn cung còn hạn chế. Cả nước có khoảng 2.500 kế toán viên được cấp chứng chỉ hành nghề, nhưng chỉ hơn 500 người thực tế tham gia cung cấp dịch vụ. Hiện có 129 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán và 118 doanh nghiệp kiểm toán có cung cấp dịch vụ kế toán.

Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi, bổ sung hai luật nhằm cụ thể hóa các điều kiện để kế toán viên có đủ năng lực được tham gia cung cấp dịch vụ, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường. Nội dung này cũng nhằm thực hiện yêu cầu tại Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu và Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP về cắt giảm, sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Các đại biểu tham dự phiên họp sáng 13/11. Ảnh: Media Quốc hội.

Tiếp thu ý kiến đại biểu về bảo đảm chất lượng dịch vụ kế toán, Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về quyền, nghĩa vụ của người hành nghề; điều kiện cung cấp dịch vụ; các hành vi bị nghiêm cấm và quy định phòng, chống xung đột lợi ích. Qua đó, bảo đảm dự án luật có tính khả thi, nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng yêu cầu của khách hàng và công tác quản lý nhà nước.

Liên hệ với yêu cầu nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đánh giá năng lực quản trị của doanh nghiệp Việt Nam còn tương đối thấp so với mặt bằng chung khu vực. Dẫn chứng theo tiêu chuẩn đánh giá của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) đối với các công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán, Việt Nam hiện đứng thứ 6 trong 6 quốc gia ASEAN hàng đầu.

Theo Bộ trưởng, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp là yêu cầu cấp thiết trong thời gian tới. Trong đó, công tác kế toán, kiểm toán có vai trò quan trọng, góp phần bảo đảm hoạt động doanh nghiệp công khai, minh bạch, tuân thủ pháp luật Việt Nam và phù hợp thông lệ quốc tế. Cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra để tiếp tục rà soát, tiếp thu các ý kiến xác đáng của đại biểu.

Đối với phương án xử lý thuế đối với doanh nghiệp dự án BOT điện có bảo lãnh, cam kết của Chính phủ về thuế, liên quan đến việc sửa đổi Nghị quyết số 107/2023/QH15 về áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội.

Theo Bộ trưởng, ban đầu cơ quan soạn thảo dự kiến sửa đổi ngay Nghị quyết số 107/2023/QH15. Tuy nhiên, qua ý kiến của cơ quan thẩm tra và các cơ quan chuyên môn, để bảo đảm thận trọng, phù hợp chuẩn mực quốc tế, Bộ Tài chính đang tiếp tục tham vấn Ban Thư ký OECD và Diễn đàn Toàn cầu về chống xói mòn cơ sở thuế trước khi tiến hành sửa đổi.

Việc tham vấn có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang chuẩn bị các điều kiện để đáp ứng yêu cầu giám sát của OECD, Diễn đàn Toàn cầu và Diễn đàn chống xói mòn cơ sở thuế vào quý II/2028, qua đó phấn đấu đưa Việt Nam ra khỏi danh sách xám các quốc gia không hợp tác về thuế.

Quang cảnh phiên họp sáng 13/11. Ảnh: Media Quốc hội.

Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo đã chủ động tham vấn bằng nhiều hình thức, trong đó có làm việc trực tiếp và gửi thư trao đổi, nhưng đến nay chưa nhận được phản hồi chính thức từ phía đối tác. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp, trao đổi với các cơ quan liên quan để hoàn thiện phương án. Sau khi có ý kiến chính thức của OECD và các diễn đàn liên quan, cơ quan soạn thảo sẽ tiến hành sửa đổi tổng thể, bảo đảm phù hợp chuẩn mực quốc tế.

Về phương án xử lý trước mắt đối với 7 doanh nghiệp dự án BOT điện, Bộ trưởng cho biết đã trực tiếp làm việc với các nhà đầu tư của 7 dự án có cam kết của Chính phủ về thuế. Về cơ bản, các nhà đầu tư thống nhất phương án tạm thời chưa áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu và không phải chịu phạt.

Đối với 2 doanh nghiệp đã nộp tổng cộng 98 tỷ đồng tiền thuế, Bộ trưởng đề nghị được hoàn trả khoản tiền này. Sau khi Nghị quyết số 107/2023/QH15 được sửa đổi theo cam kết, các doanh nghiệp sẽ thực hiện nghĩa vụ thuế theo đúng quy định pháp luật.

Nhấn mạnh tính chất của phương án xử lý, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định đây chỉ là việc tạm hoãn, tạm dừng thực hiện nghĩa vụ thuế trong giai đoạn hiện nay, không phải chấm dứt nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp. Khi các quy định pháp luật được sửa đổi, thông qua chính thức, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nghĩa vụ theo quy định mới, bảo đảm vừa đáp ứng cam kết với nhà đầu tư, vừa phù hợp pháp luật Việt Nam và các chuẩn mực quốc tế.