Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Chấp nhận tồn tại cũ để khơi thông nguồn lực các dự án tồn đọng

Muốn cán bộ dám nghĩ, dám làm, thể chế phải minh bạch

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, việc hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ đã được triển khai trong thời gian qua, đồng thời khẳng định: “Ngành Y tế của chúng tôi ổn định dần trong mấy năm vừa qua cũng là nhờ thể chế”.

Bộ trưởng phân tích, việc rà soát toàn bộ hệ thống pháp luật là cần thiết để tháo gỡ các vướng mắc, đặc biệt trong lĩnh vực mua sắm, đấu thầu. Thực tế trong thời kỳ COVID-19, phát sinh tình trạng phải tạm ứng, vay mượn do quy định về tình huống cấp bách trong Luật Đấu thầu chưa rõ ràng, khiến nhiều nơi e ngại khi triển khai.

Theo Bộ trưởng, nếu việc công bố dịch và xác định rõ các điều kiện, mức độ cấp bách được quy định cụ thể, các địa phương sẽ có cơ sở để chủ động thực hiện. Qua 2 lần sửa đổi Luật Đấu thầu, những bất cập này đã được tổng kết, bổ sung vào văn bản pháp luật. Bộ trưởng đánh giá, đây là một trong những điểm sáng thời gian qua khi đã góp phần tháo gỡ đáng kể các vướng mắc về thể chế.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại phiên thảo luận Tổ sáng 10/4. Ảnh: Tiến Cường

Theo tư lệnh ngành Y tế, dù vậy vẫn còn nhiều thách thức. Hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ thường xuyên. Muốn bảo vệ và khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm thì hệ thống thể chế phải minh bạch, rõ ràng. Hiện nay, ngay cả trong việc xử lý các dự án tồn đọng cũng bộc lộ nhiều vướng mắc về thể chế. Trong một giai đoạn, các quy định pháp luật còn chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các luật, nên khi triển khai thực hiện, đến lúc rà soát lại lại phát sinh vướng mắc từ chính các văn bản pháp luật.

Dẫn chứng về Dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2 hoàn thành phần thô nhưng chưa thể hoạt động, Bộ trưởng cho biết: “Dự án tồn đọng kéo dài tới 10 năm, trong đó sai phạm đã phát sinh ngay từ khâu ký hợp đồng. Vì vậy, nếu chỉ đặt yêu cầu không hợp thức hóa sai phạm thì sẽ rất khó xử lý dứt điểm. Chúng tôi lựa chọn cách tiếp cận là thừa nhận, chấp nhận những sai phạm đã xảy ra để làm cơ sở đề ra giải pháp tháo gỡ. Đồng thời, cần xác định rõ: những cán bộ tham gia xử lý, khắc phục trên nền các sai phạm cũ sẽ không bị coi là vi phạm, nhằm tránh việc sau này bị quy trách nhiệm vì ‘biết sai vẫn làm’ trong quá trình giải quyết tồn đọng”.

Bộ trưởng cho biết thêm: “Điều cốt lõi là phải đưa ra được giải pháp xử lý phù hợp, bảo đảm không có yếu tố tham nhũng, tiêu cực, và dám làm vì lợi ích chung. Nếu không, để một công trình lớn tiếp tục tồn đọng kéo dài sẽ gây hệ lụy nghiêm trọng hơn”.

Khâu tổ chức triển khai mới là thách thức lớn

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cũng phân tích thêm, dù đã làm việc rất tích cực, thậm chí xuyên cả Tết, nhưng đến nay dự án vẫn chưa thể đưa vào hoạt động. Nguyên nhân là khi xử lý từng dự án cụ thể, đặc biệt là dự án bệnh viện, còn phát sinh rất nhiều thủ tục tiếp theo cần hoàn tất.

“Về phần xây dựng, công trình đã cơ bản hoàn thành, điều kiện cơ sở vật chất rất tốt, có thể nói không khác một khách sạn 5 sao, khang trang, sạch đẹp. Tuy nhiên, để đạt được kết quả này đã mất tới 10 năm, 10 tháng với rất nhiều nỗ lực của các bộ, ngành và các nhà thầu”, Bộ trưởng thông tin.

Bên cạnh đó, một trong những mấu chốt quan trọng là liên quan đến hoàn thiện PCCC. Bộ trưởng cho biết, công trình được xây dựng từ 10 năm trước nên các quy định về PCCC áp dụng theo luật cũ. Nay khi thực hiện thẩm định lại, phải tuân theo quy định mới với yêu cầu chặt chẽ hơn, dẫn đến phát sinh nhiều vướng mắc. Có hạng mục buộc phải điều chỉnh, như tháo dỡ tường, bổ sung cửa, rồi thực hiện lại quy trình phê duyệt.

“Đến thời điểm này, sau một thời gian rất dài, phương án PCCC mới được phê duyệt. Tuy nhiên, sau khi phê duyệt lại phải tiếp tục thi công điều chỉnh, tháo dỡ, cải tạo một số hạng mục để đáp ứng yêu cầu mới”, Bộ trưởng thông tin.

Ngay cả khâu thẩm tra cũng gặp nhiều vướng mắc. Vừa qua, khi trao đổi với Bộ trưởng Bộ Xây dựng về việc đơn vị thuộc Bộ được giao thẩm tra dự án để làm cơ sở thanh toán phần còn lại cho nhà thầu, thì khi tiến hành thẩm tra lại phát sinh nhiều điểm không phù hợp với các nghị định, quy định hiện hành.

Theo Bộ trưởng, khi đã chấp nhận xử lý trên nền các tồn tại cũ và được Chính phủ cho phép, thì cần mạnh dạn thẩm tra, thực hiện theo cơ chế đó. Tuy nhiên, thực tế cho thấy khoảng 5.000 dự án tồn đọng sẽ là 5.000 câu chuyện khác nhau. Nếu không có quyết tâm cao, chỉ dừng lại ở việc thanh tra đề xuất giải pháp thì chưa đủ; khâu tổ chức triển khai mới là thách thức lớn, đặt ra trách nhiệm rất nặng nề cho các bộ, ngành và địa phương. Chỉ khi có sự vào cuộc quyết liệt, những nguồn lực này mới có thể được đưa vào thực tiễn.