Thủy điện La Ngâu nằm trong lòng hồ La Ngà 10.000 tỉ đồng vẫn chưa có lời giải

Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng vừa đề xuất bổ sung 3 dự án năng lượng gặp vướng mắc kéo dài vào hệ thống theo dõi tháo gỡ. Trong đó, nổi lên hai điểm nghẽn lớn là thủy điện La Ngâu trong lòng hồ La Ngà 3 và 2 dự án điện gió.

Phối cảnh hồ La Ngà 3.

Đây không chỉ là câu chuyện của từng dự án mà là bức tranh điển hình về xung đột quy hoạch, vướng mắc pháp lý và độ trễ trong xử lý.

Nút thắt chồng lấn

Cụ thể, dự án Nhà máy thủy điện La Ngâu ở xã Đồng Kho và xã La Dạ của Công ty Cổ phần thủy điện La Ngâu diện tích 352 ha, vốn đầu tư 1000 tỉ đồng hiện đang tạm dừng triển khai do chồng lấn quy hoạch với hồ thủy lợi La Ngà 3.

Dự án thủy điện đã dừng từ lâu.

Dự án hồ La Ngà 3 được Thủ tướng phê duyệt trong Chiến lược thủy lợi quốc gia với dung tích 470 triệu m3. Hồ có nhiệm vụ cấp hơn 1 tỉ m3 nước tưới cho gần 80.000 ha đất nông nghiệp tại Lâm Đồng và Đồng Nai. Đồng thời, với công suất cấp nước sinh hoạt lên tới 600.000 m3/ngày cho cả Lâm Đồng và Bà Rịa - Vũng Tàu (nay là TP.HCM), đi kèm công suất phát điện 34 MW.

Oái oăm thay, dự án Thủy điện La Ngâu dù đã có mặt trong quy hoạch điện lực từ năm 2001 lại nằm gọn trong vùng ngập lòng hồ của La Ngà 3, chồng lấn với quy hoạch thủy lợi năm 2006.

Sự dùng dằng, chưa quyết đoán trong việc thu hồi hoặc chuyển đổi vị trí thủy điện La Ngâu đang khiến dự án trọng điểm La Ngà 3 với tổng mức đầu tư 10.000 tỉ đồng không thể triển khai các bước tiếp theo. Đây là một sự lãng phí nguồn lực xã hội lớn khi cả hai phía đều đang "án binh bất động", chờ quyết định dứt khoát từ các cấp có thẩm quyền.

Do xung đột, chồng lấn quy hoạch, toàn bộ dự án thủy điện sẽ bị ngập trong hồ La Ngà 3.

Về phương hướng xử lý, UBND tỉnh sẽ chủ trì tổ chức họp 3 bên nhằm trao đổi, tìm phương án phù hợp để hai dự án cùng tồn tại theo các quy hoạch đã được Thủ tướng phê duyệt và chỉ đạo các bên liên quan điều chỉnh quy mô dự án thủy lợi hồ La Ngà 3, báo cáo Bộ Công Thương; Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) quyết định việc giải quyết chồng lấn.

Điện gió và “rào cản” từ titan

Dự án tiếp theo là Nhà máy điện gió Thuận Nam (Hàm Cường 2) do Công ty Cổ phần Đầu tư HD làm chủ đầu tư có diện tích 9,63 ha, tổng vốn đầu tư 874 tỉ đồng và đã vận hành phát điện thương mại tháng 10-2021.

Về vướng mắc, dự án xây dựng trên đất khu vực dự trữ khoáng sản titan quốc gia và địa phương đã cho thuê đất với thời hạn 5 năm (sẽ hết hạn cuối năm 2026), chưa đảm bảo theo quy định của Luật Đất đai, Luật Địa chất và Khoáng sản…

Dự án thứ ba là Nhà máy điện gió Hòa Thắng 2.2 do Công ty cổ phần Win Energy làm chủ đầu tư với diện tích hơn 7 ha, tổng mức đầu tư 963 tỉ đồng.

Công ty đang hoàn thiện các thủ tục giao đất, thuê đất; về xây dựng cơ bản đã hoàn thành 95%; đã nhập máy móc, thiết bị và lắp đặt nhưng chưa đủ điều kiện vận hành chạy thử và chưa vận hành thương mại.

Dự án xây dựng trên diện tích rừng, đất khu vực dự trữ khoáng sản titan quốc gia. Hiện địa phương chưa cho chuyển mục đích sử dụng rừng; chưa cho thuê đất, chưa giao đất…

Dự án điện gió ở Lâm Đồng.

Đáng nói là cả hai dự án điện gió trên với tổng vốn đầu tư gần 2.000 tỉ đồng đang rơi vào tình cảnh tréo ngoe khi quy định pháp luật để gỡ vướng đã có nhưng thực thi lại bế tắc.

Phương hướng giải quyết đối với Nhà máy điện gió Thuận Nam là trình Bộ NN&MT chấp thuận nội dung đánh giá mức độ ảnh hưởng của dự án đầu tư thuộc khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia. UBND tỉnh sẽ giải quyết gia hạn thời gian cho thuê đất theo quy định…

Riêng Nhà máy điện gió Hòa Thắng 2.2 cũng trình Bộ NN&MT chấp thuận nội dung đánh giá mức độ ảnh hưởng của dự án đầu tư thuộc khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia. Đồng thời, Sở NN&MT rà soát quy định hồ sơ, thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng theo quy định để có văn bản hướng dẫn và yêu cầu chủ đầu tư hoàn thiện, nộp hồ sơ chuyển mục đích sử dụng rừng của dự án cho phù hợp.

Sau khi hoàn tất, sở tổ chức thẩm tra, thẩm định và báo cáo, tham mưu UBND tỉnh xem xét, quyết định chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác theo đúng quy định về lâm nghiệp và Nghị quyết của Chính phủ, đồng thời gia hạn tiến độ dự án theo quy định. Thời hạn hoàn thành trong năm 2026.

Trong bối cảnh an ninh năng lượng và cam kết Net Zero, sự chậm trễ này là một bước lùi về mặt kinh tế. 3 dự án cần được gỡ vướng, đặc biệt là các dự án năng lượng sạch không chỉ là "giải cứu" những con số ngàn tỉ đang nằm bất động mà còn thể hiện sự quyết đoán của các cơ quan có thẩm quyền trong việc khơi thông nguồn lực đầu tư.