Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Dự thảo được xây dựng trên nguyên tắc tự nguyện, không ép buộc bất kỳ ai

Giữa buổi họp báo, giọng Bộ trưởng Đào Hồng Lan chùng xuống khi bà nhắc đến một em bé , con của một chiến sĩ đang làm nhiệm vụ ở Trường Sa. Bé mắc bệnh cơ tim hạn chế kèm tăng áp phổi, đã ngất ba lần trong hai tháng qua và đang chờ cơ hội ghép tim. Không ai biết bé còn đợi được bao lâu.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại buổi họp báo về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi)

Bộ trưởng cho biết bà đã tìm hiểu kỹ hoàn cảnh này và luôn thấy day dứt. Theo bà, đó không chỉ là câu chuyện của một bệnh nhi đáng thương mà còn là câu hỏi dành cho người làm chính sách. Khi có thể mở thêm một cánh cửa sống cho người bệnh, liệu có thể để rào cản pháp lý ngăn lại?

Bà cho rằng người xây dựng pháp luật không được thờ ơ, bàng quan trước nỗi đau ấy. Việc biết có thể cứu người mà không làm, chỉ vì những trở ngại mang tính bài xích, mới là điều đáng trách. Theo bà, thờ ơ trước sức khỏe của người dân mới là vô đạo đức.

Theo Bộ trưởng, mục tiêu của lần sửa đổi này là khắc phục những vướng mắc, bất cập của luật hiện hành sau 20 năm triển khai, trong bối cảnh khoa học, công nghệ và y học đã tiến những bước rất xa.

Ghép mô, tạng hiện là một trong những điểm sáng của y tế Việt Nam nhờ nỗ lực của các bệnh viện và đội ngũ thầy thuốc. Với bệnh nhân suy tạng mạn tính giai đoạn cuối, ghép tạng có thể là con đường sống duy nhất. Tuy nhiên, nhu cầu ghép ngày càng lớn trong khi nhiều người bệnh vẫn phải chờ đợi.

Bà cho biết tại kỳ họp Quốc hội lần này, Bộ Y tế trình 4 dự án luật, liên quan đến việc sửa đổi tổng cộng 9 luật. Riêng dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đang được các đại biểu Quốc hội xem xét, thảo luận.

Hai nguyên tắc “mở” và “chặt”

Trước những lo ngại về nguy cơ ép buộc trẻ em hiến tạng, Bộ trưởng khẳng định dự thảo được xây dựng trên nguyên tắc hoàn toàn tự nguyện, không ép buộc bất kỳ ai. Bà nhấn mạnh việc vận động hiến tạng ở người trưởng thành hiện nay đã dựa trên tinh thần tự nguyện, nhân văn và sẻ chia. Vì vậy, đặt riêng vấn đề ép buộc với trẻ em là cách tiếp cận chưa đúng với tinh thần của dự thảo.

Bộ trường Đào Hồng Lan đặt vấn đề: nếu một gia đình không may mất con và mong muốn một phần sự sống của con được tiếp nối trong cơ thể người khác, trong khi nhiều trẻ khác đang chờ ghép tạng để tiếp tục sống và lớn lên, pháp luật cần xem xét mở ra con đường nhân đạo đó, với điều kiện và quy trình chặt chẽ.

Quảng cảnh buổi họp báo tại Bộ Y tế

Bộ trường Bộ Y tế tóm lược định hướng của dự án luật bằng hai chữ “mở” và “chặt”. “Mở” là mở rộng cơ hội cứu sống người bệnh, trong đó có trẻ em đang cần ghép tạng. “Chặt” là chặt chẽ về điều kiện, đối tượng, quy trình (kể cả quy trình xác định chết não) và các hành vi bị nghiêm cấm, đồng thời ngăn chặn thương mại hóa, trục lợi. Hai yêu cầu này phải được thực hiện song song, với mục tiêu duy nhất là cứu chữa người bệnh, đặc biệt là bảo đảm các điều kiện chặt chẽ với những quy định liên quan đến người dưới 18 tuổi.

Tiếp thu góp ý, đề nghị lan truyền thông tin chính xác

Bộ trưởng thừa nhận trong quá trình soạn thảo vẫn có thể còn quy định hoặc câu chữ chưa thật chặt chẽ, chưa thể hiện đầy đủ nội dung cần thiết. Cơ quan soạn thảo, đại biểu Quốc hội và những người đóng góp ý kiến có trách nhiệm cùng hoàn thiện dự thảo. Mọi ý kiến sẽ được xem xét kỹ, tiếp thu và giải trình, còn những điểm người dân chưa hiểu rõ cần được giải thích thấu đáo.

Bộ trường Đào Hồng Lan cũng bác bỏ những suy diễn cho rằng ngành y tế hay các cơ quan liên quan thúc đẩy dự án luật vì mục đích thiếu trong sáng. Theo bà, việc sửa luật chỉ để thêm cơ hội cứu chữa người bệnh và tạo hành lang pháp lý để đội ngũ y bác sĩ yên tâm làm việc. Bà đề nghị việc truyền tải thông tin khách quan, chính xác, tránh giật gân gây hoang mang.

Bộ Y tế mong tiếp tục nhận ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan báo chí và người dân từ nay đến đầu tháng 11, để hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.