Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Đại học phải trả lời 'vì sao người học chọn trường mình'

Đại học phải chuyển từ số lượng sang chất lượng thực chất

Sáng 1/10, Bộ GD-ĐT tổ chức Hội nghị Giáo dục đại học năm 2026. Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu dự trực tiếp tại điểm cầu Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, TPHCM.

Bộ trưởng GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết hội nghị diễn ra trong bối cảnh giáo dục đại học bước sang giai đoạn mới sau khi Nghị quyết 71 được ban hành và Nghị quyết 57 tiếp tục được triển khai.

Giáo dục đại học được xác định là một trong những lĩnh vực trọng tâm trong nhiều nghị quyết, kết luận của Đảng. Sau một năm triển khai với sự quan tâm, chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, toàn ngành ghi nhận nhiều kết quả, đặc biệt trong đổi mới tư duy và hoàn thiện thể chế.

Bộ trưởng GD-ĐT Hoàng Minh Sơn. Ảnh: NN

Theo ông Sơn, hệ thống văn bản pháp luật về giáo dục đại học đã được đổi mới, cơ bản hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý mới cho các trường.

“Lần đầu tiên, chúng ta có nghị định riêng về cơ chế mới để thúc đẩy tự chủ đại học, đặt hàng đào tạo theo kết quả đầu ra, cùng hàng loạt chính sách mới đối với đội ngũ giảng viên và người học được triển khai”, ông Sơn nói.

Theo ông Sơn, chiến lược phát triển giáo dục đại học đã được ban hành, cùng hàng loạt chương trình, đề án nhằm phát triển các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, các cơ sở giáo dục đại học vùng và nguồn nhân lực trong những lĩnh vực then chốt, có tính chiến lược.

Nguồn lực đầu tư công thông qua kế hoạch đầu tư công trung hạn và các chương trình mục tiêu quốc gia đang được chuẩn bị, với tổng kinh phí từ ngân sách nhà nước tăng mạnh so với giai đoạn trước.

Những cơ sở giáo dục đại học đã kiện toàn các vị trí lãnh đạo, rà soát, hoàn thiện chiến lược quản trị, phát triển nội lực và chương trình đào tạo; tăng cường xây dựng cơ sở vật chất, đẩy mạnh hoạt động kinh tế đối với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

“Hội nghị sẽ nhìn nhận một cách thẳng thắn những gì đã làm được, những hạn chế còn lại và nguyên nhân, gắn với trách nhiệm của các bên liên quan”, Bộ trưởng nói.

Theo ông, vấn đề quan trọng tiếp theo là tổ chức thực hiện hiệu quả các cơ chế, chính sách, chiến lược, chương trình về giáo dục đại học đã ban hành và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đang được chuẩn bị.

Đại học phải thay đổi để tạo giá trị thực chất

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề nghị các đại biểu tập trung vào ba vấn đề lớn.

Thứ nhất, giáo dục đại học cần thay đổi gì để thích ứng với những yêu cầu mới, nhất là tác động của trí tuệ nhân tạo (AI)?

“Người thầy phải thay đổi thế nào? Việc học của người học phải thay đổi thế nào? Mô hình giáo dục, mô hình nhà trường, chương trình giáo dục, đào tạo phải thay đổi thế nào? Việc gắn kết giữa đào tạo và khoa học công nghệ thay đổi ra sao?”, Bộ trưởng đặt vấn đề.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu dự trực tiếp hội nghị giáo dục đại học tại điểm cầu Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, TPHCM. Ảnh: NN

Thứ hai, mỗi nhà trường và cả hệ thống cần làm gì để mang lại giá trị cho người học, xã hội và đóng góp vào phát triển đất nước?

“Vì sao người học lại chọn trường này, chọn ngành học này? Vì sao Nhà nước lại đầu tư vào ngành này, trường này? Và vì sao doanh nghiệp lại đầu tư vào nhóm nghiên cứu này hoặc hợp tác với trường này?”, Bộ trưởng đặt câu hỏi.

Thứ ba, theo Bộ trưởng, tỷ lệ người học đại học đã tăng đáng kể. Chỉ tiêu 269 sinh viên trên một vạn dân vào năm 2050 cũng đang được tiệm cận.

“Vì vậy, điều quan trọng hơn hiện nay là cần đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao chất lượng đào tạo”, Bộ trưởng nói.

Ông cho rằng từng nhà trường, khoa, đơn vị và cả hệ thống cần xác định rõ giải pháp nâng cao chất lượng, phù hợp với nguồn lực hiện có, cơ chế tự chủ và các chính sách mới của Nhà nước.

“Chúng tôi cho rằng các trường cần có sự chuyển hướng mạnh mẽ, từ mở rộng số lượng sang tập trung vào chất lượng; chuyển đổi cơ cấu trình độ, cơ cấu ngành nghề, tập trung vào những lĩnh vực đất nước đang cần và có nhu cầu cao”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng, các trường đại học không chỉ nói về số lượng bài báo công bố mà phải nói về chất lượng của các bài báo khoa học. “Chúng ta cần nói về việc làm của người học, sự đóng góp của người học cho xã hội. Chỉ như thế, hệ thống giáo dục đại học mới có thể đứng vững, hoàn thành sứ mệnh của mình”, ông nói.

Bộ trưởng quán triệt chủ đề của năm học 2026 là phải đổi mới mạnh mẽ tư duy, tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ trong các hoạt động và được thể hiện bằng kết quả thực chất.