Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nêu lý do chưa bỏ quy định về thẩm quyền công chứng giao dịch nhà đất theo địa hạt

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng vừa có giải trình, làm rõ trước Quốc hội một số nội dung quan trọng liên quan đến Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng (sửa đổi).

Về phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng (Điều 3), Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu tiếp thu để làm rõ hơn các tiêu chí, tránh sự chồng chéo giữa Luật Công chứng và các luật chuyên ngành. Thực tế, dự thảo đã thực hiện bước cải cách lớn khi giảm từ 22 loại giao dịch bắt buộc phải công chứng xuống còn 16 loại. Quan điểm của Chính phủ là chỉ quy định những giao dịch mang tính chất quan trọng, đòi hỏi độ an toàn pháp lý cao trong luật, còn lại thực hiện theo quy định của các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng

Về thẩm quyền công chứng giao dịch bất động sản theo địa hạt (Điều 44), Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho rằng, trong điều kiện cơ sở dữ liệu công chứng tập trung thống nhất toàn quốc đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện, việc bỏ ngay quy định này là chưa khả thi và tiềm ẩn rủi ro lớn.

Quy định địa hạt giúp công chứng viên kiểm tra tốt nhất tình trạng thực tế của tài sản và xác thực nhân thân các bên tại địa phương, ngăn chặn gian lận.

Tham khảo kinh nghiệm quốc tế tại các nước theo hệ thống công chứng La-tinh như Pháp, Đức, Tây Ban Nha, họ vẫn quy định rất chặt chẽ việc quản lý theo địa hạt để đảm bảo an toàn pháp lý tuyệt đối cho quyền sở hữu bất động sản. Đồng thời, sẽ từng bước tạo lập lộ trình để tiến tới thực hiện một cách minh bạch cùng với việc xây dựng cơ sở dữ liệu về công chứng trên toàn quốc tập trung thống nhất thì sẽ bãi bỏ nội dung này và giao Chính phủ quyết định.

Đối với băn khoăn về việc có bắt buộc công chứng hợp đồng đặt cọc hay không, Bộ trưởng nêu rõ, Điều 44 chỉ quy định về thẩm quyền địa hạt đối với loại giao dịch này chứ không có nghĩa là bắt buộc tất cả các loại đặt cọc đều phải công chứng. Việc bắt buộc hay không sẽ tuân thủ theo tiêu chí tại Điều 3 và các luật chuyên ngành liên quan.

Về công chứng ngoài trụ sở và công chứng điện tử, Bộ trưởng cho biết quy định về công chứng ngoài trụ sở hiện nay (Điều 46) đã bao quát tương đối đầy đủ các trường hợp cần thiết như người già yếu, người đang điều trị nội trú, người bị tạm giữ, tạm giam. Về công chứng điện tử từ xa, đây là nội dung mới đã được ghi nhận trong Luật Công chứng 2024 (có hiệu lực từ 1/7/2025). Tuy nhiên, kinh nghiệm thế giới cho thấy cần thực hiện thận trọng từng bước, phù hợp với hạ tầng công nghệ để tránh rủi ro giả mạo.