Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng: Xác định mục tiêu hàng đầu là phải bảo đảm được an ninh năng lượng

Mục tiêu cao nhất là đảm bảo đủ nguồn năng lượng

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 10/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận nhiều nội dung quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội; trong đó có Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.

Thảo luận tại Tổ có sự tham gia của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cùng các đại biểu trong đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng và tỉnh Quảng Ngãi, các đại biểu cơ bản nhất trí, tán thành với Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.

Thảo luận tại Tổ 11 có sự tham gia của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, cùng các đại biểu trong đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng và tỉnh Quảng Ngãi.

Thông tin về công tác đảm bảo nguồn cung xăng dầu, đảm bảo an ninh năng lượng, cũng như cho ý kiến về Nghị quyết của Quốc hội, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng (đại biểu Quốc hội Đoàn thành phố Hải Phòng) cảm ơn Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Quốc hội đã quan tâm, chia sẻ với khó khăn, áp lực trong công tác đảm bảo an ninh năng lượng của Bộ Công Thương suốt thời gian qua.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, Việt Nam đã phải chịu tác động rất lớn từ xung đột Trung Đông. Tác động của xung đột Trung Đông đã tạo ra cuộc khủng hoảng về an ninh năng lượng lớn nhất từ trước tới nay, ít nhất là từ năm 1970 trở lại đây.

Xung đột Trung Đông đã tác động rất lớn đến nguồn cung xăng dầu thế giới. Với Việt Nam, chúng ta làm chủ được khoảng 70% từ hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn, 30% còn lại dựa vào nhập khẩu.

Cũng theo Bộ trưởng, trong bối cảnh dự trữ quốc gia và dự trữ lưu thông tối thiểu đang gặp khó khăn, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo rất quyết liệt, xác định mục tiêu hàng đầu là phải bảo đảm được an ninh năng lượng dựa trên 3 trụ cột: đủ nguồn cung; khủng hoảng không đứt gãy và đảm bảo người dân được tiếp cận đủ nguồn xăng dầu, giá phù hợp, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô.

Các kịch bản ứng phó, theo Bộ trưởng Công Thương, cũng đã được xây dựng, bao gồm kịch bản cơ sở khi xung đột kết thúc trong 4 tuần, kịch bản "4 tuần cộng 2" và kịch bản dự phòng khi xung đột xảy ra nhiều hơn 4 tuần. Theo Bộ trưởng Hùng, diễn biến đang theo kịch bản thứ hai và Bộ Công Thương đã triển khai nhiều giải pháp.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cũng cho biết, chúng ta đã triển khai 5 nhóm giải pháp:

Thứ nhất, về cơ chế, chính sách. Trên cơ sở chỉ đạo và kết luận của Bộ Chính trị, mới đây nhất là Kết luận số 14-KL/TW về các nhiệm vụ, giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung và ổn định giá nhiên liệu, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới, Chính phủ đã lập Tổ công tác về an ninh năng lượng và đã báo cáo cấp có thẩm quyền thông qua loạt chính sách như: Nghị quyết 36/NQ-CP; Nghị quyết số 55/NQ-CP sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Nghị quyết số 36/NQ-CP; Nghị định số 72/2026/NĐ-CP giảm thuế một số mặt hàng xăng dầu về 0%. Đặc biệt, Quốc hội đang thảo luận Nghị quyết về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng phát biểu thảo luận tại tổ.

Thứ hai, bảo đảm đủ nguồn cung trong nước, nâng số ngày dự trữ lưu thông tăng lên, đảm bảo đúng theo yêu cầu theo Nghị định số 95/2021/NĐ-CP của Chính phủ và có dự phòng để tính toán.

Trong trường hợp xung đột Trung Đông kéo dài, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, các cấp cũng đã chuẩn bị sẵn các kịch bản dự phòng, ứng phó. Trong đó, chỉ đạo hai nhà máy lọc dầu trong nước bảo đảm công suất cao, cơ cấu lại sản phẩm, tăng sản phẩm về năng lượng, giảm sản phẩm phi năng lượng, nâng mức sản xuất xăng dầu trong nước tăng lên.

Cùng với đó, phục hồi và đưa vào vận hành các nhà máy ethanol, nhà máy chế biến condensat. Nhà máy ethanol ở Quảng Ngãi, Đồng Nai đang vận hành 100% công suất; tương tự, nhà máy condensat Phú Mỹ cũng vận hành 100%. Trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tự chủ thêm được khoảng 14% nếu sử dụng toàn quốc về E10.

Ngoài ra, Chính phủ cũng chỉ đạo đa dạng nguồn cung xăng dầu từ các nước khác ngoài ASEAN để bổ sung nguồn nhập khẩu về trong nước.

Thứ ba, tổ chức triển khai quản lý, kiểm soát được hệ thống phân phối, đầu mối. Toàn quốc có 26 thương nhân đầu mối, 265 thương nhân phân phối và cả nước có 17.200 cửa hàng xăng dầu. Hệ thống đầu mối, phân phối xăng dầu thời gian qua đã đảm bảo nguồn cung thông suốt, không bị gián đoạn; kiểm soát hành vi găm hàng, đầu cơ.

Thứ tư, tập trung vào loạt giải pháp để bình ổn giá, duy trì giá xăng dầu ổn định, tránh ảnh hưởng tăng CPI; trong đó, đã sử dụng 5.600 tỷ đồng Quỹ bình ổn để giữ giá bán lẻ; đồng thời sử dụng công cụ thuế khi quỹ bình ổn có hạn. Nhờ công cụ thuế mà giá xăng dầu trong nước luôn giữ được ổn định.

Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng gắn với sử dụng tiết kiệm, hiệu quả. Theo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, mục tiêu đến năm 2030 giảm 1 - 1,5% năng lượng trên mỗi đơn vị GDP. Thời gian qua, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, thúc đẩy chuyển dịch sang phương tiện xe điện.

Cập nhật chiến lược và quy hoạch năng lượng quốc gia

Đáng chú ý, thông tin về kết quả đạt được trong quá trình xử lý khủng hoảng, đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong nước, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết:

Một là, đã nâng số ngày dự trữ từ 15 lên khoảng 26 ngày và tiếp tục hướng tới mức cao hơn. Đồng thời, hoạt động của các cơ sở sản xuất và nguồn cung trong nước vẫn được duy trì ổn định, không xảy ra đứt gãy, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.

Hai là, duy trì được giá các mặt hàng xăng dầu, nhất là dầu diesel ở mức thấp hơn mức bình quân của thế giới; duy trì giá xăng dầu cạnh tranh và thấp hơn so với các nước có chung biên giới.

Về giải pháp đảm bảo an ninh năng lượng dài hạn, theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, gần đây Bộ Chính trị đã có cuộc họp với Bộ Công Thương về vấn đề đảm bảo an ninh năng lượng.

Từ thực tiễn này, yêu cầu đặt ra là sớm cập nhật chiến lược và quy hoạch năng lượng quốc gia, hướng tới giảm tỷ lệ nhập khẩu năng lượng sơ cấp từ 43,9% năm 2026 xuống còn khoảng 30% vào năm 2030. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đồng thời đề nghị các đại biểu Quốc hội ủng hộ cơ chế điều hành giá xăng dầu theo hướng linh hoạt hơn thông qua công cụ thuế, phí, qua đó tăng sự điều hành chủ động, linh hoạt cho Chính phủ, Thủ tướng trong điều hành kinh tế vĩ mô và bảo đảm an ninh năng lượng.