Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Đẩy mạnh phân cấp, gỡ vướng triển khai cao tốc

Bộ Xây dựng luôn đồng hành cùng địa phương, tháo gỡ các vướng mắc

Sáng 10/4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về các báo cáo đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, giai đoạn 2021-2025, tình hình triển khai năm 2026 và dự kiến kế hoạch 2026-2030.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, qua rà soát bước đầu, hầu hết các dự án giao thông tại địa phương đã được đưa vào danh mục đầu tư công giai đoạn 2026-2030. Ảnh: Nhật Trường.

Tham gia thảo luận, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, các dự án đầu tư công về hạ tầng giao thông tại các địa phương đã được tổng hợp đầy đủ trong báo cáo Chính phủ trình Quốc hội.

Về tiến độ triển khai, hiện các dự án đang thực hiện chuyển tiếp từ giai đoạn 2021-2025 sang giai đoạn 2026-2030. Trên các công trường, đội ngũ nhân lực cùng máy móc, thiết bị vẫn đang miệt mài thi công.

Đối với các công trình trọng điểm của ngành, đặc biệt là hệ thống cao tốc đã được Quốc hội thông qua như: cao tốc Vinh - Thanh Thủy, Quy Nhơn - Pleiku… các địa phương cũng đang tích cực triển khai thủ tục đầu tư.

Nhấn mạnh Bộ Xây dựng đã thực hiện phân cấp, ủy quyền cho địa phương triển khai nhiều dự án, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đề nghị các địa phương chủ động hơn trong huy động nguồn lực, nhân lực để tổ chức thực hiện.

Ông cũng thẳng thắn nhìn nhận, một số địa phương, đặc biệt là các tỉnh miền núi, vùng sâu vùng xa còn gặp khó khăn khi triển khai các công trình giao thông quy mô lớn như cầu cạn, cầu vượt sông hay các công trình kỹ thuật phức tạp. Nhiều kỹ sư ở địa phương chưa có nhiều kinh nghiệm thực tiễn với các công nghệ thi công hiện đại, trong khi đây là lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn cao và thiết bị chuyên dụng.

Ngoài ra, quá trình triển khai dự án còn gặp vướng mắc về đất đai, thủ tục giải phóng mặt bằng, song các cơ quan chức năng đang tích cực phối hợp để tháo gỡ.

Liên quan đến vấn đề thu phí không dừng, Bộ trưởng cho biết toàn bộ các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 1 hiện nay đã áp dụng hình thức thu phí điện tử không dừng. Một số tuyến đầu tư theo hình thức PPP cũng đang triển khai hình thức này.

Riêng đối với một số tuyến quốc lộ cũ, việc thu phí sẽ chấm dứt khi hết thời hạn hợp đồng theo quy định.

Bộ trưởng dẫn ví dụ thực tế có một số tuyến gọi là cao tốc nhưng chưa đạt chuẩn như tuyến Hà Nội - Bắc Giang do chưa bố trí đầy đủ hệ thống đường dân sinh và đường song hành, hiện đang thu phí theo hình thức "thu hở", giá rẻ. Ông cho biết, Bộ Xây dựng đang chỉ đạo các đơn vị tiếp tục hoàn thiện hạ tầng để từng bước chuyển sang hình thức thu phí kín.

Về tháo gỡ thể chế, theo Bộ trưởng, thời gian qua Bộ Xây dựng đã làm việc trực tiếp với nhiều địa phương, sở ngành tổ chức các nhóm chuyên môn để giải đáp vướng mắc và hướng dẫn quy trình, thủ tục thực hiện cho các địa phương.

Ông đề nghị các địa phương tiếp tục tổng hợp các khó khăn, vướng mắc để Bộ nghiên cứu và hướng dẫn kịp thời.

Theo Bộ trưởng, qua rà soát bước đầu, hầu hết các dự án giao thông tại địa phương đã được đưa vào danh mục đầu tư công giai đoạn 2026-2030. Hiện, chỉ còn tuyến cao tốc từ Sơn La đến giáp ranh Điện Biên chưa có trong danh mục này, dù đây là tuyến nằm trong định hướng phát triển mạng lưới 5.000 km cao tốc theo Nghị quyết của Bộ Chính trị.

Bộ Xây dựng đã đề nghị tỉnh Sơn La sớm bổ sung nội dung này để xem xét đưa vào kế hoạch đầu tư trong thời gian tới.

Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (đoàn Phú Thọ) cho biết việc hoàn thành 3.000km đường cao tốc và 1.700km đường ven biển đã tăng cường kết nối hạ tầng, thúc đẩy phát triển các vùng, khu vực (Ảnh: Media Quốc hội).

Ưu tiên bố trí vốn đầu tư công cho công trình trọng điểm

Góp ý về báo cáo đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 và kế hoạch giai đoạn 2026-2030 trong phiên thảo luận tại tổ sáng 10/4, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (đoàn Phú Thọ) đánh giá, việc triển khai đạt nhiều kết quả quan trọng.

Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã chỉ đạo, điều hành quyết liệt, tạo chuyển biến rõ nét trong tổ chức thực hiện. Nguồn lực được tập trung cho các dự án lớn, công trình trọng điểm có tính liên kết vùng và lan tỏa mạnh, trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc biệt, cả nước đã hoàn thành hơn 3.000km đường cao tốc và 1.700km đường ven biển, góp phần tăng cường kết nối hạ tầng, thúc đẩy phát triển các vùng, khu vực. Cùng với đó, nhiều vướng mắc về thể chế trong đầu tư công đã được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, tháo gỡ.

Đại biểu cho biết, tỷ lệ giải ngân đầu tư công đạt khoảng 95%, vượt chỉ tiêu Quốc hội giao (90%), qua đó đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế năm 2025.

Tuy nhiên, đại biểu cũng chỉ ra một số hạn chế. Công tác chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện thủ tục để phân khai vốn còn chậm; việc triển khai dự án ở một số nơi còn lúng túng, thiếu quyết liệt, đặc biệt là khâu giải phóng mặt bằng.

Ngoài ra, tình trạng khan hiếm và giá vật liệu xây dựng tăng cao, cùng với các hợp đồng trọn gói không thể điều chỉnh đơn giá, khiến nhiều nhà thầu gặp khó, ảnh hưởng đến tiến độ thi công và giải ngân.

Đối với giai đoạn 2026-2030, đại biểu đồng tình với nguyên tắc ưu tiên bố trí vốn cho các dự án quan trọng quốc gia, dự án cấp bách và các công trình lớn có tính lan tỏa, đặc biệt trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng GDP đặt ra ở mức hai con số.

Để thực hiện hiệu quả, đại biểu đề nghị Chính phủ sớm hoàn thiện danh mục dự án và các thủ tục cần thiết; tăng cường điều hành linh hoạt và quyết liệt, định kỳ đánh giá tiến độ giải ngân theo quý hoặc 6 tháng; kịp thời điều chuyển vốn giữa các bộ, ngành và địa phương nếu đơn vị nào không có khả năng giải ngân.

Cùng thảo luận, đại biểu Nguyễn Cao Sơn (đoàn Phú Thọ) đề nghị Chính phủ nghiên cứu ban hành cơ chế thuận lợi nhằm tháo gỡ khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư công.

Đồng thời, có cơ chế đặc thù tháo gỡ vướng mắc về biến động giá nguyên liệu, vật liệu để dự án thi công đảm bảo đúng tiến độ xây dựng, vốn đầu tư công được giải ngân đúng kế hoạch được giao.