Bộ trưởng Y tế nêu lý do chưa cấm thuốc lá theo thế hệ

Chiều 9/11, Quốc hội về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Phát biểu cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là cần thiết sau 13 năm.

Qua quá trình tổng kết việc triển khai thi hành luật, xin ý kiến của các cấp, các ngành, Chính phủ đã thảo luận rất kỹ lưỡng để hoàn thiện hồ sơ trình sang Quốc hội. Chính phủ sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện hồ sơ dự án luật.

Bộ trưởng chia sẻ, các đại biểu quan tâm đến độ tuổi được sử dụng thuốc lá, việc cấm theo thế hệ, địa điểm cấm hoàn toàn thuốc lá, quảng cáo thuốc lá trên môi trường điện tử, bảo vệ trẻ em trong trước hình ảnh thuốc lá, những hành vi bị nghiêm cấm...

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan phát biểu giải trình

Về độ tuổi được sử dụng, dự thảo đề xuất cấm người dưới 18 tuổi sử dụng, mua bán thuốc lá trong khi có đại biểu đề nghị tăng lên 21 tuổi, Bộ trưởng Đào Hồng Lan phân tích độ tuổi như dự thảo được tiếp cận dựa trên Bộ luật Dân sự - người đủ năng lực hành vi trong thực hiện các quyền của mình. Vì vậy, dự thảo tiếp cận trên tổng thể để đảm bảo tính đồng bộ.

Bộ trưởng cho biết đa phần các nước quy định cấm trẻ em dưới 18 tuổi sử dụng thuốc lá, theo thống kê không đầy đủ, có khoảng 140 nước quy định độ tuổi từ 18 tuổi trở lên. Đây được coi là độ tuổi tiêu chuẩn toàn cầu phổ biến nhất ở châu Âu, châu Á, châu Mỹ và rất nhiều nước đã quy định. Độ tuổi từ 21 tuổi trở lên có 16 quốc gia quy định, trong đó có Mỹ, Singapore, Indonesia, Kuwait, Mông Cổ, Sri Lanka...

Trong quá trình soạn thảo luật, Chính phủ đã tham tham khảo kinh nghiệm quốc tế và nhận thấy đa phần các nước áp dụng là từ 18 tuổi trở lên.

Chưa có căn cứ đầy đủ cho việc cấm thuốc lá theo thế hệ

Về việc cấm thuốc lá theo thế hệ (đề xuất cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua và sử dụng thuốc lá), Bộ Y tế từng đưa ra trong tờ trình hồi tháng 5 nhưng sau đó rút khỏi dự thảo.

Bộ trưởng Y tế cho biết trong quá trình xây dựng chính sách đã đề cập đến. Tuy nhiên, Chính phủ nhận thấy đây là nội dung rất mới và tổ chức xin ý kiến của tất cả thành viên Chính phủ. Theo đó, đa số thành viên Chính phủ cho rằng đây là nội dung mới và trong báo cáo giải trình của Bộ Y tế đã nêu rất rõ "không có gì là không công khai ở chỗ này cả".

Bà cho biết qua kinh nghiệm quốc tế thì mới có New Zealand thông qua chính sách này vào năm 2022 nhưng đã bãi bỏ trước khi có hiệu lực triển khai. Maldives là quốc gia đầu tiên đưa chính sách này từ tháng 11/2025 và áp dụng cho toàn bộ người sinh từ năm 2007 trở về sau, nhưng Maldives là quốc đảo chỉ khoảng 530.000 người. Anh cũng đưa vào dự luật thuốc lá và thuốc lá điện tử tháng 4/2026 quy định cấm cho những người có độ tuổi từ tháng 1/2009 trở lại về sau, tuy nhiên phải đến năm 2027 mới thi hành.

Bộ trưởng cho biết, việc đánh giá tác động cũng như hiệu quả chính sách đến thời điểm này chưa có căn cứ đầy đủ. Chính vì vậy, thành viên Chính phủ nhận thấy đây là nội dung rất mới nên không đưa vào dự thảo.

"Còn ý kiến có lợi ích gì ở chỗ này hay không", Bộ trưởng dẫn các nguyên tắc trong Quy định 178 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật, Nghị quyết 110 năm 2023 của Quốc hội cũng yêu cầu ngăn chặn hành vi lợi ích nhóm, cục bộ trong xây dựng chính sách pháp luật.

"Không thể có chuyện doanh nghiệp tiếp cận với tất cả thành viên Chính phủ để đưa nhóm lợi ích vào trong chính sách này", Bộ trưởng khẳng định.

Bộ trưởng nhấn mạnh, chính sách được ban hành thì phải đảm bảo tính khả thi trong triển khai thực hiện.

Bộ trưởng khẳng định không có việc đưa lợi ích vào chính sách

Về địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, Bộ trưởng cho biết trong lộ trình Chính phủ sẽ quy định để đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Về tăng diện tích đối với cảnh báo thuốc lá, luật hiện hành quy định cảnh báo sức khỏe phải chiếm ít nhất 50% diện tích mỗi mặt chính trước và sau của bao, túi, hộp thuốc lá. Có ý kiến đại biểu đề xuất tăng diện tích cảnh báo lên.

Giải trình vấn đề này, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, những nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ thì theo nguyên tắc không đưa vào dự án luật trình ra Quốc hội. Trước đề xuất của đại biểu, Chính phủ nhận thấy, đây là đề xuất phù hợp.

"Tăng lên mức độ bao nhiêu, tỷ lệ như thế nào thì xin Quốc hội giao thẩm quyền cho Chính phủ trên cơ sở rà soát, đánh giá", Bộ trưởng nêu rõ.