Bộ Xây dựng đề xuất cơ chế đặc thù để mở rộng cao tốc Bắc - Nam lên 6 làn xe

Theo đề xuất, các đoạn tuyến hiện khai thác với quy mô 4 làn xe hạn chế, mặt cắt ngang rộng 17 m sẽ được nghiên cứu nâng cấp lên quy mô hoàn chỉnh 6 làn xe nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng và bảo đảm khai thác đồng bộ trên toàn tuyến.

Các địa phương được lấy ý kiến gồm Đồng Nai, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa và Lâm Đồng. Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương đánh giá tính cấp thiết của dự án, hiệu quả kinh tế - xã hội, lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp giữa đầu tư công và PPP, đồng thời đề xuất các cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng và cung ứng vật liệu xây dựng.

Theo chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, phương án nghiên cứu được thống nhất là mở rộng các đoạn tuyến hiện hữu từ 4 làn xe hạn chế lên 6 làn xe theo đúng quy hoạch. Cách tiếp cận này nhằm tránh tình trạng phải tiếp tục mở rộng nhiều lần trong tương lai, qua đó giảm lãng phí nguồn lực và hạn chế ảnh hưởng đến quá trình khai thác tuyến cao tốc Bắc - Nam.

Bộ Xây dựng cũng yêu cầu rà soát toàn diện hiện trạng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Cao Bằng đến Cà Mau, phân chia thành ba phân đoạn gồm Cao Bằng - Hà Nội, Hà Nội - TP.HCM và TP.HCM - Đất Mũi. Trên cơ sở đánh giá lưu lượng giao thông, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu vận tải của từng đoạn tuyến, cơ quan chức năng sẽ xác định phạm vi đầu tư và thứ tự ưu tiên triển khai.

Về lộ trình thực hiện, Bộ Xây dựng ưu tiên mở rộng trước các đoạn có nhu cầu vận tải lớn thuộc giai đoạn 2017 - 2020, phấn đấu khởi công trong năm 2027. Các đoạn còn lại dự kiến triển khai từ năm 2028, với mục tiêu hoàn thành mở rộng toàn tuyến vào năm 2030.

Đối với ba dự án thành phần đang vận hành theo phương thức PPP gồm Diễn Châu - Bãi Vọt, Nha Trang - Cam Lâm và Cam Lâm - Vĩnh Hảo, Bộ Xây dựng giao Cục Đường bộ Việt Nam làm việc với các nhà đầu tư BOT hiện hữu để thống nhất phương án mở rộng. Trong khi đó, các dự án đã đầu tư bằng vốn ngân sách sẽ tiếp tục được đánh giá giữa hai phương án đầu tư công và PPP, đồng thời nghiên cứu cơ chế thu phí sau khi hoàn thành nhằm từng bước hoàn vốn cho Nhà nước.

Theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, đơn vị tư vấn đề xuất hai phương án đầu tư. Phương án thứ nhất tập trung mở rộng các đoạn có nhu cầu vận tải cao từ Mai Sơn đến Bãi Vọt và từ Nha Trang đến Dầu Giây với tổng chiều dài khoảng 534 km, tổng mức đầu tư dự kiến hơn 63.400 tỷ đồng. Phương án thứ hai mở rộng toàn bộ các đoạn từ Mai Sơn đến Cam Lộ và từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây, với chiều dài khoảng 1.144 km, tổng vốn đầu tư ước tính hơn 154.200 tỷ đồng.

Về hình thức đầu tư, Ban Quản lý dự án Thăng Long đề xuất tiếp tục sử dụng vốn đầu tư công đối với 15 dự án thành phần đã được triển khai bằng ngân sách nhà nước; riêng ba dự án PPP sẽ tiếp tục mở rộng theo mô hình PPP với sự hỗ trợ của nguồn vốn nhà nước.

Để đẩy nhanh tiến độ triển khai, đơn vị nghiên cứu cũng kiến nghị áp dụng hai nhóm cơ chế đặc thù. Nhóm thứ nhất là các chính sách đã được Quốc hội cho phép áp dụng đối với nhiều dự án hạ tầng trọng điểm, bao gồm cơ chế điều chỉnh chủ trương đầu tư và đơn giản hóa quy trình thẩm định nguồn vốn. Nhóm thứ hai gồm các chính sách mới như rút gọn thủ tục đánh giá tác động môi trường và cho phép chuyển đổi hình thức đầu tư đối với các dự án PPP trong trường hợp không lựa chọn được nhà đầu tư theo quy định.

Tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông hiện có chiều dài khoảng 2.065 km, đi qua 23 tỉnh, thành phố từ Lạng Sơn đến Cà Mau. Việc mở rộng các đoạn tuyến đang khai thác theo quy mô phân kỳ được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực thông hành, giảm ùn tắc, tăng cường kết nối liên vùng và tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.