Bộ Xây dựng rốt ráo thực hiện '6 rõ' trong giải ngân

Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam. Ảnh minh họa: TTXVN

Bộ trưởng Bộ Xây dựng nhấn mạnh, việc đẩy nhanh tiến độ phải gắn với bảo đảm chất lượng công trình, hiệu quả đầu tư, tuân thủ quy định pháp luật; không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí. Kết quả giải ngân là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của các tổ chức, cá nhân có liên quan; đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu nếu không hoàn thành kế hoạch giải ngân đã cam kết.

Trên cơ sở yêu cầu chung, Bộ trưởng Bộ Xây dựng giao nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị cũng như từng phần việc, dự án đang triển khai.

Theo đó, về triển khai thi công, chủ đầu tư, ban quản lý dự án xây dựng tiến độ thi công chi tiết, từ đó rà soát, xác định cụ thể giá trị sản lượng hoàn thành từ nay đến cuối năm và giá trị giải ngân của từng dự án, kế hoạch điều chuyển vốn giữa các dự án, bảo đảm giải ngân hết số vốn được giao, trừ phần vốn đã hết nhiệm vụ chi.

Chủ đầu tư, ban quản lý dự án quyết liệt, yêu cầu các nhà thầu phải huy động thêm nguồn lực, thiết bị, bổ sung các mũi thi công và chủ động nguồn vật liệu; tổ chức tăng ca, tăng kíp, tập trung thi công các hạng mục có giá trị lớn như cầu, hầm, mua sắm thiết bị hầm, móng, mặt đường, sản xuất các cấu kiện bán thành phẩm, tập kết vật liệu,...

Đối với các gói thầu, dự án có khối lượng thi công lớn và điều kiện thuận lợi, như dự án Chợ Mới - Bắc Kạn, dự án thành phần 2 Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Cam Lộ - La Sơn, hoàn thiện các hầm trên tuyến cao tốc Bắc - Nam, hầm Thần Vũ, hầm Cù Mông, hầm Núi Vung, cầu Đại Ngãi..., chủ đầu tư, ban quản lý dự án làm việc cụ thể với từng nhà thầu lớn để xác định giá trị sản lượng vượt kế hoạch bù cho các dự án bất lợi.

Đối với các dự án chậm tiến độ, như Cần Thơ - Hậu Giang, Hậu Giang - Cà Mau, Cam Lộ - La Sơn, đường Hồ Chí Minh đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận..., chủ đầu tư, ban quản lý dự án yêu cầu nhà thầu khắc phục ngay khó khăn về giải phóng mặt bằng, vật liệu, thời tiết; tổ chức kiểm điểm tiến độ hàng tuần, hàng tháng. Kiên quyết xử lý nhà thầu chậm tiến độ, công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và báo cáo Bộ Xây dựng.

Bên cạnh đó, chủ đầu tư, ban quản lý dự án yêu cầu tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát tăng cường nhân lực xử lý hồ sơ nội nghiệp, chủ động tháo gỡ vướng mắc, không để chậm trễ thủ tục làm ảnh hưởng tiến độ.

Về thanh toán, giải ngân, Bộ trưởng Bộ Xây dựng giao chủ đầu tư, ban quản lý dự án xây dựng kế hoạch giải ngân và phương án điều chỉnh vốn kèm cam kết; tập trung chỉ đạo đẩy nhanh công tác thanh toán đối với các khối lượng còn tồn đọng (bao gồm cả trượt giá); rà soát quy trình nghiệm thu, thanh toán bảo đảm nhanh, đúng thủ tục, nghiêm cấm đặt ra các thủ tục trái quy định, xử lý nghiêm cán bộ vi phạm, hạn chế yêu cầu bổ sung hồ sơ nhiều lần. Đồng thời, căn cứ quy định hợp đồng và pháp luật liên quan để thanh toán, tạm thanh toán, tạm ứng, thu hồi tạm ứng linh hoạt, tuân thủ pháp luật.

Đối với một số dự án như Pác Bó - Cao Bằng; đường cất hạ cánh, đường lăn Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng và Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh, hoàn thiện thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt dự án, thiết kế, dự toán, lựa chọn nhà thầu để phấn đấu khởi công trong năm 2026.

Trong khi đó, đối với các dự án có kế hoạch khởi công trong năm 2026 như ba tuyến Quốc lộ 53, 62, 91B, Cục Đường bộ Việt Nam chủ động làm việc với các địa phương đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, xác định khả năng giải ngân và hoàn thiện thủ tục ký kết hiệp định vay vốn. Dự án phát triển các hành lang đường thủy và logistics khu vực phía Nam, Ban Quản lý hàng hải và đường thủy nội địa đẩy nhanh lựa chọn nhà thầu để sớm giải ngân vốn.

Đáng chú ý, đối với 2 dự án đường sắt: Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Bộ trưởng Bộ Xây dựng yêu cầu Ban Thăng Long tập trung hoàn thành lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý IV/2026. Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Ban Đường sắt chỉ đạo hoàn thiện thiết kế 15 ga của Dự án thành phần 1 để lựa chọn nhà thầu và chọn tư vấn thiết kế kỹ thuật Dự án thành phần 2 trong tháng 11/2026; phối hợp địa phương đẩy nhanh giải phóng mặt bằng.

Giám đốc các ban quản lý dự án, chủ đầu tư chịu trách nhiệm toàn diện trước Bộ trưởng và pháp luật về tiến độ, chất lượng và kết quả giải ngân.

Giao nhiệm vụ cho các đơn vị tham mưu thuộc Bộ Xây dựng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng yêu cầu Vụ Kế hoạch - Tài chính phối hợp với Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng rà soát kế hoạch giải ngân, tham mưu điều hòa, điều chỉnh vốn giữa các dự án, chủ đầu tư; theo dõi, kiểm đếm kết quả hàng tháng.

Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng và Cục Đường bộ Việt Nam tăng cường kiểm tra, đôn đốc các chủ đầu tư, đặc biệt với các dự án chậm tiến độ; rà soát vướng mắc về nghiệm thu, thanh toán trượt giá; đôn đốc địa phương công bố giá vật liệu, nhân công, chỉ số giá xây dựng phù hợp thị trường.

Ghi nhận kết quả thực hiện 9 tháng đầu năm 2026 của các đơn vị, Bộ Xây dựng nhận thấy chưa có nhiều chuyển biến khi một số dự án, gói thầu thi công chậm tiến độ kéo dài chưa được giải quyết dứt điểm. Một số công trình đã đưa vào khai thác nhưng còn tồn đọng giá trị lớn vẫn chưa được thanh toán, dẫn đến giải ngân vốn đầu tư công chưa có sự bứt phá rõ nét, tỷ lệ giải ngân vốn được giao thấp hơn mức trung bình cả nước.

“Xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách của quý IV/2026, các đồng chí Thứ trưởng ưu tiên dành thời gian hàng tuần đi kiểm tra hiện trường, họp kiểm điểm tiến độ các dự án; chỉ đạo rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả thực hiện các dự án được phân công”, Bộ trưởng Bộ Xây dựng yêu cầu.

Bộ Xây dựng nhận định, năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV cũng như Nghị quyết Đại hội đảng các cấp; là tiền đề để đạt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số của giai đoạn 2026 - 2030. Việc đẩy nhanh tiến độ thi công, giải ngân vốn đầu tư công các dự án đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế đạt mức hai con số.

Việc giải ngân kịp thời, hiệu quả nguồn vốn đầu tư công còn tạo hiệu ứng lan tỏa, dẫn dắt và huy động các nguồn lực đầu tư ngoài nhà nước, qua đó hình thành động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sản xuất, kinh doanh và năng lực cạnh tranh quốc gia.