Bộ Xây dựng siết trách nhiệm, thúc tiến độ giải ngân các dự án giao thông trọng điểm

Sân bay Long Thành đang trong giai đoạn hoàn thiện nước rút để chính thức đưa vào khai thác thương mại dự kiến từ ngày 24/12/2026. Ảnh: Công Phong - TTXVN

Nhằm thúc đẩy tiến độ thi công, giải ngân các dự án giao thông trọng điểm do Bộ Xây dựng quản lý, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu huy động tối đa nguồn lực, tháo gỡ các điểm nghẽn, siết chặt trách nhiệm của từng đơn vị. Đồng thời, gắn trách nhiệm điều hành với kết quả giải ngân, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan thuộc bộ, gắn công tác theo dõi, đôn đốc với kết quả thực hiện của từng dự án.

“Trách nhiệm điều hành cũng được đặt trực tiếp lên các Thứ trưởng theo lĩnh vực và dự án được phân công”, Bộ trưởng Bộ Xây dựng nhấn mạnh và yêu cầu xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách của quý IV/2026; ưu tiên dành thời gian hằng tuần kiểm tra hiện trường, họp kiểm điểm tiến độ, chỉ đạo các cơ quan tham mưu và chủ đầu tư kịp thời tháo gỡ khó khăn. Những vấn đề vượt thẩm quyền phải báo cáo Bộ trưởng; các Thứ trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả thực hiện những dự án được giao phụ trách.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, Cục Đường bộ Việt Nam cũng như các nhà thầu trong việc triển khai thi công các dự án. Thông qua việc xác định cụ thể nhiệm vụ, đầu mối, thời hạn xử lý và trách nhiệm của từng chủ thể, Bộ Xây dựng đặt mục tiêu tạo chuyển biến thực chất trong tổ chức thi công, nghiệm thu, thanh toán và giải ngân ở những tháng cuối năm.

"Khi từng khâu được kiểm soát, từng vướng mắc được xử lý đúng thẩm quyền và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan được làm rõ, tiến độ dự án và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công mới có thể được cải thiện, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước từ 10% trở lên", người đứng đầu ngành xây dựng nhấn mạnh. 

Tại cuộc họp kiểm điểm tiến độ thi công, giải ngân các dự án giao thông trọng điểm do Bộ Xây dựng quản lý mới đây, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đánh giá, quá trình triển khai các dự án còn gặp nhiều khó khăn liên quan đến giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu, biến động giá nhiên liệu, vật liệu, nhân công và điều kiện thời tiết. Dù tiến độ tại nhiều dự án đã có chuyển biến, công tác tổ chức thi công và giải ngân vẫn cần được đẩy mạnh hơn nữa, nhất là tại những dự án, gói thầu còn chậm tiến độ.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng cường chỉ đạo chung mà còn phải xác định cụ thể trách nhiệm của từng chủ thể tham gia dự án, từ chủ đầu tư, ban quản lý dự án đến nhà thầu, tư vấn thiết kế và tư vấn giám sát. Mỗi khâu phải có đầu mối thực hiện, thời hạn xử lý và kết quả cần đạt, hạn chế tình trạng phối hợp kéo dài nhưng không giải quyết dứt điểm công việc.

Đối với các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, Bộ trưởng yêu cầu xây dựng tiến độ thi công chi tiết, xác định cụ thể giá trị sản lượng hoàn thành và giá trị giải ngân từ nay đến cuối năm của từng dự án; đồng thời đề xuất phương án điều chuyển vốn giữa các dự án nếu cần thiết, bảo đảm giải ngân hết số vốn được giao, trừ phần vốn đã hết nhiệm vụ chi.

Trên cơ sở tiến độ đã xác định, ban quản lý dự án phải làm việc cụ thể với từng nhà thầu, yêu cầu huy động bổ sung nguồn lực, thiết bị, nhân lực, chủ động nguồn vật liệu, tăng các mũi thi công, tổ chức tăng ca, tăng kíp. Các hạng mục có giá trị lớn như cầu, hầm, móng, mặt đường, mua sắm thiết bị hầm, sản xuất cấu kiện bán thành phẩm và tập kết vật liệu cần được tập trung triển khai để nâng cao sản lượng.

Với những dự án có khối lượng thi công lớn hoặc điều kiện thi công tương đối thuận lợi như Chợ Mới - Bắc Kạn, dự án thành phần 2 Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Cam Lộ - La Sơn, các hầm Thần Vũ, Cù Mông, Núi Vung và cầu Đại Ngãi, ban quản lý dự án phải làm việc với từng nhà thầu để xây dựng phương án thi công, xác định sản lượng có thể vượt kế hoạch. Phần sản lượng tăng thêm sẽ góp phần bù đắp cho các gói thầu, dự án gặp bất lợi do vướng mặt bằng, thiếu vật liệu hoặc thời tiết không thuận lợi.

Với các dự án đang chậm tiến độ hoặc có nguy cơ chậm tiến độ, các đơn vị phải tập trung triển khai giải pháp khắc phục, chủ động bổ sung nguồn lực, xử lý các điểm nghẽn, không để khó khăn kéo dài ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Trách nhiệm xử lý không dừng ở yêu cầu khắc phục. Ban quản lý dự án phải rà soát danh sách nhà thầu không đáp ứng tiến độ, báo cáo Bộ Xây dựng để tổng hợp, xử lý theo quy định; đồng thời đánh giá, công khai thông tin về kết quả thực hiện hợp đồng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Bộ trưởng yêu cầu kiên quyết xử lý nhà thầu chậm tiến độ theo hợp đồng, không để việc chậm xử lý nhà thầu tiếp tục trở thành nguyên nhân kéo dài tiến độ dự án.

Thi công các khu tái định cư phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam. Ảnh: Trần Tĩnh - TTXVN

Cùng với tổ chức thi công, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đặc biệt yêu cầu khắc phục những tồn tại trong nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành và giải ngân vốn đầu tư công. Đây là khâu cần sự phối hợp của nhiều bên, vì vậy trách nhiệm, đầu mối và thời hạn xử lý của từng chủ thể phải được xác định cụ thể.

Chủ đầu tư, ban quản lý dự án phải yêu cầu tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát phối hợp với nhà thầu rà soát, lập hồ sơ ngay trong quá trình nghiệm thu, xác nhận khối lượng, tạm ứng, thanh toán, xử lý phát sinh và điều chỉnh giá theo đúng quy định. Các bên cần thống nhất thành phần hồ sơ, biểu mẫu, căn cứ xác nhận; phân công đầu mối và xác định thời hạn xử lý của từng bên.

Định kỳ, các đơn vị phải rà soát để giải quyết ngay những nội dung thuộc thẩm quyền, đồng thời báo cáo kịp thời những vấn đề vượt thẩm quyền. Tư vấn giám sát phải bảo đảm trách nhiệm kiểm tra độc lập, tính chính xác của khối lượng và chất lượng công trình, không để việc phối hợp thiếu chủ động làm phát sinh chậm trễ.

Đáng chú ý, Bộ trưởng Bộ Xây dựng yêu cầu giám đốc các ban quản lý dự án trực tiếp tổ chức làm việc cụ thể với nhà thầu thi công, tư vấn thiết kế và tư vấn giám sát để xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm của từng chủ thể trong việc chậm thanh toán khối lượng hoàn thành; đồng thời xác định mốc tiến độ hoàn thành của từng chủ thể.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng cũng yêu cầu rà soát quy trình nghiệm thu, thanh toán của chủ đầu tư và tư vấn giám sát, bảo đảm nhanh chóng, đúng thủ tục, không đặt thêm thủ tục ngoài quy định. Các đơn vị cần chủ động đôn đốc nhà thầu hoàn thiện hồ sơ nội nghiệp, nhất là những nội dung liên quan đến điều chỉnh thiết kế, điều chỉnh dự toán; hạn chế yêu cầu bổ sung nhiều lần và rút ngắn thời gian hoàn thiện hồ sơ.

Với từng hồ sơ thanh toán, phần giá trị đã đủ căn cứ phải được giải quyết ngay, không để phần còn phải đối chiếu làm chậm việc thanh toán toàn bộ hồ sơ. Khối lượng hoàn thành, cấu kiện bán thành phẩm, vật liệu tập kết tại công trường và chi phí trượt giá được thanh toán căn cứ quy định của hợp đồng và pháp luật liên quan.

Đối với tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát, yêu cầu tăng cường nhân lực để xử lý hồ sơ nội nghiệp đi kèm trách nhiệm phối hợp và thực hiện đúng nhiệm vụ chuyên môn. Trường hợp để xảy ra chậm trễ, phải làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan và xử lý theo quy định. Lấy đó làm cơ sở để việc kiểm điểm không chỉ dừng ở nhận diện vướng mắc chung mà phải xác định được khâu nào chậm, chủ thể nào chịu trách nhiệm và thời hạn khắc phục.