Bộ Xây dựng yêu cầu đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán để tăng tốc giải ngân

Nhà thầu thi công một đoạn trên tuyến cao tốc Bắc - Nam. Ảnh: Quốc Khánh

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh vừa có công điện yêu cầu các cục, vụ chuyên ngành, ban quản lý dự án và sở xây dựng các địa phương tập trung hoàn thiện thủ tục nghiệm thu, thanh toán khối lượng thi công hoàn thành tại các dự án hạ tầng giao thông, qua đó đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

Theo Bộ Xây dựng, thời gian qua, Bộ đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị và chủ đầu tư, ban quản lý dự án đẩy nhanh tiến độ thi công, giải ngân. Tuy nhiên, đến nay công tác giải ngân vốn đầu tư công của Bộ chưa có sự bứt phá, chưa đáp ứng kế hoạch đề ra.

Bên cạnh những nguyên nhân khách quan như giải phóng mặt bằng chậm, nguồn vật liệu khan hiếm, giá nhiên liệu và vật liệu tăng cao ảnh hưởng đến tiến độ thi công, Bộ trưởng Trần Hồng Minh chỉ ra một nguyên nhân liên quan trực tiếp đến quá trình giải ngân là việc nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành tại một số dự án còn chậm.

Để khắc phục, các chủ đầu tư, ban quản lý dự án được yêu cầu trong tháng 8/2026 rà soát, hoàn thiện toàn bộ hồ sơ thiết kế, dự toán, hợp đồng và phụ lục hợp đồng đối với các hạng mục điều chỉnh, bổ sung, bảo đảm đủ điều kiện thanh toán và tuân thủ quy định pháp luật.

Các đơn vị cũng phải tập trung nhân lực hoàn thành việc phê duyệt dự toán giá vật liệu tại mỏ theo cơ chế đặc thù và các hạng mục tạm tính, bảo đảm đủ điều kiện thanh toán trước ngày 20/9/2026.

Bộ Xây dựng đồng thời yêu cầu các chủ đầu tư, ban quản lý dự án chủ động phối hợp với địa phương để công bố chỉ số giá kịp thời, hoàn thiện thủ tục thanh toán chi phí trượt giá theo quy định hợp đồng. Việc thanh toán, tạm thanh toán khối lượng hoàn thành, cấu kiện bán thành phẩm, vật tư, vật liệu tập kết tại công trường phải được thực hiện nhanh, gọn và đúng thủ tục.

Quy trình xử lý hồ sơ thanh toán nội bộ cũng phải được công khai, rút ngắn thời gian xử lý phù hợp quy định. Bộ yêu cầu xử lý nghiêm trường hợp lãnh đạo, cán bộ, phòng, ban cố tình chậm trễ trong thanh toán, giải ngân nếu có.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu thủ trưởng các đơn vị chịu trách nhiệm toàn diện trước Bộ trưởng về chất lượng công trình, tiến độ thực hiện và kết quả giải ngân hàng tháng. Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc và đánh giá kết quả thực hiện hằng tuần, đồng thời kịp thời xử lý trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân không hoàn thành nhiệm vụ.

“Kết quả giải ngân là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu các chủ đầu tư/ban quản lý dự án”, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu việc đẩy nhanh tiến độ phải gắn với chất lượng công trình, hiệu quả đầu tư và tuân thủ pháp luật, không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí.

Về phía các cơ quan chuyên môn, Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng và Cục Đường bộ Việt Nam được giao tăng cường kiểm tra, đôn đốc các chủ đầu tư, ban quản lý dự án đẩy nhanh thi công và thanh toán khối lượng hoàn thành, nhất là tại các dự án chậm tiến độ, giải ngân thấp, có nguy cơ không hoàn thành kế hoạch năm 2026.

Các cơ quan này đồng thời phải kịp thời tham mưu Bộ xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Vụ Kế hoạch - Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với các cục chuyên ngành rà soát, tổng hợp và tham mưu lãnh đạo Bộ chấp thuận kế hoạch giải ngân những tháng cuối năm 2026 theo đề nghị của các chủ đầu tư, ban quản lý dự án.

Đáng chú ý, Bộ yêu cầu tổng hợp số vốn hết nhiệm vụ chi và số vốn kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách Trung ương năm 2026 có khả năng không giải ngân hết, từ đó tham mưu lãnh đạo Bộ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh giảm kế hoạch năm, hạn chế lãng phí nguồn lực đầu tư.