Bộ Y tế đề xuất cấm sản xuất, kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Bổ sung nhiều hành vi bị nghiêm cấm

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sáng 21/9, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. 

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành phiên họp. Ảnh: Vũ Hiếu

Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, dự thảo Luật bổ sung quy định cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác. Đồng thời, cấm sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu thiết bị điện tử, cụm linh kiện, linh kiện rời, dung dịch để lắp ráp, sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác và cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá.

Thứ trưởng Bộ Y tế cũng cho biết, dự thảo Luật gồm có 3 điều: Điều 1: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Điều 2: Hiệu lực thi hành. Điều 3: Điều khoản chuyển tiếp. 

Về nội dung sửa đổi, bổ sung: dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khái niệm thuốc lá tại khoản 1 Điều 2 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm bảo đảm tên luật bao quát đầy đủ các sản phẩm thuốc lá được luật điều chỉnh. Đồng thời bổ sung khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thiết bị điện tử, thuốc lá đặc chế và thuốc lá khác vào khoản 1 Điều 2.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ảnh: Vũ Hiếu

Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho rằng, sửa đổi, bổ sung các quy định trên nhằm luật hóa khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người vốn đã bị cấm tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội. Ngoài ra dự thảo Luật cũng sửa đổi, bổ sung khái niệm: nguyên liệu thuốc lá; trưng bày thuốc lá; tiếp thị thuốc lá.

Cùng với đó, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung nguyên tắc tại khoản 4 Điều 3 để bảo đảm chính sách dân tộc và bảo vệ các đối tượng dễ bị tổn thương như phụ nữ, trẻ em khỏi các ảnh hưởng của thuốc lá. Đồng thời sửa đổi, bổ sung tại Điều 9 các hành vi bị cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác, thuốc lá đặc chế, dung dịch thuốc lá điện tử, thiết bị điện tử, linh kiện, cụm linh kiện rời dùng để lắp ráp, sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác để phù hợp với hệ thống pháp luật.

Không làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với thuốc lá

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban thống nhất phạm vi sửa đổi, bổ sung và tên gọi của Luật. Nội dung dự thảo Luật cơ bản phù hợp với chủ trương của Đảng, quy định của Hiến pháp, cơ bản bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế. Hồ sơ dự án Luật cơ bản bảo đảm theo quy định.

Góp ý chi tiết dự án Luật, Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của dự án Luật với các luật có liên quan và các dự án luật dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai. Đồng thời, giải trình cụ thể về phương án, lộ trình xử lý đối với các hạn chế, nhất là các quy định liên quan trực tiếp đến việc giảm tiếp cận, giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá của luật hiện hành đã qua đánh giá tổng kết nhưng chưa đề xuất sửa đổi, bổ sung.

Về nội dung dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi khái niệm thuốc lá và bổ sung các khái niệm về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá đặc chế tại Điều 2 của Luật hiện hành. Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục rà soát, xử lý các khái niệm bảo đảm tính khoa học, rõ ràng về bản chất, thống nhất về cách hiểu, bao quát được các sản phẩm thuốc lá hiện có và sản phẩm thuốc lá khác có thể phát sinh, thuận lợi cho việc nhận diện và tổ chức thực hiện, không xung đột với các luật khác.

Sau khi nghe các báo cáo, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến góp ý dự án Luật. Theo đó, các ý kiến đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu chuẩn hóa các khái niệm theo hướng không chỉ dựa vào tên gọi, cấu tạo, mà phải bao quát được bản chất, phương thức sử dụng, bảo đảm luật có khả năng điều chỉnh các sản phẩm có thể phát sinh sau này. Đối với các hành vi bị nghiêm cấm, đề nghị rà soát quy định đủ rõ, minh bạch và có khả năng thực thi, cần kiểm soát và xử lý được các tài khoản vi phạm hoặc phối hợp xử lý giao dịch xuyên biên giới.

Đối với việc cấm trưng bày thuốc lá, có ý kiến đề nghị cần phân định rõ giữa trưng bày, quảng cáo và cung cấp thông tin cần thiết cho giao dịch hợp pháp, bảo đảm thống nhất trong áp dụng và tránh phát sinh vướng mắc khi thực thi.

Các ý kiến cũng thống nhất với chủ trương cần đẩy mạnh cải cách hành chính, cắt giảm thủ tục, tuy nhiên đề nghị rà soát kỹ để bảo đảm cắt giảm các thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh nhưng không làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với sản phẩm thuốc lá. Đồng thời đề nghị cần rà soát đồng bộ giữa luật này với Luật Đầu tư và các luật khác có liên quan.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất về sự cần thiết, phạm vi sửa đổi, bổ sung và tên gọi của dự án luật. Đồng thời đề nghị Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan phối hợp thẩm tra để hoàn thiện dự án luật cùng hồ sơ theo đúng quy định.

Trong quá trình hoàn thiện, đề nghị cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát kỹ hơn về phạm vi điều chỉnh của dự án luật; nghiên cứu chuẩn hóa các khái niệm bảo đảm tính rõ ràng, bao quát dựa trên công dụng, phương thức sản xuất và cách thức sử dụng.