Bộ Y tế nói gì về đề xuất tôn vinh, hỗ trợ BHYT gia đình có 2 con gái dưới 16 tuổi?

Một trong những nội dung được quan tâm là đề xuất chính sách hỗ trợ gia đình có ít nhất 2 con gái dưới 16 tuổi. 

Mục tiêu là nâng cao vị thế trẻ em gái 

Tại dự thảo, Bộ Y tế đề xuất những gia đình được xem xét hỗ trợ phải đáp ứng các tiêu chí như nuôi con khỏe, dạy con ngoan, con học giỏi hoặc thành đạt. 

Hình thức hỗ trợ có thể là tôn vinh, biểu dương, hỗ trợ mua BHYT học sinh, sữa học đường và các nội dung phù hợp khác do địa phương quyết định. 

Trao đổi với báo chí về nội dung này, ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) cho biết, chính sách hỗ trợ gia đình sinh con một bề là gái không phải nội dung mới mà đã được quy định tại Thông tư 01/2021/TT-BYT.

Các tỉnh, thành phố đã căn cứ vào quy định này để ban hành nghị quyết và triển khai chính sách phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. 

Chẳng hạn, một số địa phương đã hỗ trợ bằng tiền. Điểm mới trong dự thảo lần này là cách xác định đối tượng được cụ thể hơn. Theo đó, thay vì quy định gia đình "sinh con một bề là gái", dự thảo đề cập đến trẻ em gái dưới 16 tuổi, phù hợp với quy định của Luật Trẻ em về độ tuổi trẻ em.

Ông Dũng cho biết việc đưa nội dung này vào dự thảo nhằm thực hiện chủ trương giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên. Đây là một trong những chính sách quan trọng của công tác dân số. 

Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng. Ảnh: Thái Bình

Theo Cục trưởng Cục Dân số, chính sách này không nhằm khuyến khích các gia đình lựa chọn sinh con gái. Gia đình sinh 2 con gái không đồng nghĩa việc gia đình đó không có con trai. Gia đình có thể có 2 con trai, 2 con gái (số lượng con tùy gia đình quyết định).

Mục tiêu được đặt ra là giảm định kiến trọng nam hơn nữ, nâng cao vị thế của trẻ em gái và góp phần kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.

Việc đưa nội dung chính sách này vào Thông tư để thực hiện theo đúng nội dung mục 3 Kết luận số 149 ngày 10/4/2025 của Bộ Chính trị: Nghiên cứu ban hành cơ chế chính sách nhằm duy trì tỷ suất sinh thay thế; thu hẹp khoảng cách mất cân bằng giới tính khi sinh để sớm đưa về mức cân bằng tự nhiên. 

Tại mục 3, Điều 7 Luật Bình đẳng giới có quy định: Áp dụng những biện pháp thích hợp để xóa bỏ phong tục, tập quán lạc hậu cản trở thực hiện mục tiêu bình đẳng giới. Trước những ý kiến cho rằng chính sách này có thể tạo ra sự bất bình đẳng hoặc bất công, ông Dũng cho rằng mỗi chính sách được đưa đều hướng vào một nhóm đối tượng đích. 

"Đối tượng đích là nhóm mà chính sách hướng tới để giải quyết những khó khăn cụ thể. Ở đây là đưa tỷ số giới tính khi sinh đang cao về mức tự nhiên", ông Dũng nói. 

Ông Dũng cũng cho rằng chính sách hỗ trợ gia đình sinh con một bề là gái đã được thực hiện từ năm 2021 và trong thời gian qua chưa có ý kiến cho rằng chính sách này tạo ra bất bình đẳng giới hoặc bất công.

"Hiện cơ quan chủ trì đang tiếp tục lấy ý kiến các địa phương, chuyên gia, nhà khoa học đối với các nội dung của dự thảo nhằm có hướng dẫn phù hợp nhất với điều kiện kinh tế và hoàn cảnh của đất nước hiện tại", ông Dũng nói.

 Đề xuất hỗ trợ chi phí sàng lọc dự phòng vô sinh 

Theo dự thảo, thay vì chia các địa phương thành vùng mức sinh cao, thấp để áp dụng các nội dung khuyến khích khác nhau, chính sách mới hướng đến mục tiêu chung là gia tăng tỉ lệ sinh để đạt mức sinh thay thế bền vững.

Với các thôn, tổ dân phố, xã đạt các tiêu chí về tỉ lệ phụ nữ sinh con thứ hai, dự thảo đề xuất cơ chế thưởng, biểu dương và hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.

Bộ Y tế đề xuất để khuyến khích, hỗ trợ các cặp vợ chồng sinh còn gồm hỗ trợ chi phí sàng lọc dự phòng vô sinh; hỗ trợ tiền, hiện vật cho phụ nữ mang thai; hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho trẻ đến đủ tối thiểu 12 tháng tuổi và các hình thức phù hợp khác.  Ảnh: Thái Bình

Cụ thể, thôn, tổ dân phố có 3 năm liên tục đạt tỉ lệ phụ nữ sinh con thứ hai từ 50% trở lên có thể được đề xuất thưởng, biểu dương, hỗ trợ. Nếu duy trì trong 5 năm liên tục, mức thưởng, hỗ trợ được đề xuất ở cấp cao hơn. Đối với cấp xã, dự thảo cũng đưa ra các tiêu chí tương tự.

Đối với cá nhân, dự thảo đề xuất trao quyền cho địa phương căn cứ điều kiện thực tế để lựa chọn các hình thức khuyến khích, hỗ trợ phụ nữ và các cặp vợ chồng sinh con.

Cụ thể để khuyến khích gồm hỗ trợ chi phí sàng lọc dự phòng vô sinh; hỗ trợ tiền, hiện vật cho phụ nữ mang thai; hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho trẻ đến đủ tối thiểu 12 tháng tuổi và các hình thức phù hợp khác.

Dự thảo đề xuất nhóm chính sách về nâng cao chất lượng dân số theo hướng can thiệp sớm, từ trước khi các cặp nam nữ kết hôn.

Dự thảo đề xuất hỗ trợ chi phí tư vấn, khám sức khỏe di truyền trước khi kết hôn đối với nam, nữ có tiền sử gia đình trong vòng 3 đời có người mắc bệnh, tật bẩm sinh; hoặc là người dân tộc thiểu số tại khu vực miền núi có tình trạng tảo hôn, kết hôn cận huyết.

Đây là nội dung được xây dựng trên cơ sở Luật Dân số, trong đó quy định khuyến khích nam, nữ chủ động tiếp cận dịch vụ tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn.