'Bóc phốt' trên mạng: Khi quyền lên tiếng có thể trở thành rủi ro pháp lý

Chỉ cần gõ từ khóa “bóc phốt” trên các nền tảng mạng xã hội, không khó để bắt gặp hàng loạt bài đăng phản ánh trải nghiệm tiêu cực, từ mua hàng kém chất lượng đến mâu thuẫn cá nhân. Nhiều nội dung nhanh chóng thu hút sự chú ý, thậm chí trở thành “drama” lan truyền rộng rãi.

Với không ít người trẻ, đây được xem là cách đòi lại công bằng khi quyền lợi bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, theo Thạc sĩ, Luật sư Nguyễn Thị Hồng Nhung (Giám đốc Công ty Luật TNHH Trần Vũ), “bóc phốt” không phải là khái niệm pháp lý, mà chỉ là cách gọi phổ biến trên mạng xã hội để chỉ hành vi công khai thông tin về cá nhân hoặc tổ chức.

Thạc sĩ, Luật sư Nguyễn Thị Hồng Nhung (Giám đốc Công ty Luật TNHH Trần Vũ)

Luật sư cho biết, hành vi này có thể bị xem là vi phạm pháp luật nếu rơi vào các trường hợp như: đăng tải thông tin sai sự thật, chưa được kiểm chứng; sử dụng nội dung mang tính xúc phạm, bôi nhọ; công khai thông tin đời sống riêng tư khi chưa được đồng ý hoặc dùng từ ngữ mang tính quy kết như “lừa đảo”, “chiếm đoạt” khi chưa có kết luận từ cơ quan có thẩm quyền.

Pháp luật Việt Nam ghi nhận quyền tự do ngôn luận nhưng đồng thời cũng bảo vệ quyền nhân thân, danh dự, uy tín và đời sống riêng tư của cá nhân, tổ chức thông qua nhiều quy định cụ thể như Bộ luật Dân sự 2015, Bộ luật Hình sự 2015 hay các nghị định liên quan.

Không phải “nói đúng sự thật” là không vi phạm

Một trong những quan điểm phổ biến trên mạng xã hội là “chỉ cần nói đúng sự thật thì không sao”. Tuy nhiên, theo luật sư, cách hiểu này chưa đầy đủ.

Hiến pháp Việt Nam quy định đời sống riêng tư, bí mật cá nhân là quyền bất khả xâm phạm. Do đó, ngay cả khi thông tin là đúng, việc đăng tải nếu xâm phạm đến các yếu tố này vẫn có thể bị xem là hành vi vi phạm pháp luật.

Bên cạnh đó, việc chia sẻ thông tin khi không có đủ bằng chứng cũng tiềm ẩn rủi ro. Người đăng có thể bị buộc gỡ bỏ nội dung, cải chính công khai, thậm chí đối mặt với trách nhiệm hành chính, dân sự hoặc hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Đáng chú ý, các phát ngôn mang tính quy chụp như “lừa đảo”, “thiếu đạo đức” khi chưa có kết luận chính thức cũng có thể bị xem là xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác. Theo quy định, một cá nhân chỉ bị coi là có tội khi có bản án có hiệu lực của tòa án.

Công khai thông tin cá nhân: Ranh giới dễ bị vượt qua

Trong nhiều bài “bóc phốt”, không ít người đăng kèm theo số điện thoại, địa chỉ hoặc hình ảnh cá nhân của người bị phản ánh với mục đích “cảnh báo cộng đồng”. Tuy nhiên, đây lại là hành vi dễ vi phạm pháp luật.

Luật sư Nguyễn Thị Hồng Nhung nhấn mạnh, cá nhân có quyền đối với hình ảnh và thông tin riêng tư của mình. Việc thu thập, sử dụng hay công khai các dữ liệu này phải có sự đồng ý của chủ thể. Nếu vi phạm, người đăng tải có thể bị xử lý hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc phải bồi thường thiệt hại theo quy định.

Không chỉ người đăng “bóc phốt”, người bị đăng tải thông tin cũng có quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình. Theo luật sư, khi bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm hoặc đời sống riêng tư, cá nhân có thể yêu cầu tòa án buộc gỡ bỏ thông tin, xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại. Ngoài ra, người bị ảnh hưởng cũng có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền vào cuộc để xem xét, xử lý hành vi vi phạm theo quy định pháp luật.

Cách lên tiếng an toàn trên mạng xã hội

Ở góc độ khác, không thể phủ nhận mạng xã hội là kênh phản ánh nhanh, giúp nhiều vấn đề được chú ý và xử lý kịp thời. Tuy nhiên, việc sử dụng “quyền lên tiếng” như thế nào để không vượt ranh giới pháp luật là điều cần được cân nhắc.

Luật sư khuyến nghị, người trẻ cần hiểu rõ nguyên tắc: tự do ngôn luận đi kèm với trách nhiệm tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Trước khi đăng tải, cần kiểm chứng thông tin, tránh lan truyền nội dung chưa xác thực và thận trọng với các bình luận mang tính cá nhân đối với những vấn đề nhạy cảm.

Thay vì đăng tải trong cảm xúc bức xúc, việc lựa chọn cách diễn đạt khách quan và sử dụng các kênh khiếu nại chính thức trong trường hợp cần thiết sẽ giúp giảm thiểu rủi ro.

Mạng xã hội có thể là nơi để chia sẻ, nhưng không phải là “vùng miễn trừ trách nhiệm”. Với mỗi bài đăng, người dùng, đặc biệt là người trẻ cần ý thức rõ những hệ quả pháp lý có thể phát sinh từ chính nội dung mình công khai.

Ảnh: NVCC