Bồi đắp niềm tin từ lắng nghe và đối thoại với Nhân dân

Một góc thành phố Bắc Ninh. (Ảnh: THANH HƯƠNG)

Cụ thể hóa bước chuyển tư duy từ “quản lý” sang “phục vụ”, mô hình “Trà tối cùng người dân” ở xã Quang Trung, thành phố Bắc Ninh đã mở ra không gian đối thoại mới để cấp ủy, chính quyền kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân; tạo kênh tuyên truyền chủ trương, chính sách gần gũi, dễ tiếp cận, đồng thời xác định những việc cần làm ngay từ cơ sở.

Tối cuối tuần, thay vì những chương trình định sẵn trong không gian hội họp, cuộc gặp gỡ cởi mở giữa lãnh đạo cấp ủy, chính quyền và người dân bên ấm trà, cùng chuyện trò về những điều rất đỗi đời thường, những trăn trở và kiến nghị mong muốn được trao đổi, giải quyết thấu đáo. Khoảng cách cứ thế gần hơn bằng sự chân thành và lắng nghe. Những vướng mắc từng bước được tháo gỡ.

Chủ động đến với người dân

Chia sẻ về ý tưởng và hiệu quả bước đầu từ mô hình “Trà tối cùng người dân”, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Quang Trung Nguyễn Xuân Tuyển cho biết, từ bài học thực tiễn của cách mạng Việt Nam và tư tưởng Hồ Chí Minh về “lấy dân làm gốc” đến yêu cầu xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong bối cảnh mới, một quan điểm nhất quán vẫn được khẳng định, mọi chủ trương đều bắt nguồn từ đời sống Nhân dân và vì Nhân dân phục vụ.

Sáng kiến “Trà tối cùng người dân” được triển khai tại các thôn trong xã với mong muốn thu hẹp khoảng cách giữa cấp ủy, chính quyền và người dân. Qua đó, chính quyền có thêm một kênh để lắng nghe và thấu hiểu, người dân có thêm một không gian để bày tỏ, gửi gắm tiếng nói của mình, góp phần thắt chặt thêm quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong giai đoạn mới.

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Quang Trung, thực tế không phải do thiếu các kênh tiếp dân, đối thoại, mà là đổi mới cách tiếp cận. Thay vì chờ người dân đến trụ sở, cấp ủy, chính quyền chủ động đến với người dân, tạo không gian trao đổi gần gũi ngay tại cộng đồng. Phương thức này nhằm chuyển mạnh từ tiếp nhận kiến nghị sang chú trọng theo dõi và giải quyết đến cùng những vấn đề thuộc thẩm quyền.

Dự một buổi trà tối cùng người dân thôn Lam Cốt có đầy đủ đại diện lãnh đạo Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã Quang Trung; đại diện các ngành, đoàn thể và nhất là sự có mặt rất đông của người dân trong thôn. Trong không khí thân tình, nhiều người nhanh chóng vượt qua e ngại ban đầu tham gia ý kiến sôi nổi. Các nhóm nội dung tập trung vào hiện trạng hạ tầng, giao thông, điện chiếu sáng; những vướng mắc trong thủ tục hành chính về đất đai, thu gom và phân loại rác thải; chuyển đổi mô hình sản xuất, tiếp cận chính sách hỗ trợ và tiêu thụ sản phẩm...

Theo Trưởng thôn Nguyễn Văn Thọ, các buổi trà tối thường được tổ chức vào 19 giờ 30 phút ngày cuối tuần, khung giờ phù hợp sau ngày lao động, giúp mở rộng cơ hội tham gia đối với công nhân, thanh niên, phụ nữ, hộ sản xuất, kinh doanh. Không khí thân tình, cởi mở, không đặt nặng nghi thức hành chính, khiến những vấn đề dù khó đến đâu cũng dễ dàng được nói hết để cùng trao đổi, giải quyết thấu lý, đạt tình.

Các ý kiến đối thoại không dừng ở “nghe và ghi nhận” mà được tổng hợp, phân loại, chỉ đạo xử lý và theo dõi, theo 3 nhóm: Các ý kiến được giải đáp, hướng dẫn ngay tại buổi đối thoại; cần kiểm tra, xác minh hoặc phối hợp xử lý theo thẩm quyền cấp xã; tiếp thu, tổng hợp và kiến nghị cấp có thẩm quyền. Trên tinh thần tất cả vấn đề đều được xem xét, thông tin cho người dân về hướng xử lý và kết quả khi có phản hồi, qua đó nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực cán bộ cơ sở

Tại Hội nghị Trung ương 4 vừa qua, khái quát 4 trọng tâm về nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng, quy tụ và phát huy sức mạnh để hiện thực hóa mục tiêu phát triển, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu, phải thật sự dựa vào Nhân dân để xây dựng Đảng. Niềm tin của Nhân dân phải được bồi đắp từ việc lắng nghe, tiếp thu ý kiến đúng, giải quyết quyền lợi chính đáng và sửa chữa khuyết điểm của cán bộ, đảng viên.

Qua hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, để guồng máy hành chính thật sự “vận hành hiệu quả” và hướng tới đích đến là “Nhân dân thụ hưởng”, điểm mấu chốt là tối ưu hóa phương thức vận hành từ cấp cơ sở. Khi định hướng của Đảng đi vào đời sống, thước đo lớn nhất thể hiện ở mức độ hài lòng, sự đồng thuận và niềm tin của người dân.

Đồng chí Dương Thị Chín, Bí thư Chi bộ thôn Lam Cốt cho biết, sau sáp nhập, địa bàn từ thôn đến xã đều mở rộng cùng quá trình phát triển kinh tế-xã hội, đầu tư hạ tầng và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, đặt ra nhiều vấn đề cần cấp ủy, chính quyền nắm bắt và giải quyết kịp thời. Có vấn đề không lớn về quy mô, nhưng lại tác động trực tiếp đến đời sống. Nếu được phát hiện, trao đổi và giải quyết sớm thì có thể tháo gỡ ngay từ cơ sở, tránh phát sinh kiến nghị, tranh chấp phức tạp.

Ghi nhận sáng kiến của lãnh đạo xã Quang Trung, đồng chí Nguyễn Văn Hiệp, nguyên Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã chia sẻ, đây là chương trình rất mới từ khi thành lập chính quyền địa phương 2 cấp. Từng tham gia đảm nhiệm nhiều vị trí trong hệ thống chính trị cấp xã, ông hiểu được những khó khăn, phức tạp dồn về cơ sở. Những vấn đề khó, mới đặt ra cho cấp xã sau sáp nhập, nếu cán bộ không đủ năng lực, trình độ, bản lĩnh, kinh nghiệm và sáng tạo thì các mục tiêu sẽ khó hoàn thành.

Qua 6 lần tổ chức "Trà tối cùng người dân", đồng chí Nguyễn Xuân Tuyển cho rằng, hiệu quả của mô hình phụ thuộc trực tiếp vào thái độ và phương pháp của cán bộ tham gia. Vì vậy, nguyên tắc “4 không - 5 phải” (4 không: Ngắt lời, áp đặt ý kiến; né tránh, bao biện hoặc đổ lỗi; sử dụng ngôn ngữ hành chính, chuyên môn khó hiểu; hứa những nội dung vượt thẩm quyền; 5 phải: Tôn trọng, cầu thị và lắng nghe; ghi nhận trung thực; giải thích rõ ràng, dễ hiểu; xác định rõ hướng xử lý, trách nhiệm và thời gian; cảm ơn, tiếp thu và trân trọng các ý kiến đóng góp) luôn được áp dụng chung trong giao tiếp, đối thoại.

Mô hình này không chỉ tạo diễn đàn đối thoại, còn là phương thức tuyên truyền, giải thích chủ trương, chính sách và vận động nhân dân tham gia thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội. Theo đó, trên địa bàn 15 thôn của xã Quang Trung, người dân đã tự nguyện hiến hơn 10.000m² đất ở và đất nông nghiệp để mở rộng đường giao thông, chỉnh trang khu dân cư và thực hiện các công trình phục vụ lợi ích chung. Thông qua các buổi trà tối, cán bộ, công chức và Tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến và tài khoản định danh điện tử. Đến nay, toàn xã đã kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID mức 2 cho hơn 70% công dân đủ điều kiện; tỷ lệ thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến đạt 100%; tỷ lệ người dân nhận lương hưu, trợ cấp bảo trợ xã hội qua tài khoản ngân hàng đạt khoảng 85%...

Trong bối cảnh mới, yêu cầu xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, lấy sự hài lòng và niềm tin của Nhân dân làm thước đo càng trở nên rõ nét. Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới xác định con người là trung tâm, đội ngũ cán bộ giữ vai trò then chốt, niềm tin của Nhân dân là thước đo cao nhất. Từ những yêu cầu lớn ấy, đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành không chỉ là đổi mới quy trình hành chính mà trước hết phải đổi mới cách tiếp cận: chủ động đến với dân, lắng nghe, đối thoại và giải quyết công việc của người dân ngay từ cơ sở.