Bồi đắp sức mạnh văn hóa trong Quân đội

Trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 - 24/11/2026), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) lần đầu tiên được tổ chức trên phạm vi cả nước, đánh dấu sự quan tâm ngày càng sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với sự nghiệp phát triển văn hóa. Thông qua chuỗi hoạt động trên phạm vi cả nước, Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 hướng tới tôn vinh bản sắc dân tộc, khơi dậy tinh thần đoàn kết, tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia sáng tạo và thụ hưởng văn hóa.

Cán bộ Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh giới thiệu với chiến sĩ mới về lịch sử xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Bộ đội Biên phòng nói chung và Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh nói riêng. Ảnh: Xuân Hùng

Cán bộ Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh giới thiệu với chiến sĩ mới về lịch sử xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Bộ đội Biên phòng nói chung và Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh nói riêng. Ảnh: Xuân Hùng

Trong Quân đội, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng xác định chăm lo đời sống văn hóa, văn học nghệ thuật là một nội dung quan trọng nhằm củng cố bản lĩnh chính trị, bồi đắp đời sống tinh thần và hun đúc phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”. Từ những chủ trương ở tầm chiến lược đến các hoạt động cụ thể tại đơn vị, văn hóa đang ngày càng khẳng định vai trò trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức.

Tại chương trình gặp mặt cán bộ văn hóa, văn nghệ sĩ Quân đội nhân Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tổ chức ngày 19/11 tại Hà Nội, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nhắc đến ca khúc “Năm anh em trên một chiếc xe tăng”, gợi nhớ 16 năm gắn bó với bộ đội xe tăng. Những ca khúc như “Chiều biên giới”, “Hoa sim biên giới”... gắn với những ký ức quân ngũ được đồng chí chia sẻ. Qua những chia sẻ ấy, có thể cảm nhận sức sống bền bỉ của những tác phẩm đã trở thành một phần trong đời sống người lính.

Chương trình gặp mặt do Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tổ chức vì thế mang ý nghĩa thiết thực đối với đội ngũ cán bộ văn hóa, văn nghệ sĩ Quân đội. Sự ghi nhận những đóng góp trong sáng tạo nghệ thuật cũng thể hiện niềm tin và kỳ vọng đối với các thế hệ văn nghệ sĩ. Sự quan tâm, lắng nghe, chia sẻ và tạo điều kiện tiếp cận thực tiễn quân sự, quốc phòng cũng là nguồn động viên để những người làm nghệ thuật tiếp tục gắn bó với hình tượng người lính, với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đại tá, Nghệ sĩ Ưu tú, đạo diễn Đặng Thái Huyền chia sẻ mong muốn đưa những bộ phim về lịch sử, chiến tranh cách mạng đến gần hơn với khán giả trẻ. Theo nữ đạo diễn, hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu xương và sự hy sinh của nhiều thế hệ. Nhận thức sâu sắc điều đó, người nghệ sĩ càng phải làm việc nghiêm túc, có trách nhiệm để mỗi tác phẩm giúp công chúng hiểu hơn về lịch sử, trân trọng những giá trị của cuộc sống hiện tại và ý thức rõ trách nhiệm đối với đất nước.

Muốn sáng tác những tác phẩm có chiều sâu, phản ánh chân thực đời sống quân ngũ, văn nghệ sĩ cần có vốn sống và điều kiện tiếp cận thực tiễn. Tại cuộc gặp, Đại tướng Phan Văn Giang đề nghị các cơ quan, đơn vị tạo điều kiện thuận lợi để văn nghệ sĩ tiếp cận thực tiễn quân sự, quốc phòng, nhất là tại những địa bàn trọng yếu và trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ mới. Những chuyến đi, cuộc gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với cán bộ, chiến sĩ sẽ giúp người sáng tác hiểu rõ hơn công việc, tâm tư, tình cảm và những hy sinh thầm lặng của người lính. Đó là chất liệu quan trọng để hình thành những tác phẩm chân thực, giàu sức thuyết phục.

Cùng với việc tạo điều kiện cho hoạt động sáng tác, Đại tướng Phan Văn Giang yêu cầu quan tâm phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng và trọng dụng tài năng; chú trọng đầu tư vào lĩnh vực văn học, nghệ thuật, nâng cao chất lượng sáng tác và đưa những tác phẩm có giá trị đến với bộ đội và công chúng. Những nhiệm vụ này được đặt ra đối với Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam và các cơ quan chức năng, nhằm xây dựng môi trường hoạt động văn hóa, nghệ thuật ngày càng thuận lợi, tạo điều kiện để văn nghệ sĩ yên tâm sáng tạo, cống hiến.

Ở tầm quốc gia, phát triển văn hóa được Đảng xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng, gắn trực tiếp với mục tiêu phát triển đất nước và xây dựng con người Việt Nam. Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam khẳng định văn hóa, con người là nguồn lực nội sinh quan trọng của phát triển. Cùng với đó, Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội được thông qua ngày 24/4/2026, tạo thêm cơ sở pháp lý cho việc hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển văn hóa, trong đó quy định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam. Những chủ trương, chính sách này thể hiện sự chuyển biến trong nhận thức và hành động, đặt yêu cầu chăm lo văn hóa gắn với việc tạo điều kiện để nhân dân tham gia sáng tạo, bảo tồn và thụ hưởng các giá trị văn hóa.

Trao đổi với phóng viên, Đại tá, nhạc sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Tuấn Anh, Trưởng đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng cho biết: “Những đổi mới về cơ chế, chính sách tại Nghị quyết số 28 mở thêm cơ hội để văn nghệ sĩ yên tâm gắn bó với nghề, dành tâm sức cho sáng tạo. Sự quan tâm, trân trọng ấy cũng đặt lên vai người nghệ sĩ trách nhiệm đáp lại niềm tin của xã hội. Trách nhiệm đó cần được thể hiện qua lao động nghệ thuật nghiêm túc, qua những tìm tòi để có tác phẩm chạm đến cảm xúc, bồi dưỡng tâm hồn và sống mãi trong lòng công chúng”.

Năm 2026, Ngày Văn hóa Việt Nam diễn ra đúng dịp kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất. Lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” tiếp tục mang ý nghĩa thời sự trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Đối với Quân đội, phát triển văn hóa còn gắn với nhiệm vụ xây dựng con người quân nhân có bản lĩnh chính trị vững vàng, lối sống trong sáng, giàu tình nghĩa, có trách nhiệm với nhân dân và Tổ quốc. Chăm lo đời sống văn hóa, tinh thần cũng là chăm lo những giá trị làm nên sức mạnh của người lính, giúp mỗi quân nhân thêm yêu đơn vị, gắn bó với đồng đội và vững vàng trước mọi khó khăn, thử thách.

Quán triệt chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, Quân ủy Trung ương đã ban hành Chỉ thị số 676-CT/QUTW ngày 20/6/2026 về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới. Chỉ thị đặt ra yêu cầu cụ thể đối với cấp ủy, chỉ huy các cấp trong lãnh đạo, tổ chức các hoạt động văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, góp phần hình thành nhân cách người quân nhân cách mạng. Chủ trương này đang được cụ thể hóa bằng những nội dung thiết thực tại các cơ quan, đơn vị. Qua tìm hiểu tại Trung tâm Huấn luyện Bộ đội Biên phòng, chúng tôi ghi nhận việc giáo dục, giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa "Bộ đội Cụ Hồ" đã được lồng ghép vào chương trình giáo dục, huấn luyện, gắn với quá trình rèn luyện, trưởng thành của chiến sĩ.

Để các hoạt động văn hóa đi vào nền nếp và đáp ứng nhu cầu của bộ đội, vai trò tham mưu, tổ chức của đội ngũ cán bộ phụ trách văn hóa có ý nghĩa quan trọng. Tại lớp tập huấn nghiệp vụ văn hóa, văn nghệ toàn quân năm 2026, Thiếu tướng Nguyễn Xuân Thủy, Phó Cục trưởng Cục Tuyên huấn (Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam) nhấn mạnh yêu cầu chủ động tham mưu sát thực tiễn, chú trọng chất lượng và hiệu quả giáo dục. Từ yêu cầu đó, cán bộ làm công tác văn hóa cần nắm chắc đặc điểm nhiệm vụ, điều kiện sinh hoạt của đơn vị để lựa chọn nội dung, hình thức tổ chức phù hợp, thu hút bộ đội tham gia và phát huy hiệu quả giáo dục.

Cùng với việc nâng cao chất lượng hoạt động, điều kiện tiếp cận văn hóa của bộ đội cũng được quan tâm. Tháng 4/2026, Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam đề xuất sửa đổi các tiêu chuẩn trang bị văn hóa, trong đó chú trọng bổ sung, nâng cấp thiết bị kỹ thuật số, tạo điều kiện để bộ đội tiếp cận sách, báo và các sản phẩm văn hóa. Những đề xuất này hướng tới đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng đa dạng của quân nhân, phù hợp với sự phát triển của công nghệ và đặc điểm hoạt động của các đơn vị đóng quân phân tán, ở địa bàn xa trung tâm.

Đối với Bộ đội Biên phòng, chăm lo đời sống văn hóa cho cán bộ, chiến sĩ còn gắn chặt với nhiệm vụ công tác và đặc điểm địa bàn biên giới. Ở những nơi điều kiện sinh hoạt còn khó khăn, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao vừa đáp ứng nhu cầu tinh thần của bộ đội, vừa tạo cơ hội để cán bộ, chiến sĩ gần gũi, gắn bó hơn với nhân dân. Đơn cử như tại xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị, Đồn Biên phòng Làng Mô, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị, đã hỗ trợ tổ chức giải bóng đá nữ, đồng thời bảo đảm trật tự, an toàn để người dân tham gia. Đơn vị cũng tổ chức các hoạt động giao lưu thể thao, văn nghệ cho cán bộ, chiến sĩ. Những hoạt động này tạo không gian sinh hoạt chung, giúp quân và dân có thêm dịp gặp gỡ, chia sẻ, tăng cường sự gắn bó giữa bộ đội với cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương.

Không gian văn hóa của người lính ngày nay còn mở rộng lên môi trường số. Bộ Quốc phòng đã ban hành Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số, đặt ra yêu cầu về trách nhiệm, thái độ và hành vi của mỗi quân nhân khi tham gia không gian mạng. Trong điều kiện thông tin được chia sẻ nhanh chóng, đa chiều, việc giữ gìn hình ảnh người lính cần được thể hiện qua từng hành vi cụ thể: tôn trọng người khác, ứng xử có văn hóa, thận trọng khi tiếp nhận và chia sẻ thông tin, chấp hành nghiêm các quy định của Quân đội. Đây cũng là một nội dung quan trọng trong xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Đại tướng Phan Văn Giang tại chương trình gặp mặt cán bộ văn hóa, văn nghệ sĩ Quân đội ngày 19/11, Thượng tướng Trương Thiên Tô, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam khẳng định sẽ cụ thể hóa các nội dung chỉ đạo thành chương trình, kế hoạch triển khai trong toàn quân. Đây là cơ sở để các cơ quan, đơn vị tiếp tục quan tâm đầu tư vào hoạt động văn hóa, văn nghệ, nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của bộ đội. Với đội ngũ văn nghệ sĩ, sự quan tâm ấy cần được đáp lại bằng những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật; với mỗi đơn vị, đó là trách nhiệm xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, để các giá trị tốt đẹp được nuôi dưỡng trong sinh hoạt, học tập và công tác hằng ngày.

Chăm lo phát triển văn hóa trong Quân đội hôm nay cũng chính là bồi đắp những giá trị tinh thần cho các thế hệ quân nhân mai sau. Khi văn nghệ sĩ có điều kiện sáng tạo, mỗi đơn vị xây dựng được môi trường văn hóa lành mạnh, người lính được sống trong không gian tinh thần đậm đà tình đồng chí, đồng đội và tình quân dân, văn hóa sẽ trở thành nguồn sức mạnh góp phần hun đúc bản lĩnh, ý chí và phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”.

Thanh Xuân

Nguồn Biên Phòng: https://bienphong.com.vn/boi-dap-suc-manh-van-hoa-trong-quan-doi-post509858.html