Bốn bước chuyển từ Hội nghị Trung ương 3: Chỉ dấu thành công của tinh gọn bộ máy

Phiên khai mạc Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, sáng 20/7/2026. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Sau hơn một năm sắp xếp lại giang sơn, bộ máy hành chính các cấp đã được tinh gọn; tầng nấc trung gian được giảm bớt; chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của các cơ quan từng bước được hoàn thiện; cơ chế phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh, vai trò của chính quyền cơ sở được chú trọng.

Ở Trung ương, cơ cấu tổ chức Chính phủ được tinh gọn từ 22 bộ, cơ quan ngang bộ xuống còn 17 bộ, cơ quan ngang bộ; số cơ quan thuộc Chính phủ giảm từ 8 xuống còn 5. Các tổ chức bên trong bộ, cơ quan ngang bộ được rà soát, giảm mạnh số lượng cục, vụ, chi cục và tổ chức tương đương, đồng thời chấm dứt mô hình tổng cục.

Ở địa phương, từ 63 tỉnh, thành phố giờ chỉ còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh; 3.321 đơn vị hành chính cấp xã gồm 2.621 xã, 687 phường và 13 đặc khu, đồng thời kết thúc hoạt động của 696 đơn vị cấp huyện.

Việc tinh gọn bộ máy nhà nước và hệ thống chính trị từ trung ương đến địa phương là nhằm mục tiêu giảm khoản chi thường xuyên vốn chiếm tới gần 70% tổng chi ngân sách nhà nước - cao hơn nhiều so với mức 48-50% của các quốc gia có nền hành chính tiên tiến.

Chi thường xuyên cao thì không còn đủ nguồn lực để đầu tư phát triển, tiềm ẩn nguy cơ tụt hậu, rơi vào bẫy thu nhập trung bình, suy giảm sức cạnh tranh quốc gia, đe dọa mục tiêu đưa nước ta trở thành nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và thu nhập cao vào năm 2045.

Tuy nhiên, đây không phải là mục tiêu cuối cùng và việc tinh gọn bộ máy là công cụ để chúng ta tiến tới mục đích lớn.

Theo nhìn nhận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, tinh gọn bộ máy mới chỉ là điều kiện để từ đó đất nước bước sang một “phiên bản” hoàn thiện hơn. Đó là sự lãnh đạo của Đảng đạt hiệu quả hơn, việc quản trị của Nhà nước được tốt hơn, bộ máy vận hành nhanh hơn, phục vụ nhân dân hiệu quả hơn, mức sống của nhân dân được nâng cao hơn.

Khách quan mà nói, việc sắp xếp lại bộ máy giúp cho việc loại bỏ lãng phí, giảm thiểu sự cồng kềnh, tinh giản tổ chức và quy trình. Song điều này sẽ trở nên vô nghĩa khi chúng ta nhận thấy bộ máy vẫn không hoạt động nhanh nhạy hơn, mạnh mẽ hơn và mang lại nhiều kết quả hơn. Kết cục là chất lượng phục vụ nhân dân vẫn không được cải thiện.

Công cuộc tinh gọn bộ máy hiện nay chỉ được coi là thành công khi từ đó đất nước thực sự có bước chuyển từ việc sắp xếp lại một cách cơ học toàn bộ hệ thống chính trị sang việc nâng cao chất lượng vận hành thực tế.

Hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay bao gồm: Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội, mang tính nhất nguyên về tổ chức, gắn liền với vai trò tổ chức và lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Người dân mong muốn sau khi sắp xếp các đơn vị hành chính, quy trình thủ tục sẽ được rút gọn. Ảnh: Mạnh Linh - Hoàng Tuyết/Báo Tin tức và Dân tộc

Chỉ dấu thành công của bước chuyển thứ nhất trong việc khơi thông nguồn lực của đất nước trước hết được biểu hiện ở việc nâng cao năng lực của Đảng ban hành các quyết sách phù hợp với từng giai đoạn phát triển của cách mạng Việt Nam. Các nghị quyết, chỉ thị được ban hành đều có khả năng tháo gỡ nhanh các điểm nghẽn lớn cản trở đất nước phát triển.

Chỉ dấu của việc nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng còn được thể hiện trong việc đổi mới phương thức cầm quyền - nhanh chóng đưa các chủ trương vào cuộc sống, xóa bỏ tình trạng “nghị quyết hay nhưng khâu thực thi lại dở”.

Còn biểu hiện rõ rệt của một Nhà nước quản trị tốt là đã từ bỏ tư duy quản lý phân tán, cục bộ địa phương để chuyển sang quản trị thống nhất không gian phát triển tổng thể. Nhà nước thể hiện chức năng quản lý qua việc điều tiết mang tính vĩ mô, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, bình đẳng.

Nhà nước quản trị tốt là khi các cơ quan chức năng chuyển từ thế bị động "chạy theo xử lý sự vụ" sang chủ động dự báo, kiểm soát rủi ro về môi trường, an ninh và kinh tế. Tình trạng chồng chéo chức năng giữa các cơ quan trong bộ máy nhà nước bị xóa bỏ - công chức làm việc theo nguyên tắc "rõ mục tiêu, rõ nhiệm vụ, rõ thẩm quyền, rõ nguồn lực, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ sản phẩm, rõ kết quả".

Một đặc điểm thể hiện Nhà nước quản trị tốt là công nghệ được ứng dụng trong các thủ tục hành chính để phục vụ người dân được tốt hơn, lấy người dân làm trung tâm.

Chỉ dấu quan trọng về mức độ quản trị tốt của Nhà nước là niềm tin, sự hài lòng của người dân - điều này chỉ có thể đạt được sau khi thay đổi tư duy “Nhà nước quản lý” bằng “Nhà nước phục vụ và kiến tạo”.

Đời sống của người dân được nâng cao vừa là thước đo mức độ quản trị tốt của Nhà nước vừa là mục tiêu chung của bước chuyển thứ nhất, cũng là mục tiêu cốt lõi của công cuộc phát triển đất nước mà Đảng và Nhà nước đang thực hiện.

Mọi chủ trương, quyết sách của Đảng và Nhà nước đều hướng tới mục tiêu tối thượng là phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân.

Như lời phát biểu chỉ đạo Đại hội Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ I (ngày 14/10/2025) của Tổng Bí thư Tô Lâm: Thước đo phát triển trong kỷ nguyên mới không chỉ là tốc độ tăng trưởng kinh tế, mà là chất lượng cuộc sống, mức độ phồn vinh và hạnh phúc của nhân dân.