Bóng đen chiến tranh Trung Đông bao phủ ngành công nghiệp bán dẫn, AI

Đe dọa nguồn cung vật liệu thiết yếu

Cuộc chiến đã làm nổi bật vai trò không thể thiếu của khu vực Trung Đông đối với các nguyên vật liệu cấu thành nên chuỗi cung ứng chất bán dẫn tinh vi. Trong đó, điểm nghẽn nguy hiểm nhất nằm ở nguồn cung khí heli. Heli là vật liệu thiết yếu không có chất thay thế, được sử dụng để tản nhiệt, phát hiện rò rỉ và phục vụ quy trình in thạch bản các mạch điện phức tạp của chip.

Xung đột Trung Đông khiến công nghiệp bán dẫn gặp nhiều khó khăn.

Theo hãng tin CNBC (Mỹ), Qatar hiện đang sản xuất hơn một phần ba (khoảng 38%) lượng khí heli toàn cầu dưới dạng sản phẩm phụ của ngành công nghiệp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Tuy nhiên, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran vào Khu công nghiệp Ras Laffan đã khiến toàn bộ hoạt động tại đây bị đình trệ, buộc công ty quốc gia QatarEnergy phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng. Các chuyên gia dự báo thế giới có thể sẽ phải đối mặt với việc ngừng sản xuất heli tối thiểu từ 2 đến 3 tháng và mất từ 4 đến 6 tháng để chuỗi cung ứng có thể trở lại bình thường.

Ngoài heli, khoảng 2/3 sản lượng brom của thế giới - một hóa chất quan trọng khác cho sản xuất bán dẫn - đến từ Israel và Jordan. Bộ Công nghiệp Hàn Quốc cũng cảnh báo ngành bán dẫn nước này đang phụ thuộc vào Trung Đông với 14 loại vật liệu khác nhau. Việc nhanh chóng chuyển đổi nhà cung cấp là một bài toán khó, vì các nhà sản xuất chip yêu cầu tiêu chuẩn độ tinh khiết cực kỳ khắt khe và cần nhiều thời gian để kiểm tra nguồn mới.

Khủng hoảng logistics và giá năng lượng leo thang

Ngay cả khi quá trình khai thác được nối lại, ngành bán dẫn vẫn bị đe dọa bởi các nút thắt hậu cần. Eo biển Hormuz là một điểm nghẽn hàng hải cực kỳ quan trọng, và nếu tuyến đường này bị phong tỏa dài hạn, thế giới sẽ bị cắt đứt hơn 25% nguồn cung heli khỏi thị trường.

Thêm vào đó, xung đột đã đẩy giá năng lượng tăng vọt, với giá dầu thô Brent có thời điểm vượt mức 100 USD/thùng. Quá trình sản xuất bán dẫn đòi hỏi môi trường phòng sạch khổng lồ cùng hệ thống làm mát hoạt động liên tục, do đó, chi phí năng lượng tăng cao sẽ trực tiếp đẩy chi phí sản xuất và giá thành của chip lên mức kỷ lục.

Sự kết hợp giữa chi phí nguyên vật liệu và năng lượng tăng cao đang đe dọa trực tiếp đến cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo. Các trung tâm dữ liệu AI cực kỳ tốn năng lượng, tiêu thụ điện năng gấp ba đến năm lần so với các trung tâm dữ liệu thông thường. Theo báo Times of India (Ấn Độ), việc tổng chi phí sở hữu (TCO) bị đội lên đáng kể có thể buộc các tập đoàn điện toán đám mây như Microsoft hay Amazon phải giảm chi tiêu vốn và kìm hãm việc áp dụng hạ tầng AI.

Hệ quả là, nhu cầu về chip nhớ AI sẽ bị sụt giảm. Các nhà sản xuất chip Hàn Quốc như Samsung và SK Hynix chịu rủi ro đặc biệt lớn vì họ là nguồn cung cấp chủ lực cho bộ nhớ băng thông cao (HBM) - thành phần cốt lõi trong các hệ thống của Nvidia. Mặc dù hiện tại, các nhà sản xuất lớn như TSMC và SK Hynix khẳng định họ đã đảm bảo chuỗi cung ứng đa dạng, duy trì lượng dự trữ đầy đủ và các hợp đồng HBM dài hạn đã được chốt cho năm nay, nhưng điều đó chỉ mang tính giải pháp ngắn hạn.

Sự bất ổn địa chính trị tại Trung Đông đã khiến hai nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới là Samsung và SK Hynix bốc hơi hơn 200 tỷ USD giá trị vốn hóa kể từ khi xung đột bắt đầu. Quỹ ETF VanEck Semiconductor cũng ghi nhận mức giảm khoảng 3% do tâm lý lo ngại rủi ro ngày càng lan rộng.

Một cuộc chiến kéo dài không chỉ làm giảm biên lợi nhuận của các công ty bán dẫn mà còn làm chậm đáng kể các kế hoạch mở rộng cơ sở hạ tầng AI trên quy mô toàn cầu, bao gồm cả các dự án lớn tại khu vực Trung Đông (như UAE) của những gã khổng lồ công nghệ. Cuối cùng, nếu nguồn cung cấp vật liệu bị gián đoạn trầm trọng, toàn bộ ngành công nghiệp sản xuất bán dẫn và AI toàn cầu sẽ phải hứng chịu những "cú sốc" khó lường.

Hiền Thảo