Brazil chú trọng bữa ăn học đường

Học sinh Brazil với bữa ăn trưa miễn phí tại trường. Ảnh: Auckland

Cải thiện sức khỏe và trí tuệ

Được ca ngợi là mô hình toàn cầu trong việc đảm bảo quyền được ăn uống lành mạnh của trẻ em, Chương trình PNAE bắt nguồn từ sự đảm bảo Hiến pháp của Brazil về quyền được ăn uống và sức khỏe. Theo đó, trẻ em dưới 18 tuổi có quyền được ăn những bữa ăn lành mạnh ở trường học. Sáng kiến phản ánh nguyên tắc đằng sau hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân của quốc gia Nam Mỹ này. Bởi bữa ăn học đường lành mạnh là nền tảng chiến lược, quyết định tầm vóc, trí tuệ, sức khỏe, đề kháng lâu dài của trẻ trong tương lai, đặc biệt giúp nhiều em có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục đến trường.

Bangkok Post cho biết, theo thời gian, chương trình PNAE tại Brazil được mở rộng bao gồm việc thu mua nguyên liệu từ nông dân địa phương, với yêu cầu tối thiểu 30% sản phẩm phải đến từ các hộ gia đình, quy mô sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ. Điều này không chỉ giúp trường học có nguyên liệu tươi ngon mà đồng thời góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Truyền thông Brazil cho hay, chương trình PNAE hoạt động với ngân sách liên bang mới là 6,7 tỷ R$ (khoảng 1,29 tỷ USD), tăng 1,2 tỷ R$ (khoảng 230 triệu USD) so với năm 2025. Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva khẳng định: “Đầu tư vào an ninh lương thực và dinh dưỡng cho thế hệ trẻ là đầu tư vào phát triển và xóa bỏ bất bình đẳng”.

Thực đơn trong trường học được phát triển và giám sát bởi các chuyên gia dinh dưỡng, phối hợp với chính quyền thành phố, chính quyền bang. Một số thực phẩm bị hạn chế gồm thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm có thành phần như đường, muối, chất béo bão hòa. Như quy định trước đây cho phép tối đa 20% bữa ăn có chứa các mặt hàng siêu chế biến, các nghị quyết mới giảm con số này xuống dưới 8%.

Ngoài ra, các trường học đều có vườn cây cho phép học sinh tự trồng rau củ và quyết định sản phẩm nào sẽ có mặt trên bàn ăn. Trong quá trình học cách làm vườn, trẻ được dạy kiến thức cơ bản về thức ăn, thực phẩm, chất dinh dưỡng và ý nghĩa của việc ăn uống lành mạnh.

Nuôi dưỡng khoảng 40 triệu trẻ em

Chương trình PNAE hiện hỗ trợ 40 triệu trẻ em Brazil mỗi ngày, tại 155 nghìn trường công lập. Nhiều em trong số đó phụ thuộc vào bữa ăn ở trường như bữa ăn bổ dưỡng nhất trong ngày. Đối với nhiều gia đình, trường công lập thường là nguồn cung cấp thực phẩm lành mạnh đáng tin cậy duy nhất. “Đó có thể là bữa ăn tốt nhất mà nhiều em có được trong ngày”, bà Paula Johns, Giám đốc điều hành Chương trình xúc tiến sức khỏe ACT tại Brazil nói với Bangkok Post.

Bà Aline Borges, Chủ tịch Viện Giám sát an toàn vệ sinh thực phẩm thành phố Rio de Janeiro, đơn vị giám sát chương trình PNAE cho biết, chương trình chứng minh vai trò quan trọng trong việc cải thiện dinh dưỡng cho trẻ em, hỗ trợ đáng kể cho nhiều gia đình. Chương trình cũng có sự tham gia và giám sát sâu rộng của xã hội dân sự, điều này giúp tăng cường niềm tin của công chúng vào công tác quản lý và cho phép cải tiến liên tục.

Trong khi đó, bà Renata Neves, Hiệu trưởng Trường EDI Gabriela Mistral tại thành phố Rio de Janeiro nói, thực đơn luôn thay đổi mỗi tuần. Hơn nữa, học sinh của trường được kiểm tra sức khỏe hai lần một năm và tất cả đều đáp ứng các tiêu chuẩn cần thiết.

Nguồn gốc của chương trình PNAE bắt nguồn từ năm 1955, với sự ra đời của chiến dịch bữa ăn học đường, tiền thân của chương trình PNAE hiện nay. Mục tiêu ban đầu của chương trình là chống lại tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em tại Brazil. Song qua nhiều năm, chương trình phát triển thành một mô hình tích hợp hơn. Ngoài việc cung cấp 10 tỷ bữa ăn mỗi năm, PNAE còn được công nhận vì sự kết hợp giữa giáo dục dinh dưỡng, hỗ trợ các nhà sản xuất nhỏ và tính bền vững.

Brazil hiện là nền kinh tế lớn nhất khu vực Mỹ Latinh với dân số hơn 214 triệu người. Chương trình PNAE là một trong những chương trình lớn nhất và lâu đời nhất trên thế giới, đảm bảo bữa ăn cho mọi học sinh bất kể thu nhập, tập trung vào chế độ ăn uống lành mạnh, giáo dục và hỗ trợ nông nghiệp gia đình. Vì thế, chương trình PNAE được xem là “tiêu chuẩn vàng quốc tế” về bữa ăn học đường.