Bụi từ khí thải máy bay có thể trở nên độc hại hơn theo thời gian

Bụi mịn gồm những hạt rất nhỏ, có thể lơ lửng trong không khí từ nhiều giờ đến vài ngày và đi sâu vào đường hô hấp khi con người hít phải. Một trong những yếu tố liên quan đến tác hại của chúng là khả năng tạo ra các phản ứng oxy hóa, có thể gây stress oxy hóa và thúc đẩy viêm trong cơ thể.

Hạt bụi mịn từ khí thái máy bay sẽ trở nên độc hại hơn theo thời gian.

Tuy nhiên, phần lớn các hạt không được hít vào ngay tại thời điểm chúng phát thải. Trong thời gian trôi nổi trong khí quyển, chúng tiếp xúc với ánh sáng mặt trời và phản ứng với các hợp chất khác trong không khí. Những phản ứng đó có thể làm thay đổi thành phần hóa học cũng như mức độ tác động sinh học của hạt bụi.

Nhóm nghiên cứu do Markus Kalberer, giáo sư tại Đại học Basel dẫn dắt đã khảo sát sự thay đổi này đối với hạt phát thải từ động cơ phản lực máy bay cỡ nhỏ và động cơ diesel tàu biển.

Các nhà khoa học sử dụng một buồng phản ứng quang hóa để mô phỏng những quá trình mà hạt bụi có thể trải qua trong không khí trong khoảng 1–12 ngày. Họ so sánh các mẫu khí thải mới phát sinh với những mẫu đã được xử lý để mô phỏng quá trình lão hóa khí quyển.

Mô hình thí nghiệm mô phỏng khí thải máy bay biến đổi trong khí quyển.

Kết quả cho thấy tiềm năng oxy hóa của hạt từ động cơ máy bay tăng đáng kể khi chúng trải qua quá trình lão hóa mô phỏng. Ngược lại, các đặc tính liên quan đến hạt phát thải từ động cơ tàu biển tương đối ổn định trong điều kiện thử nghiệm.

Sự khác biệt này cho thấy không thể mặc định mọi loại bụi từ quá trình đốt nhiên liệu đều biến đổi giống nhau trong khí quyển. Thành phần ban đầu của hạt và các phản ứng hóa học sau phát thải có thể quyết định hướng thay đổi.

Theo nhóm nghiên cứu, nguyên nhân là sự thay đổi thành phần hóa học khi các hạt phản ứng với những thành phần khác trong không khí dưới tác động của ánh sáng. Quá trình này có thể làm tăng khả năng tạo ra các phản ứng oxy hóa trong phép thử.

Những hạt bụi mịn từ động cơ máy bay sẽ biến đổi khi ở trong khí quyển và trở nên độc hại.

Tuy vậy, cần phân biệt giữa “tiềm năng oxy hóa” đo trong phòng thí nghiệm với mức độ bệnh tật thực tế ở người. Chỉ số này là một chỉ dấu về khả năng gây phản ứng hóa học, không phải phép đo trực tiếp số ca hen suyễn, bệnh tim hoặc tử vong do riêng loại hạt này.

Nghiên cứu được công bố trên Environmental Science: Atmospheres.

Kết quả gợi ý các đánh giá chất lượng không khí cần xem xét cả khí thải sau khi đã biến đổi trong khí quyển, thay vì chỉ đo thành phần ngay tại nguồn phát. Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi các hạt có thể di chuyển xa khỏi sân bay trước khi con người tiếp xúc.

GS Markus Kalberer cho rằng những khuôn khổ quản lý hiện hành chưa phản ánh đầy đủ mọi đặc tính của các nguồn bụi mịn có khả năng gây hại. Dù vậy, việc thay đổi tiêu chuẩn cần dựa trên thêm bằng chứng về mức phơi nhiễm thực tế và tác động sức khỏe.

Video: Sự thật về khí thải máy bay.