Bulgaria gia nhập khu vực đồng tiền chung châu Âu:Bước ngoặt hội nhập kinh tế

Chuyển sang sử dụng đồng euro là tiền đề giúp Bulgaria hội nhập sâu với nền kinh tế châu Âu. Ảnh: UIG

Việc Bulgaria gia nhập eurozone diễn ra sau một quá trình chuẩn bị kéo dài nhiều năm, với trọng tâm là đáp ứng các tiêu chí hội tụ về lạm phát, kỷ luật tài khóa, ổn định tỷ giá và lãi suất dài hạn. Hồi tháng 6-2025, Ủy ban châu Âu (EC) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã kết luận, Bulgaria đáp ứng đủ các tiêu chí để dùng đồng euro từ ngày 1-1-2026. Đối với quốc gia 6,5 triệu dân, đây là thông điệp chính trị - kinh tế mạnh mẽ khẳng định cam kết hội nhập sâu hơn với châu Âu, đặc biệt trong bối cảnh đối mặt với nhiều biến động địa chính trị và kinh tế.

Theo ECB, đồng nội tệ lev (BGN) của Bulgaria vẫn được chấp nhận thanh toán song song với euro trong tháng 1-2026. Tuy nhiên, từ ngày 1-2-2026, đồng euro sẽ trở thành phương tiện thanh toán hợp pháp duy nhất tại Bulgaria. Ngoài ra, từ nay đến hết ngày 30-6-2026, người dân Bulgaria có thể đổi lev sang euro miễn phí tại các ngân hàng thương mại và một số bưu điện được chỉ định. Sau mốc này, các điểm đổi tiền vẫn tiếp tục cung cấp dịch vụ, ít nhất đến ngày 31-12-2026, nhưng có thể thu thêm phí.

Về thuận lợi, sử dụng đồng euro giúp Bulgaria loại bỏ rủi ro tỷ giá trong giao dịch với các đối tác trong eurozone, vốn chiếm phần lớn thương mại và đầu tư của nước này. Khi đồng lev được thay thế bằng euro, doanh nghiệp Bulgaria không còn phải đối mặt với biến động tỷ giá trong thanh toán, từ đó giảm chi phí phòng ngừa rủi ro, cải thiện khả năng lập kế hoạch tài chính dài hạn.

Gia nhập eurozone cũng đồng nghĩa Bulgaria được tiếp cận sâu hơn với thị trường tài chính khu vực, có thể hưởng lợi từ uy tín của đồng euro và các cơ chế hỗ trợ. Việc nằm trong “vòng tròn” chính sách của ECB cũng giúp Bulgaria giảm chi phí vay nợ, cải thiện xếp hạng tín nhiệm và thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài, nhất là trong các lĩnh vực sản xuất, hạ tầng và dịch vụ. Trong dài hạn, đây được kỳ vọng là cú hích quan trọng cho tăng trưởng kinh tế và hội tụ thu nhập với các nước Tây Âu.

Việc sử dụng đồng euro cũng giúp người dân Bulgaria thuận tiện hơn khi đi lại, làm việc và tiêu dùng trong EU, không cần đổi tiền, giảm chi phí giao dịch và tăng tính minh bạch giá cả. Đồng thời, mức độ so sánh giá với các nước eurozone khác cũng trở nên trực quan hơn, tạo áp lực cạnh tranh lành mạnh lên doanh nghiệp trong nước.

Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội là những thách thức không nhỏ với nền kinh tế Bulgaria. Thách thức lớn nhất nằm ở việc từ bỏ chính sách tiền tệ độc lập, đồng nghĩa nước này chuyển sang phụ thuộc vào các quyết định lãi suất và cung tiền của ECB - được thiết kế cho toàn bộ eurozone, chứ không riêng nền kinh tế Bulgaria - vốn chỉ ở mức trung bình. Trong trường hợp kinh tế Bulgaria có chu kỳ khác biệt, khả năng ứng phó của chính phủ sẽ bị thu hẹp, đòi hỏi chính sách tài khóa và cải cách cơ cấu phải linh hoạt và hiệu quả hơn.

Một vấn đề khác là nguy cơ tăng giá trong giai đoạn chuyển đổi - có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới tiêu dùng trong nước. Kinh nghiệm từ các nước gia nhập eurozone trước đây cho thấy, dù lạm phát dài hạn thường ổn định hơn, nhưng trong ngắn hạn, việc làm tròn giá và tâm lý kỳ vọng có thể khiến một số mặt hàng, dịch vụ tăng giá, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống người dân. Đối với hệ thống ngân hàng và tài chính, việc gia nhập eurozone mang lại sự ổn định cao hơn, nhưng cũng đồng nghĩa với chuẩn mực giám sát khắt khe hơn. Các ngân hàng Bulgaria sẽ phải tuân thủ đầy đủ quy định của Liên minh Ngân hàng châu Âu, từ yêu cầu vốn, quản trị rủi ro đến minh bạch tài chính. Điều này tạo áp lực chi phí và tái cấu trúc đối với một số tổ chức tài chính quy mô nhỏ.

Dù vậy, việc Bulgaria gia nhập eurozone được các nhà quan sát cho là bước củng cố sự mở rộng và gắn kết của khu vực đồng euro, trong bối cảnh châu Âu cần tăng cường đoàn kết để đối phó với các cú sốc bên ngoài. Với Bulgaria, đây là cơ hội để đẩy nhanh cải cách thể chế, nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng.

Nhìn chung, khả năng chuyển đổi thành công sang đồng euro còn phụ thuộc lớn vào năng lực quản trị, sự đồng thuận xã hội và khả năng tận dụng cơ hội để cải cách sâu rộng hơn. Nếu làm tốt mọi nỗ lực, Bulgaria sẽ mở ra cơ hội đưa nền kinh tế hội tụ bền vững với châu Âu.

Hoàng Linh (Theo DW, Euronews, CNN)