Kinh tế Mỹ lộ rõ dạng phân hóa giàu nghèo hình 'chữ K'

Một người vô gia cư với tấm biển cần giúp đỡ về tài chính trên một tuyến phố ở trung tâm thủ đô Washington D.C. Ảnh: TTXVN

Hiện tượng này trở nên đặc biệt rõ nét khi mùa mua sắm cuối năm khởi động, phản ánh sự phân hóa sâu sắc trong đời sống kinh tế của các tầng lớp dân cư.

Theo dữ liệu nội bộ về thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ được phân tích trong tháng 11/2025, mức tăng chi tiêu của nhóm hộ thuộc 1/3 thu nhập cao nhất đạt khoảng 2,6% so với cùng kỳ năm trước. Trái lại, nhóm hộ thu nhập thấp chỉ ghi nhận mức tăng khoảng 0,6%, một khoảng cách được giới chuyên gia đánh giá là rất đáng kể và hiếm thấy trong gần một thập niên qua.

Ông David Tinsley, kinh tế gia cao cấp của Viện nghiên cứu Bank of America, cho biết sự phân hóa này xuất phát từ hai yếu tố then chốt. Trước hết là thị trường lao động, nơi tăng trưởng tiền lương của người thu nhập cao hiện quanh mức 4%, trong khi người thu nhập thấp chỉ đạt khoảng 1,4%. Đây là mức chênh lệch gần sát kỷ lục trong dữ liệu 10 năm, khiến khoảng cách thu nhập ngày càng nới rộng.

Yếu tố thứ hai đến từ của cải và thị trường tài chính. Đà tăng mạnh của thị trường cổ phiếu trong khoảng 2 - 3 năm qua chủ yếu mang lại lợi ích cho các hộ trung lưu và thượng lưu, những nhóm nắm giữ phần lớn tài sản đầu tư. Theo ông Tinsley, chính các khoản lời từ thị trường này đã nâng đỡ sức mua của tầng lớp thu nhập cao, giúp họ tiếp tục chi tiêu dù chi phí sinh hoạt tăng.

Báo cáo cũng ghi nhận rằng sau thuế, mức tăng lương của người thu nhập thấp vẫn tụt hậu so với các nhóm khác, dù đà giảm tốc trong mùa Xuân và mùa Hè có dấu hiệu chững lại vào cuối năm. Tuy nhiên, sự cải thiện này chưa đủ để thu hẹp khoảng cách tiêu dùng, nhất là trong các khoản chi mang tính tùy nghi như mua sắm lễ hội.

Trong mùa mua sắm cuối năm, mô hình chữ K tiếp tục thể hiện rõ. Nhóm thu nhập thấp có mức tăng chi tiêu yếu nhất trong tuần trước ngày hội mua sắm Cyber Monday, trong khi các nhóm thu nhập cao duy trì sức mua ổn định hơn. Báo cáo cho thấy người tiêu thụ nói chung trở nên nhạy cảm hơn với giá cả, với mức chi tiêu tăng chủ yếu nhờ số lượng giao dịch nhiều hơn, chứ không phải giá trị mỗi giao dịch tăng.

Đáng chú ý, trong mua sắm trực tuyến dịp lễ, số giao dịch tăng khoảng 10%, trong khi tổng số tiền chi ra chỉ tăng khoảng 9%. Theo giới phân tích, điều này cho thấy người dân đang tận dụng tối đa các kênh mua sắm trực tuyến, so sánh giá kỹ lưỡng và cố gắng tránh hoặc giảm thiểu tác động của giá cả leo thang, kể cả từ các yếu tố như thuế quan.

Những số liệu này cho thấy bức tranh kinh tế Mỹ đang tăng trưởng không đồng đều, với lợi ích tập trung nhiều hơn vào các nhóm có thu nhập và tài sản cao. Khi sức mua của người thu nhập thấp tiếp tục bị bó hẹp bởi lương tăng chậm và chi phí sinh hoạt cao, mô hình kinh tế chữ K đặt ra thách thức lớn cho các nhà hoạch định chính sách trong việc bảo đảm tăng trưởng đi kèm ổn định xã hội trong những năm tới.

Đoàn Hùng (TTXVN)