Bùng nổ tiếp thị liên kết: Lợi nhuận nhanh, hệ lụy dài

Tuy nhiên, song hành với sự phát triển “nóng” là những lo ngại ngày càng rõ rệt về tình trạng hỗn loạn của thị trường, khi nhiều sản phẩm, đặc biệt là với những mặt hàng liên quan đến sức khỏe được quảng bá quá đà, chất lượng mơ hồ, tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không sớm được quản lý chặt chẽ.

Sản phẩm liên quan đến sức khỏe được quảng bá quá đà tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Nhiều người bệnh nặng hơn vì tin theo quảng cáo

Sự bùng nổ của affiliate marketing đã góp phần làm thay đổi cách thức kinh doanh truyền thống, đặc biệt trong lĩnh vực đồ ăn, thức uống, thực phẩm chức năng và mỹ phẩm.

Thay vì phải trực tiếp sản xuất, nhập hàng hay chịu trách nhiệm phân phối, chất lượng của sản phẩm, người làm affiliate marketing chỉ cần tập trung vào việc tạo nội dung và thuyết phục người xem mua sản phẩm. Phủ kín các nền tảng như: Facebook, TikTok, YouTube là các livestreams bán hàng, video đánh giá, clip “trải nghiệm thật” hay những lời quảng bá "bắt trend" nhanh chóng... Tuy nhiên, chính sự dễ dãi trong khâu tham gia lại khiến thị trường affiliate marketing phát triển quá nhanh và thiếu kiểm soát.

Câu chuyện của chị N.H.L, người bán thực phẩm tại một chung cư trên địa bàn Hà Nội là ví dụ điển hình cho mặt trái của affiliate marketing. Từng được biết đến là người bán thực phẩm sạch uy tín, có lượng khách ổn định, chị N.H.L bắt đầu tham gia tiếp thị liên kết theo gợi ý của bạn bè.

Ban đầu chỉ nghĩ “bán thêm cho vui”, chị đăng bài giới thiệu đủ loại sản phẩm, từ đồ gia dụng đến mỹ phẩm, dù không phải sản phẩm nào cũng có thời gian trải nghiệm. Hệ quả nhanh chóng xuất hiện khi một số khách hàng mua theo lời giới thiệu nhưng không hài lòng về chất lượng. Sự nghi ngờ dần lan rộng, không chỉ với các sản phẩm được tiếp thị mà cả những đơn hàng thực phẩm vốn là thế mạnh của chị cũng bị sụt giảm.

Hiện tại, affiliate marketing đang ngày càng len sâu vào mảng thực phẩm, lĩnh vực có tác động trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Dưới các video hướng dẫn nấu ăn, chia sẻ công thức, nhiều kênh gắn kèm đường link bán nguyên liệu sử dụng trong món ăn. Tuy nhiên, không ít sản phẩm được chào bán theo hình thức này không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ cũng như chất lượng.

Từ góc độ chuyên môn, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học Dưới nước và Ô xy cao áp Việt Nam) cho rằng, ngày càng thấy rõ mặt trái của affiliate marketing, đặc biệt khi nó gắn với thực phẩm bảo vệ sức khỏe và mỹ phẩm.

“Từ thực tế khám chữa bệnh, tôi thấy ngày càng có nhiều bệnh nhân đến bệnh viện trong tình trạng bệnh đã nặng hơn chỉ vì tin vào lời quảng cáo trên mạng, tin vào những câu chuyện “trải nghiệm thật”, người bán “đã dùng rồi, đã khỏi rồi”… Thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc và không có chức năng chữa bệnh. Khi người bệnh tin rằng chỉ cần uống một loại viên hỗ trợ là đủ, họ rất dễ trì hoãn việc đi khám, bỏ qua chẩn đoán chính xác và mất đi “giờ vàng” điều trị quan trọng. Với nhiều bệnh lý mạn tính hoặc tiến triển nhanh, sự chậm trễ này có thể để lại hậu quả lâu dài”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng lo ngại.

Nguy cơ “đa cấp kiểu mới” nếu thiếu quản lý

Thời gian qua, từ các đợt kiểm tra, cơ quan chức năng đã phát hiện không ít thực phẩm bảo vệ sức khỏe không đạt thành phần công bố, thậm chí chứa tạp chất hoặc chất cấm. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng dẫn chứng, trên lâm sàng, các bác sĩ đã gặp nhiều ca bệnh bị tổn thương gan, thận hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài mà nguyên nhân đến từ việc sử dụng các sản phẩm bổ sung không rõ nguồn gốc. Điều đáng nói là nhiều người chỉ nghĩ đó là thực phẩm, nên chủ quan sử dụng trong thời gian dài mà không theo dõi tác dụng phụ.

Trong lĩnh vực mỹ phẩm, affiliate marketing hiện là kênh bán hàng chủ đạo của rất nhiều sản phẩm làm đẹp. Những lời quảng cáo như “trắng da sau vài ngày”, “trị nám tức thì”, “lột xác nhanh chóng” xuất hiện tràn lan. Ở góc độ da liễu, những hiệu quả quá nhanh như vậy luôn cần được đặt dấu hỏi. Thực tế cho thấy, một số sản phẩm từng bị phát hiện chứa thủy ngân hoặc corticoid vượt ngưỡng cho phép. Những chất này có thể mang lại hiệu quả tức thì, nhưng về lâu dài gây tổn hại nghiêm trọng cho da và sức khỏe toàn thân.

Tiến sĩ, bác sĩ Vũ Nguyệt Minh, Giám đốc Trung tâm Thử nghiệm lâm sàng (Bệnh viện Da liễu trung ương) chia sẻ, thời gian qua, Trung tâm Thử nghiệm lâm sàng liên tiếp nhận các trường hợp biến chứng sau khi sử dụng mỹ phẩm trôi nổi. Bệnh nhân tới viện trong tình trạng viêm da tiếp xúc như đỏ ửng, ngứa, chảy dịch... Mỹ phẩm nào cũng có thể gây kích ứng, nhưng với sản phẩm giả, kém chất lượng, hậu quả thường nặng nề hơn do được phối trộn corticoid hay kim loại nặng (thủy ngân, chì, asen).

Việt Nam đã có khung pháp lý xử phạt quảng cáo sai sự thật và buôn bán hàng kém chất lượng, các nền tảng thương mại điện tử cũng đang tăng cường kiểm soát, yêu cầu hồ sơ pháp lý đối với nhóm hàng nhạy cảm. Tuy nhiên, với lượng nội dung phát sinh mỗi ngày quá lớn và các thủ thuật lách luật ngày càng tinh vi, nếu không có biện pháp quản lý chặt chẽ và đồng bộ, affiliate marketing rất dễ biến tướng thành một dạng “đa cấp kiểu mới”, nơi hoa hồng trở thành động lực chính, còn chất lượng và an toàn của sản phẩm bị đẩy xuống hàng thứ yếu.

Thu Trang