Dịp Tết, dù bận cũng đừng quên uống nước khi thức dậy vì 5 lý do này

Thời tiết lạnh của miền Bắc và công việc bận rộn dịp sát Tết khiến nhiều người bỏ qua việc uống nước vào buổi sáng khi thức dậy. Việc duy trì thói quen uống nước khi thức dậy cho dù khát hay không là cách giúp bù đắp lượng chất lỏng đã mất qua hơi thở, cũng như lượng mồ hôi trong đêm.

Sự thiếu hụt này nếu không được xử lý ngay có thể khiến cơ thể cảm thấy uể oải, khó tập trung vào các công việc trí não và thể chất ngay đầu ngày mới.

1. Tầm quan trọng của việc uống nước khi thức dậy

Uống nước khi thức dậy giúp bù đắp lượng chất lỏng đã mất qua hơi thở và mồ hôi trong suốt đêm dài.

1.1. Bù đắp chất lỏng và điện giải nhờ việc uống nước khi thức dậy

Chúng ta đổ mồ hôi và thở trong đêm, điều này khiến cơ thể bị mất nước nhẹ. Điều này có thể khiến buồn ngủ, làm chậm tư duy và giảm khả năng hoạt động thể chất.

Theo nghiên cứu "Nước là một chất dinh dưỡng thiết yếu: cơ sở sinh lý của sự hydrat hóa" của Giáo sư Eric Jéquier - Đại học Lausanne, Thụy Sĩ và Florence Constant - Trung tâm Nghiên cứu Nestlé, Thụy Sĩ (2010) cho biết, việc không uống đủ nước có thể gây khó tập trung, giảm khả năng ghi nhớ và ảnh hưởng đến tâm trạng. Uống nước ngay sau khi ngủ dậy giúp cảm thấy tỉnh táo hơn cả ngày và đẩy lùi những tác động này.

Nghiên cứu này được công bố trên tạp chí khoa học quốc tế European Journal of Clinical Nutrition (Tạp chí Dinh dưỡng Lâm sàng châu Âu). Dù được thực hiện tại Thụy Sĩ, nhưng đây là một bài tổng quan hệ thống dựa trên dữ liệu sinh lý học toàn cầu, nên giá trị của nó được áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới cho đến ngày nay.

1.2. Thúc đẩy trao đổi chất

Uống nước khi bụng đói có thể đẩy nhanh quá trình trao đổi chất. Hiệu ứng này được gọi là "sinh nhiệt", giúp cơ thể đốt cháy nhiều calo hơn trong khi tiêu hóa và hấp thụ nước. Quá trình này có thể tăng mức tiêu thụ năng lượng khoảng 30% trong tối đa 40 phút. Điều này có nghĩa là uống nước buổi sáng giúp cơ thể đốt cháy nhiều calo hơn suốt cả ngày.

1.3. Hỗ trợ thải độc và tiêu hóa

Nước đặc biệt quan trọng đối với tiêu hóa vì nó giúp di chuyển thức ăn và chất thải qua đường ruột. Nó cũng giúp thận hoạt động tốt hơn bằng cách loại bỏ các độc tố tích tụ trong khi ngủ.

Nghiên cứu của Popkin và cộng sự (2010) là một công trình tổng quan đồ sộ được công bố trên tạp chí Nutrition Reviews. Đây được coi là một trong những tài liệu tham khảo toàn diện nhất về vai trò của nước đối với sức khỏe cộng đồng.

Nghiên cứu cho thấy uống đủ nước giúp thức ăn lưu thông qua ruột dễ dàng hơn, hỗ trợ tiêu hóa và đi tiêu đều đặn. Uống đủ nước cũng giúp thận hoạt động chính xác để cơ thể loại bỏ các chất gây ô nhiễm.

1.4. Tăng cường hoạt động não bộ

Sau một đêm ngủ, não bị mất nước, điều này có thể khiến bạn cảm thấy khó chịu và khó suy nghĩ hiệu quả. Ngay cả khi mất nước nhẹ cũng có thể gây khó tập trung, giảm sự tỉnh táo và hay quên.

Một nghiên cứu thực nghiệm quan trọng được công bố trên tạp chí British Journal of Nutrition, khám phá ra rằng mất nước nhẹ có thể làm suy giảm tâm trạng và hiệu suất nhận thức. Uống nước ngay sau khi thức dậy giúp tái cấp nước và làm não bộ hoạt động tốt hơn, một cách tuyệt vời để bắt đầu ngày mới.

1.5. Ngăn chặn đau đầu và mệt mỏi

Nếu bạn không uống đủ nước, có thể bị mệt mỏi và đau đầu. Việc tái cấp nước ngay từ sáng sớm giúp giữ cân bằng chất lỏng và ngăn chặn các triệu chứng này phát triển.

Nghiên cứu của David Benton (2011) được công bố trên tạp chí Skilled Medicine cho thấy đau đầu và mệt mỏi liên quan trực tiếp đến việc thiếu nước. Uống nước vào buổi sáng sẽ giúp bạn ngăn ngừa các triệu chứng này và cung cấp năng lượng cần thiết cho cả ngày.

2. Lời khuyên từ chuyên gia để tối ưu hóa việc uống nước khi thức dậy

Để thói quen này mang lại hiệu quả cao nhất, các chuyên gia dinh dưỡng và sức khỏe khuyến nghị nên thực hiện theo các chỉ dẫn sau:

Lượng nước lý tưởng: Nên uống từ 1 - 2 cốc (khoảng 250 - 500 ml) nước ngay sau khi thức dậy. Đây là lượng vừa đủ để kích hoạt hệ thống cơ quan mà không gây áp lực quá lớn lên thận.

Ưu tiên nước ấm: Hãy chọn nước ở nhiệt độ phòng hoặc ấm nhẹ. Nước ấm giúp làm giãn mạch máu ở đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa nhẹ nhàng và tránh gây sốc nhiệt cho dạ dày sau một đêm nghỉ ngơi.

Tránh các loại nước kích thích: Đừng thay thế nước lọc bằng đồ uống có đường hoặc caffeine vào sáng sớm. Chúng có tác dụng lợi tiểu, có thể khiến cơ thể bị mất nước nhanh hơn và tạo cảm giác khát giả tạo.

Bổ sung sau khi vận động: Nếu có thói quen tập thể dục cường độ cao ngay sau khi ngủ dậy, hãy nhớ uống thêm nước sau buổi tập để bù đắp lượng mồ hôi đã thoát ra.

Những trường hợp cần thận trọng:

Dù việc uống nước khi thức dậy mang lại nhiều lợi ích, nhưng đối với những người có bệnh lý nền, việc tiêu thụ một lượng nước lớn ngay lập tức cần có sự tham vấn của bác sĩ:

Người mắc bệnh thận mạn tính: Khả năng lọc của thận bị suy giảm, việc uống quá nhiều nước có thể gây quá tải, dẫn đến mất cân bằng điện giải.
Người có vấn đề về tim mạch: Với bệnh nhân suy tim, nạp quá nhiều chất lỏng cùng lúc sẽ làm tăng thể tích máu, khiến tim và phổi phải làm việc vất vả hơn để điều tiết.
Người bị trào ngược dạ dày hoặc viêm loét: Uống quá nhiều nước khi bụng rỗng có thể làm tăng áp lực dạ dày, dễ gây nôn nao hoặc kích phát cơn trào ngược. Trong trường hợp này, bạn nên chia nhỏ lượng nước và uống từng ngụm chậm rãi.
Tình trạng phù nề: Những người đang bị tích nước hoặc phù nề cần kiểm soát chặt chẽ lượng chất lỏng nạp vào để tránh làm trầm trọng thêm tình trạng sưng tấy.

Lưu ý đặc biệt dành cho người cao tuổi

Người cao tuổi cần duy trì thói quen uống nước khi thức dậy và bổ sung nước đều đặn trong ngày.

Một vấn đề y tế đáng quan tâm là tình trạng mất nước âm thầm ở người cao tuổi. Do cơ chế báo khát của não bộ bị suy giảm theo thời gian, người già thường không cảm thấy khát ngay cả khi cơ thể đang thiếu nước trầm trọng.

Tình trạng này dẫn đến sự sụt giảm nhạy bén tinh thần, gây lú lẫn, yếu ớt và thay đổi tâm trạng. Vì vậy, người chăm sóc cần chủ động hỗ trợ người cao tuổi duy trì thói quen uống nước khi thức dậy và bổ sung nước đều đặn trong ngày để bảo vệ sức khỏe hệ thần kinh và thể chất.

BS. Nguyễn Yên Thao