Bước chuyển mới từ thuế kê khai:Linh hoạt thích ứng

Đại diện cơ quan thuế và đơn vị cung cấp giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh phương pháp kê khai thuế. Ảnh: MAI QUẾ

Chủ động với phương thức mới

Nhận giấy phép đăng ký kinh doanh cho cửa hàng ăn uống thứ 2 của mình trên đường Lê Đình Dương (phường Hải Châu), anh Nguyễn Hùng không chờ đến thời hạn bắt buộc mà chủ động liên hệ một đơn vị cung cấp phần mềm kế toán để hoàn tất thủ tục đăng ký kê khai thuế ngay từ đầu. Với anh, việc này không quá xa lạ. Trước đó, tại cơ sở đầu tiên ở phường Tam Kỳ, anh đã lựa chọn hình thức kê khai thuế từ đầu năm 2024 vì thường xuyên xuất hóa đơn cho các đơn vị, doanh nghiệp đặt tiệc. Doanh thu bình quân mỗi tháng của cơ sở khoảng 200 triệu đồng, tiền thuế phải nộp khoảng 3 triệu đồng.

Theo anh Hùng, đặc thù của ngành dịch vụ ăn uống là nhiều nguyên liệu đầu vào không thể có hóa đơn đầy đủ, song quy định hiện hành cho phép lập bảng kê đầu vào nên cũng không quá phức tạp. Bây giờ khách hàng nào không cần hóa đơn, cửa hàng vẫn xuất, để doanh thu công khai, minh bạch, khớp cả đầu vào lẫn đầu ra. Đây cũng là bước chuyển mới để anh Hùng có thể quản lý tốt việc vận hành mô hình kinh doanh của mình và tiếp tục nhân rộng thành chuỗi.

Tương tự, với hộ kinh doanh yến sào Phuong’s House (phường Tam Kỳ), việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai lại được nhìn nhận như một bước chuyển có lợi. Chị Lê Viết Bình Phương (chủ cơ sở) cho biết, khi nắm được chủ trương qua các phương tiện thông tin đại chúng và tin nhắn từ cơ quan thuế địa phương, chị đã chủ động đến cơ quan thuế để được hướng dẫn thực hiện thủ tục chuyển đổi. Cơ quan thuế đối chiếu số thuế trước đây cơ sở đã nộp, rồi hướng dẫn lựa chọn phần mềm phù hợp. Doanh thu kê khai dưới 500 triệu đồng/năm nên hiện không phải nộp thuế.

"So với trước đây, khi doanh thu trên 200 triệu đồng là phải đóng thuế khoán khoảng 500 nghìn đồng mỗi tháng, thì rõ ràng chính sách mới có lợi hơn. Cạnh đó, việc kê khai giúp cơ sở sản xuất chủ động hơn trong quản lý chi phí, từ hợp đồng nhân công, máy móc, tiền điện, nước, nguyên liệu, bao bì đến khấu hao thiết bị", chị Phương nói.

Vẫn còn nhiều e ngại

Tuy nhiên, không phải hộ kinh doanh nào cũng sẵn sàng chuyển đổi từ thuế khoán sang thuế kê khai. Chủ một quán ăn nhỏ ở khu vực ven biển Nguyễn Tất Thành (phường Thanh Khê) cho biết, nhiều năm nay gia đình quen với mức thuế khoán cố định hằng tháng. "Doanh thu có lúc cao, lúc thấp nhưng vẫn liệu được chi phí. Nếu chuyển sang kê khai, tôi sợ nhất là không biết phải chuẩn bị sổ sách ra sao, có bị truy thu hay không. Bán buôn nhỏ lẻ, đâu phải tháng nào cũng đều, đặc biệt là những lúc mưa gió", bà nói.

Các hộ kinh doanh trên địa bàn thành phố đang chủ động chuyển đổi sang thuế kê khai. Trong ảnh: Hộ kinh doanh yến sào Phuong’s House.Ảnh: P.Vinh

Nỗi lo này không cá biệt. Ghi nhận của phóng viên cho thấy, thiếu kỹ năng kế toán và khả năng quản lý chứng từ là rào cản lớn nhất với nhiều hộ kinh doanh nhỏ, đặc biệt là những chủ hộ kinh doanh lớn tuổi. Ông N.T.T., chủ cửa hàng đồ điện gia dụng tại xã Nam Phước, cho biết chưa từng dùng phần mềm kế toán hay hóa đơn điện tử. Việc kê khai thì phải làm báo cáo định kỳ, dùng máy tính, phần mềm… mà với người lớn tuổi như ông thì chưa quen được.

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, tâm lý lo ngại chi phí tăng cũng khiến không ít hộ chần chừ. Một số hộ cho rằng khi kê khai đầy đủ doanh thu, số thuế phải nộp có thể cao hơn so với mức khoán trước đây, nhất là với các ngành có biên lợi nhuận thấp, chi phí đầu vào biến động mạnh như ăn uống, du lịch mùa vụ. Trong bối cảnh sức mua chưa thực sự ổn định, áp lực tài chính trở thành mối bận tâm không nhỏ.

Ở góc độ thông tin, nhiều hộ kinh doanh phản ánh vẫn chưa nắm rõ lộ trình và cách thức chuyển đổi. Một hộ kinh doanh dịch vụ lưu trú nhỏ lẻ tại khu vực trung tâm thành phố cho biết, phần lớn chủ hộ chỉ nghe thông tin từ năm 2026 phải bỏ thuế khoán nhưng chưa được hướng dẫn cụ thể từng bước. Ngoài ra, một bộ phận hộ kinh doanh gia đình còn e ngại việc phải minh bạch hóa dòng tiền, xuất hóa đơn điện tử cho từng giao dịch, nhất là khi lâu nay chủ yếu giao dịch tiền mặt, sử dụng lao động là người thân. Sự thay đổi này đồng nghĩa với việc phải điều chỉnh thói quen vận hành đã hình thành trong nhiều năm.

Thực tế cho thấy, chủ trương chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai là xu hướng tất yếu, phù hợp với yêu cầu quản lý hiện đại và minh bạch hóa nguồn thu. Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống một cách thuận lợi, điều các hộ kinh doanh mong đợi không chỉ là quy định pháp lý, mà là sự đồng hành cụ thể, hướng dẫn chi tiết, hỗ trợ kỹ thuật, tập huấn phù hợp với từng nhóm ngành nghề, từng quy mô kinh doanh. Chỉ khi quá trình chuyển đổi được nhìn nhận như một bước đi an toàn, minh bạch và có lợi trong dài hạn, thuế kê khai mới thực sự trở thành nền tảng cho một môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng và bền vững hơn tại đô thị trung tâm như Đà Nẵng.

PHAN VINH