Bước chuyển từ mô hình chính quyền nông thôn sang chính quyền đô thị

Một góc Bắc Ninh nhìn từ trên cao.

Hai nghị quyết vừa được thông qua là cơ sở pháp lý quan trọng, tạo nền tảng để Bắc Ninh sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Trước đó, ngày 20/6/2026, tại Kết luận số 52-KL/TW thống nhất chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trên cơ sở địa giới hành chính tỉnh Bắc Ninh, Bộ Chính trị yêu cầu tập trung phát triển thành phố Bắc Ninh là hình mẫu về thành phố xanh, thông minh, hiện đại, văn minh, giàu đẹp, mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc.

Tập trung quản trị đô thị hiện đại

Tại Tờ trình xin chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương và xin ý kiến vào Đề án thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh xây dựng phương án thành lập thành phố Bắc Ninh trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Bắc Ninh. Sau khi thành lập thành phố Bắc Ninh có hơn 4.713km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số hơn 3,9 triệu người; có 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm: 45 phường và 54 xã.

Toàn cảnh kỳ họp.

Hiện, tỉnh Bắc Ninh đã đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15; đáp ứng các tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính.

Thay mặt Ủy ban nhân dân tỉnh trình bày Tờ trình tại kỳ họp, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh nhấn mạnh: Thành lập thành phố Bắc Ninh xuất phát từ yêu cầu thực tiễn phát triển và nhu cầu cần thiết chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Với cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh theo hướng dịch vụ-thương mại-du lịch, mức độ đô thị hóa cao và liên kết vùng sâu rộng, Bắc Ninh đang phát triển theo hướng đô thị thông minh, xanh, hiện đại, phát triển bền vững, có sức cạnh tranh quốc tế, hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới, dựa trên nền tảng công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hiện đại, logistics gắn với sân bay Gia Bình, hạ tầng đồng bộ, đô thị thông minh, văn hóa Kinh Bắc đặc sắc.

Các đại biểu biểu quyết thông qua các dự thảo Nghị quyết.

Trong tiến trình phát triển đó, mô hình tổ chức chính quyền là tỉnh (là đơn vị hành chính nông thôn) hiện không còn phù hợp và đang bộc lộ những hạn chế. Việc thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương là bước chuyển đổi từ mô hình chính quyền nông thôn sang chính quyền đô thị.

Theo đó, chính quyền đô thị Bắc Ninh sẽ tập trung vào quản trị đô thị hiện đại (thay vì quản lý hành chính); tăng cường tự chủ và phân cấp mạnh cho chính quyền địa phương cấp xã trong quyết định các dự án đầu tư công, ngân sách và quy hoạch; thực nghiệm các mô hình quản trị và phát triển mới, từ chính quyền số, đô thị thông minh đến các nền tảng dịch vụ công. Mục tiêu đưa Bắc Ninh trở thành hình mẫu chuyển đổi phát triển ở tầm quốc gia, trở thành trung tâm có khả năng dẫn dắt, kết nối, lan tỏa và là mắt xích quan trọng trong cấu trúc phát triển mới của đất nước.

Nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, tại báo cáo thẩm tra do Trưởng Ban Pháp chế Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Ninh Trần Đăng Sâm trình bày nêu rõ: Việc thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương là yêu cầu khách quan, phù hợp xu thế phát triển và yêu cầu đổi mới mô hình quản trị địa phương trong giai đoạn hiện nay.

Việc thành lập thành phố trực thuộc Trung ương sẽ tạo cơ sở để hoàn thiện mô hình chính quyền đô thị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng, nguồn nhân lực và khoa học, công nghệ; đồng thời tạo động lực phát triển mới, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh, của vùng Thủ đô và cả nước.

Tại kỳ họp, các đại biểu thông qua Nghị quyết tán thành chủ trương thành lập 12 phường trực thuộc tỉnh Bắc Ninh, gồm: Lục Nam, Lạng Giang, Kép, Bố Hạ, Hiệp Hòa, Yên Phong, Tiên Du, Gia Bình, Lương Tài, Nhân Thắng, Phù Lãng, Chi Lăng. Như vậy, với 12 phường được thành lập, tỉnh Bắc Ninh sẽ có 45 phường và 54 xã, góp phần nâng tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh từ 61,63% lên 63,5%, tạo tiền đề thực hiện mục tiêu đến năm 2030 đạt 65%.

Nâng cao hơn nữa chất lượng cuộc sống của nhân dân

Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Việt Oanh khẳng định, thông qua Nghị quyết tán thành chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương và Nghị quyết tán thành chủ trương thành lập 12 phường trực thuộc tỉnh Bắc Ninh tạo nền tảng để Bắc Ninh sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương là nhiệm vụ cấp thiết, đặc biệt quan trọng, đồng chí đề nghị các cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị khẩn trương đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ Đề án để trình cấp có thẩm quyền theo quy định.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn phát biểu tại kỳ họp.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn cho biết: Bắc Ninh đang chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để xây dựng Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo hướng hiện đại, văn minh và phát triển bền vững. “Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là dấu mốc quan trọng, nhưng không phải là đích đến mà là điểm khởi đầu của một giai đoạn phát triển mới. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân”, đồng chí Phạm Hoàng Sơn nhấn mạnh.

Thời điểm hiện tại, song song với việc đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ Đề án thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương để trình cấp có thẩm quyền theo quy định, Bắc Ninh cũng đã lên các nhiệm vụ, kế hoạch để tăng tốc triển khai ngay sau khi được công nhận. Một trong những mục tiêu ưu tiên là tập trung hoàn thiện hệ thống hạ tầng chiến lược; phát triển các động lực mới như khu thương mại tự do, khu kinh tế chuyên biệt, các khu công nghệ số tập trung, khu công nghiệp, logistics, dịch vụ chất lượng cao; thu hút các tập đoàn công nghệ lớn, các trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh Bắc Ninh đạt 63,5%.

Cùng với đó, nâng cao chất lượng quy hoạch và quản lý đô thị; phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông, hạ tầng văn hóa-xã hội, cây xanh và môi trường; xây dựng chính quyền đô thị hiện đại, quản trị bằng dữ liệu số; xây dựng Bắc Ninh trở thành đô thị xanh, thông minh, văn minh và đáng sống. Phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội, nâng cao chất lượng sống của nhân dân, để người dân được thụ hưởng thành quả của sự phát triển.