Bước đột phá nhằm tăng sức cạnh tranh toàn cầu của EU

Bộ trưởng Tài chính nhóm E6 nhóm họp tại Berlin (Đức) để thúc đẩy cải tổ thị trường vốn. Ảnh: Reuters

Theo thỏa thuận đạt được giữa các bộ trưởng tài chính của Đức, Pháp, Italia, Ba Lan, Tây Ban Nha và Hà Lan (còn gọi là nhóm E6), việc giám sát các cơ sở hạ tầng trọng yếu của thị trường tài chính sẽ dần được chuyển giao cho ESMA - cơ quan quản lý thị trường tài chính cấp EU có trụ sở tại Paris (Pháp). Điều này đồng nghĩa với việc quyền lực giám sát không còn hoàn toàn thuộc thẩm quyền của các cơ quan quốc gia như trước đây. Thay vào đó, EU muốn xây dựng một cơ chế giám sát tập trung, đồng bộ hơn và có khả năng ứng phó hiệu quả với các rủi ro xuyên biên giới.

Bộ trưởng Tài chính Đức Lars Klingbeil nhấn mạnh việc 6 nền kinh tế lớn nhất EU sẵn sàng “gác lại lợi ích quốc gia” để cùng thúc đẩy cải cách là tín hiệu quan trọng đối với toàn khối.

Trên thực tế, từ năm 2015, EU đã khởi động sáng kiến về CMU với mục tiêu tạo ra một thị trường tài chính thống nhất trong toàn khối. Thông qua đó, các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, có thể tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn, trong khi nhà đầu tư được mở rộng cơ hội đầu tư xuyên biên giới. Tuy nhiên, quá trình triển khai CMU gặp nhiều trở ngại do sự khác biệt về luật pháp, cơ chế giám sát và lợi ích quốc gia giữa các nước thành viên. Vì vậy, hệ thống tài chính của EU hiện vẫn mang tính phân mảnh cao, với phần lớn hoạt động giám sát do các cơ quan quản lý quốc gia thực hiện. Sự phân mảnh này khiến châu Âu gặp bất lợi lớn trong cạnh tranh toàn cầu.

Trong khi đó, Mỹ tiếp tục thu hút dòng vốn toàn cầu nhờ thị trường tài chính phát triển mạnh và các chính sách hỗ trợ công nghiệp quy mô lớn. Nhiều doanh nghiệp công nghệ EU hiện vẫn phải tìm đến thị trường Mỹ để huy động vốn do quy mô và tính thanh khoản của thị trường châu Âu còn hạn chế. Trung Quốc cũng không ngừng mở rộng ảnh hưởng kinh tế thông qua đầu tư công nghệ và tài chính.

Trong bối cảnh đó, đề xuất mới của Ủy ban châu Âu (EC) nhằm trao thêm quyền lực cho ESMA được xem là một phần quan trọng của chiến lược tái cấu trúc hệ thống tài chính khu vực nhằm tạo ra một thị trường tài chính hiện đại, tích hợp và có năng lực cạnh tranh toàn cầu mạnh hơn để duy trì vị thế kinh tế của châu Âu trong tương lai.

Các bộ trưởng tài chính E6 cũng nhất trí rằng cấu trúc quản trị của ESMA phải được thiết kế hiệu quả, dựa trên chuyên môn, kinh nghiệm giám sát thị trường và bảo đảm cân bằng địa lý giữa các quốc gia thành viên. Điều này giúp giải quyết được mối lo ngại của nhiều nước rằng quyền lực tập trung quá lớn vào một cơ quan cấp EU có thể làm suy giảm vai trò của các cơ quan quản lý quốc gia hoặc tạo ra sự mất cân đối lợi ích trong khối.

Một điểm đáng chú ý khác trong thỏa thuận của nhóm E6 là việc tăng cường quyền hạn cho các cơ quan giám sát của EU trong lĩnh vực giao dịch tài sản mã hóa. Trong những năm gần đây, thị trường tiền điện tử phát triển nhanh chóng tại châu Âu, nhưng cũng kéo theo nhiều rủi ro liên quan đến đầu cơ, gian lận và rửa tiền. EU đã ban hành khuôn khổ pháp lý MiCA nhằm quản lý lĩnh vực này, song việc giám sát thực thi vẫn là thách thức lớn. Việc tăng quyền cho các cơ quan giám sát cấp EU được kỳ vọng sẽ giúp kiểm soát tốt hơn các hoạt động giao dịch xuyên biên giới, đồng thời giảm nguy cơ các doanh nghiệp lợi dụng sự khác biệt pháp lý giữa các quốc gia thành viên.

Ngoài ra, nhóm E6 cũng thống nhất cần giảm các rào cản đối với các quỹ đầu tư xuyên biên giới nhằm tạo điều kiện huy động vốn cho doanh nghiệp. Theo các chuyên gia kinh tế, đây là yếu tố then chốt để châu Âu thúc đẩy đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược như: Chuyển đổi xanh, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo và quốc phòng.

Dù đạt được đồng thuận trong nhóm E6, đề xuất cải cách vẫn cần nhận được sự ủng hộ của 21 quốc gia thành viên còn lại trước khi có thể chính thức được thông qua. Quá trình đàm phán được dự báo sẽ không dễ dàng bởi nhiều nước nhỏ lo ngại mất quyền kiểm soát đối với hệ thống tài chính quốc gia. Nếu vượt qua được rào cản này, EU sẽ đạt được bước đột phá quan trọng trong tiến trình hội nhập tài chính khu vực, giúp củng cố vị thế kinh tế toàn cầu và tạo động lực tăng trưởng mới trong nhiều thập niên tới.