Bước tiến quan trọng thể hiện tư duy lập pháp hiện đại để phát triển Thủ đô

Theo các đại biểu, đây là bước hoàn thiện thể chế đặc thù, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò của Thủ đô. Đại biểu Tạ Văn Hạ - Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng cho rằng, điểm mới sâu sắc nhất trong tư duy quản lý vùng là việc định vị lại vai trò của Hà Nội: "Việc ban hành luật lần này chính là cách Quốc hội trao cho Hà Nội một sứ mệnh và cơ hội lịch sử để hiện thực hóa những khát vọng phát triển, giúp Thủ đô vươn mình bay cao trong kỷ nguyên mới. Vì vậy, cần bổ sung nguyên tắc theo hướng chuyển đổi từ tư duy xây dựng Hà Nội thành 'trung tâm thu hút' sang tư duy Hà Nội là 'trung tâm lan tỏa'. Khi lấy người dân vùng Thủ đô làm thước đo cho mọi chính sách, dự án và các liên kết vùng, chúng ta sẽ đảm bảo được sự phát triển bền vững và hiệu quả hơn".

Góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà - Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính khả thi trong hoàn thiện hồ sơ đối với các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô: "Cần nghiên cứu bổ sung quy định khung trong dự thảo luật về thẩm quyền quyết định thời gian hoàn thiện hồ sơ dự án kể từ thời điểm khởi công. Thẩm quyền này nên được giao cho Thành phố, cụ thể là HĐND Thành phố quyết định đối với từng dự án nhằm đảm bảo sự phù hợp với quy mô, tính chất và điều kiện thực tiễn. Việc trao quyền này sẽ giúp công tác chuẩn bị được thực hiện kỹ lưỡng, đầy đủ, đồng thời đánh giá đúng hiệu quả đầu tư, từ đó tránh được nguy cơ lãng phí hoặc xảy ra sai sót do áp lực phải thực hiện gấp rút".

Theo các đại biểu, với 192 thẩm quyền được đề xuất giao cho Hà Nội, đây được coi là một bước đột phá chưa từng có. Theo đại biểu Nguyễn Thị Thủy - Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên, Quốc hội mạnh dạn thí điểm các cơ chế mới trong 6 lĩnh vực quan trọng, nhưng cũng kiên quyết giữ vững sự quản lý thống nhất trong các lĩnh vực cốt yếu như quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia.

Liên quan đến phát triển hệ thống y tế, đại biểu Trần Thị Nhị Hà - Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội cho rằng, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã định hướng việc mở rộng cơ chế, chính sách phát triển kinh tế Thủ đô và tăng cường phân cấp cho Thành phố. Tuy nhiên, một số quy định vẫn chủ yếu là hoàn thiện cơ chế hiện hành, chưa thực sự mở ra mô hình mới mang tính đột phá để đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống y tế trong bối cảnh già hóa dân số và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng.

Đại biểu Trần Thị Nhị Hà đề nghị: "Cần nghiên cứu phát triển các trung tâm y tế vùng chuyên sâu như: trung tâm chẩn đoán hình ảnh, hồi sức tích cực, xét nghiệm và y học tái tạo. Việc hình thành các đơn vị này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng và khai thác tối đa các trang thiết bị hiện đại, đồng thời tiết kiệm nguồn nhân lực và rút ngắn thời gian điều trị cho người bệnh, đặc biệt là trong các tình huống cấp cứu khẩn cấp".

Đại biểu Trịnh Tú Anh - Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng cho rằng, Điều 16 dự thảo Luật còn thiếu cơ chế phát triển trường công lập, nhất là THPT. Mỗi năm 140.000 - 150.000 học sinh tốt nghiệp THCS nhưng chỉ hơn 80.000 suất công lập, gây áp lực lớn. Đại biểu đề nghị: "Cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung rõ nét hơn các định hướng cùng cơ chế, chính sách nhằm phát triển hệ thống trường công lập. Việc bổ sung này sẽ tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để Thủ đô chủ động cân đối, phát triển mạng lưới trường học phù hợp với quy mô dân số, tốc độ đô thị hóa và nhu cầu học tập ngày càng cao của người dân. Qua đó, giải pháp này không chỉ góp phần giảm áp lực tuyển sinh đầu cấp, ổn định tâm lý xã hội mà còn bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục công bằng, chất lượng cho mọi học sinh trên địa bàn Thủ đô".

Giải trình những điều băn khoăn của các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ: "Việc sửa đổi Luật Thủ đô là bước tiến mang tính lịch sử nhằm thiết lập thể chế mô hình phát triển mới, chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo và phát triển. Trong đó, đột phá lớn nhất là việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền Thủ đô, đi đôi với các cơ chế kiểm soát quyền lực được thiết kế công khai, minh bạch và đủ mạnh để tương xứng với thẩm quyền mới. Đặc biệt, dự thảo lLuật đã làm rõ các giới hạn trong việc ban hành cơ chế khác luật, chỉ tập trung vào những lĩnh vực thực sự đặc thù, đồng thời chuyển đổi hành lang pháp lý từ việc trao quyền đơn thuần sang trao quyền có điều kiện và giới hạn chặt chẽ".