Iran xác nhận Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng sau đòn không kích, Trung Đông bước vào giai đoạn bất định

Ngày 1/3, truyền thông nhà nước Iran đồng loạt phát đi thông báo xác nhận Ali Khamenei đã thiệt mạng. Thông tin được công bố sau nhiều giờ xuất hiện các tuyên bố từ phía Mỹ và Israel về một chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu cấp cao tại Tehran.

Theo dòng sự kiện, rạng sáng 28/2, nhiều tiếng nổ lớn vang lên tại thủ đô Tehran. Các mục tiêu bị đánh trúng được cho là khu vực văn phòng và cơ sở chỉ huy nơi các quan chức an ninh cấp cao đang họp.

Đến tối cùng ngày theo giờ Mỹ, Tổng thống Mỹ tuyên bố ông Khamenei đã thiệt mạng. Phía Iran ban đầu bác bỏ, nhưng đến ngày 1/3 chính thức xác nhận và tuyên bố quốc tang 40 ngày.

Giới phân tích quân sự cho rằng chiến dịch có thể sử dụng tiêm kích tàng hình đa năng F-35A Lightning II của Mỹ, loại máy bay dài 15,7 m, sải cánh 10,7 m, trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 31 tấn.

F-35A có bán kính chiến đấu khoảng 1.100 km và có thể mang bom dẫn đường bằng vệ tinh GBU-31 với đầu đạn nặng gần 1 tấn, đủ sức xuyên phá công trình kiên cố.

Loạt tên lửa hành trình Tomahawk của Mỹ bay qua lãnh thổ Iraq để tập kích các mục tiêu của Iran.

Đến tối cùnViệc Iran xác nhận cái chết của ông Khamenei đánh dấu biến cố lớn nhất trong cấu trúc quyền lực nước này kể từ năm 1989.

Với vai trò Lãnh tụ tối cao, ông nắm quyền chỉ huy tối cao quân đội, bao gồm quân đội chính quy và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Ông cũng có tiếng nói quyết định trong chương trình tên lửa đạn đạo và chính sách đối ngoại.

Về mặt chiến lược, việc nhắm vào lãnh đạo cấp cao thể hiện học thuyết tấn công vào trung tâm quyền lực nhằm gây sốc và làm tê liệt hệ thống ra quyết định.

Tuy nhiên, điều này cũng có thể kích hoạt phản ứng trả đũa mạnh mẽ. Iran từng tuyên bố sẵn sàng đáp trả bằng tên lửa và các phương tiện tác chiến phi đối xứng, bao gồm máy bay không người lái tấn công mang đầu đạn hàng chục kg với tầm hoạt động hàng trăm km.

Phản ứng quốc tế sau xác nhận của Iran diễn ra nhanh chóng. Nhiều quốc gia kêu gọi kiềm chế, trong khi thị trường dầu mỏ biến động mạnh do lo ngại xung đột lan rộng, đặc biệt khi Iran nằm gần tuyến hàng hải chiến lược tại eo biển Hormuz.

Trong ngắn hạn, Iran sẽ phải kích hoạt quy trình kế nhiệm theo hiến pháp thông qua Hội đồng Chuyên gia.

Trong dài hạn, sự ra đi của ông Khamenei có thể làm thay đổi cán cân quyền lực nội bộ và định hướng chiến lược của Tehran.

Trung Đông vì thế bước vào giai đoạn bất định mới, nơi mọi động thái quân sự hoặc chính trị đều có thể tạo hiệu ứng dây chuyền vượt ra ngoài khu vực.

Việt Hùng