Cá hồi, cua hoàng đế... nhập khẩu 'kẹt cứng' nhưng nhiều mặt hàng lại có cơ hội

Theo các doanh nghiệp và chuyên gia, bất ổn chính trị gia tăng tại Trung Đông không chỉ tác động tới xuất khẩu. Các doanh nghiệp nhập khẩu của Việt Nam cũng đang đứng ngồi không yên.

Doanh nghiệp nhập khẩu nhiều lo lắng

Đại diện một đơn vị nhập khẩu thủy hải sản tại TP.HCM cho biết các chuyến bay qua Trung Đông bị hủy hàng loạt. Việc này khiến nguồn cung cá hồi tươi Na Uy về Việt Nam bị đứt gãy.

Nhiều lô cá hồi tươi từ Na Uy đang bị ách lại tại các điểm trung chuyển ở Trung Đông như Dubai, Doha. Một số lô phải nằm chờ tại sân bay xuất phát do lệnh cấm bay.

Điều này khiến doanh nghiệp đứng ngồi không yên trước các cam kết hợp đồng với khách nhập sỉ như nhà hàng, khách sạn.

"Đáng lo ngại hơn là chất lượng sản phẩm đang nằm chờ tại bãi, nhất là mặt hàng cá hồi cần bảo quản nghiêm ngặt", vị đại diện bày tỏ.

Ông Trần Văn Trường, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Quốc tế Hải sản Hoàng Gia (TP.HCM) thông tin doanh nghiệp hiện không thể nhập cua hoàng đế và cá hồi Na Uy. Nguyên nhân do chiến sự Trung Đông khiến đường hàng không tắc nghẽn.

Các doanh nghiệp thủy sản lo ngại sẽ thiếu nguồn cung cua hoàng đế, cá hồi nếu chiến sự Trung Đông căng thẳng và kéo dài. Ảnh: HẠ QUYÊN

"Đáng lo ngại, một số nguồn cung thay thế như Hàn Quốc, Nga lại chưa vào mùa. Do đó, các mặt hàng trên dự kiến sẽ khan hiếm trên toàn quốc", ông Trường lo ngại.

Chiến sự Trung Đông cũng khiến các doanh nghiệp nhập khẩu năng lượng đau đầu.

Ngày 2-3, Công ty Kinh doanh Sản phẩm khí (PVGas Trading) phát thông báo tình huống bất khả kháng về việc cung cấp khí hóa lỏng (LPG) cho khách hàng miền Nam.

Nguyên nhân do nhà cung cấp quốc tế tuyên bố bất khả kháng sau sự cố sập cầu dẫn tại cơ sở NGL Juaymah của Saudi Aramco ngày 23-2. Việc này khiến các lô hàng Propane và Butane bị gián đoạn. Theo đó, toàn bộ lô LPG dự kiến giao về kho Thị Vải, Diêm Điền từ ngày 10-3 phải tạm dừng.

Bên cạnh đó, xung đột vũ trang tại Trung Đông làm gián đoạn hành trình tàu chở LPG qua eo biển Hormuz. Tính đến chiều 2-3, ít nhất hai tàu chở dầu thô cỡ lớn (VLCC) bị trúng tên lửa. Nhiều cơ sở sản xuất khí hóa lỏng bị tấn công gây thiệt hại nghiêm trọng.

Do rủi ro an toàn, các tàu chở khí hóa lỏng cỡ lớn (VLGC) vận chuyển LPG từ Trung Đông hiện chưa có kế hoạch giao hàng cho PVGas Trading. Giai đoạn gián đoạn dự kiến từ cuối tháng 3 đến hết tháng 4.

Trước tình hình này, doanh nghiệp buộc phải giảm tiến độ giao hàng nhập khẩu đến ngày 10-3 và chưa thể thu xếp nguồn hàng sau thời điểm trên.

Nhà máy Lọc dầu Dung Quất (BSR) cũng bày tỏ lo ngại dù đang có kế hoạch đảm bảo nguồn cung. Nếu xung đột Trung Đông kéo dài, tác động không chỉ dừng ở giá dầu tăng. Các chi phí như phụ phí, cước vận chuyển, bảo hiểm hàng hải cũng leo thang, làm tăng chi phí đầu vào và rủi ro tài chính.

Hiện BSR sử dụng khoảng 30-35% dầu thô nhập khẩu, chủ yếu từ Tây Phi, Địa Trung Hải, Mỹ và một phần từ Trung Đông.

Ngành hàng nhập khẩu nào dễ bị ảnh hưởng?

TS Adeel Ahmed, Giảng viên Kinh tế Đại học RMIT Việt Nam nhìn nhận các doanh nghiệp nhập khẩu Việt Nam dễ bị tổn thương bởi chiến sự Trung Đông do phụ thuộc năng lượng.

Hiện giá nhiên liệu trong nước gắn chặt với giá dầu thô toàn cầu. Mọi gián đoạn tại eo biển Hormuz đều có thể đẩy giá dầu tăng cao, làm tăng chi phí vận tải, đánh bắt thủy sản và sản xuất.

TS Adeel Ahmed cho biết ước tính hiện có khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua eo biển Hormuz, tương đương gần 1/5 nguồn cung toàn cầu. Eo biển này nằm sát bờ biển phía nam Iran. Đây là hành lang hàng hải chủ yếu vận chuyển dầu xuất khẩu từ các quốc gia vùng Vịnh ra quốc tế.

Nếu căng thẳng quân sự khiến Iran đóng eo biển Hormuz, hàng triệu thùng dầu sẽ lập tức bị loại khỏi nguồn cung toàn cầu, khiến giá tăng vọt.

Ngoài ra, Việt Nam còn nhập khẩu hóa dầu và phân bón từ Trung Đông như Ả Rập Xê Út và Qatar. Gián đoạn chuỗi cung ứng hoặc biến động giá có thể làm tăng chi phí đầu vào cho ngành nông nghiệp và nhựa, gia tăng áp lực lạm phát.

"Doanh nghiệp Việt Nam có thể đối mặt với những thách thức vận hành vượt ra ngoài yếu tố giá cả. Rủi ro địa chính trị gia tăng có thể khiến phí bảo hiểm vận tải tăng, tàu đổi tuyến và thời gian vận chuyển kéo dài", TS Adeel Ahmed đánh giá.

Những gián đoạn vận chuyển quốc tế có thể ảnh hưởng đến các mặt hàng nhạy cảm về thời gian như thủy sản. Ảnh minh họa: HẠ QUYÊN

Dù vậy, theo vị chuyên gia này, khi tồn tại những rủi ro, biến động thì thị trường cũng có thể tạo ra cơ hội. Các quốc gia vùng vịnh muốn củng cố an ninh lương thực hoặc đa dạng hóa nguồn cung có thể tăng nhập khẩu gạo, thủy sản và nông sản của Việt Nam. Giá dầu cao hơn cũng có thể thúc đẩy dòng kiều hối từ lao động Việt Nam tại Trung Đông, qua đó gián tiếp hỗ trợ tiêu dùng trong nước.

Trong bối cảnh bất định, TS Adeel Ahmed khuyến cáo doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường, rà soát hợp đồng và áp dụng các chiến lược phòng ngừa rủi ro biến động giá nhiên liệu và theo dõi sát diễn biến địa chính trị.

"Việc tăng cường khả năng chống chịu sẽ giúp doanh nghiệp ứng phó với giai đoạn biến động kéo dài của thị trường toàn cầu", TS Adeel Ahmed nói.

THU HÀ